Column

Van papier naar digitaal: de ongemakkelijke krantenlezer

'Artikelen voor later bewaren is er niet bij. Het kan wel, maar praktisch is het niet en in werkelijkheid komt het er nooit van.' Beeld anp

Eindelijk heb ik mijn laatste papieren krant de deur uit gedaan. De stapels ongelezen drukwerk hoopten zich op, omdat ik nogal eens van huis ben. Een webkrant op tablet of computer heb je overal bij de hand waar wifi te vinden is. Het papieren vehikel ligt bij thuiskomst slordig opgetast op de deurmat, alleen nog goed om de aardappels op te schillen.

Die schillen baren mij wel enige zorgen. Waarop moet ik ze in de toekomst kwijt, wanneer ik eenmaal door mijn berg oude kranten heen ben? Gelukkig blijft mijn vrouw háár lijfblad nog lezen op papier, dus ik smokkel een beetje. En keukenbesognes zijn geen journalistiek speerpunt. Als de krant van aardappelschillen afhankelijk was, hief ze zichzelf beter op.

Heimelijk koester ik dus haar papierverslaving, zoals de nog niet geheel afgekickte ex-roker zich een behaaglijk plaatsje zoekt naast de onboetvaardige paffer. Waarom hechten we zo aan papier? Vanwege het gemak, antwoordde mijn vrouw. De vanzelfsprekendheid waarmee je in tram of trein je krantje tevoorschijn haalt. Het snelle scheurgebaar om een memorabel artikel te bewaren of voor anderen te reserveren. Het besef dat je dit of dat achtergrondstuk nog lezen moet omdat het naast je luie stoel geduldig ligt te wachten.

Routine
Dat laatste verontrust mij na mijn jongste beslissing nog het meest. Wie een krant op het scherm leest, moet dat in één keer grondig doen. Artikelen voor later bewaren is er niet bij. Het kan wel, maar praktisch is het niet en in werkelijkheid komt het er nooit van. Mijn harde schijf zit vol met gedownloade stukken waarvan ik nu al weet dat ik ze nooit zal lezen. Daar doet geen goed voornemen, strakke discipline of lieve moedertje iets aan. Krantenlezen is een routine met een laag waak- en werkzaamheidsgehalte. Gericht op informatie maar minstens zozeer op ontspanning. Noties als 'huiswerk' of 'achterstallig onderhoud' passen daar niet bij.

In mijn ongerustheid word ik nauwelijks getroost door de wetenschap dat krantenredacties bijna net zo bezorgd naar de digitale toekomst kijken. Ieder dagblad weet dat zijn papieren bestaan een aflopende zaak is, maar er is er nog niet één die succesvol de stap naar internet heeft kunnen maken. De nieuws- en opiniesite 'De Correspondent' heeft in Nederland een vliegende start gemaakt, maar - zo biechtte een collega onlangs op - "eigenlijk kijk ik er als abonnee nooit op". Met enige schaamte moest ik bekennen dat het mij net zo vergaat.

Ouderwetse rijtuigen
Zitten de aangepaste gewoonten nog niet voldoende in onze dagelijkse routine? Misschien - maar zo'n omslag kan flink wat tijd in beslag nemen. Ook redacties weten dat. Wie zich abonneert op een elektronische krant, krijgt toegang tot exact hetzelfde product als de 'papieren' abonnee, alleen nu op het scherm. Ongeveer zoals de eerste treinen als twee druppels water leken op een aaneenschakeling van ouderwetse rijtuigen, maar dan zonder paarden. Heimelijk ben ik de krant voor die ouderwetsheid dankbaar. Op mijn scherm kan ik me zo net zo goed oriënteren als toen ik nog papier las.

Een hedendaagse trein bestaat alleen nog maar in naam uit rijtuigen, en in de toekomst zal ook de digitale krant zwichten voor de kracht van de cybernetica. Dat biedt duizelingwekkende verwijzings- en doorklikmogelijkheden, maar tegelijk vrees ik dat gemak ook een beetje. Een 'krant op individuele maat', waarover al jarenlang gespeculeerd wordt, lijkt me geen vooruitgang. Nóg meer dan nu zullen abonnees alleen maar te lezen krijgen wat ze toch al wíllen lezen. Dat er nog zoveel méér is, komt hun niet eens meer onder ogen.

Scheiding der geesten
Die scheiding der geesten voltrekt zich al in deze column. Hoeveel lezers van de Trouw krijgen haar ooit onder ogen, hoeveel weten zelfs van het bestaan ervan? - zo vraag ik mij soms af. En u, die haar wel heeft weten te vinden: wat leest u nog van de reguliere krant die elke dag bij zoveel mensen op de mat ploft?

Zo ontstaan rond één journalistiek product twee werelden met verschillende naturen. Je zou bijna gaan geloven aan een liturgisch wonder, maar de substantie is minder belangrijk dan de beweging. Van papier gaat het naar digitaal, onstuitbaar. Maar vooralsnog staan wij met elk van beide benen aan één kant. Ongemakkelijk en onzeker - en wat doen we intussen met de schillen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden