Van Pakistan tot de VS: liegen over religiositeit is heel normaal

Beeld afp

Vraag een Amerikaanse christen niet hoe vaak hij naar de kerk gaat, want de kans bestaat dat hij gaat liegen. Hetzelfde geldt voor moslims in landen als Pakistan, Turkije en Palestina: zij bidden niet zo vaak als ze beweren.

In sommige landen zijn gelovigen geneigd om zich religieuzer voor te doen dan ze werkelijk zijn, schrijft onderzoeker Philip Brenner deze maand in het wetenschappelijke tijdschrift Social Forces. Brenner doet al enkele jaren onderzoek naar de verschillen tussen het aantal uren dat mensen aan religieuze praxis besteden en het aantal uren dat ze noemen als ze daarnaar gevraagd worden.

De socioloog van de universiteit van Massachusetts liet gelovigen de afgelopen jaren niet alleen aangeven hoe actief ze waren. Hij vroeg hun ook om per dag bij te houden wat ze hadden gedaan en hoe lang ze daarmee bezig waren geweest.

Amerikanen zijn te optimistisch
Een paar jaar geleden ontdekte hij al dat een deel van de Amerikanen op zondagochtend - ondanks hun claims - niet in de kerkbanken zit. Als je de Amerikanen zelf mag geloven, gaat zo'n 35 tot 45 procent wekelijks ter kerke, terwijl dat in werkelijkheid eerder 25 procent is - volgens Brenner een significant verschil. In de islamitische landen zijn de verschillen in gebed en moskeebezoek vergelijkbaar, meldt hij nu. En bij vrouwen is de kloof telkens groter.

Toch lijkt het erop dat niet iedereen 'liegt'. In Groot-Brittannië is het verschil tussen 'gerapporteerde kerkgang' en daadwerkelijke kerkgang namelijk minder dan 4 procent. In Nederland en Frankrijk is het nog lager: slechts 1,4 procent. Dat verschil zou statistisch verwaarloosbaar zijn.

'Verschillen hebben te maken met cultuur en zelfbeeld'
Zijn Nederlanders eerlijker dan Amerikanen en Turken? Volgens Brenner valt het wel mee. De verschillen zijn 'sterk verwant met het zelfbeeld', vermoedt hij. Respondenten vertellen tijdens een enquête niet hoe actief ze werkelijk zijn, maar of ze vinden dat gebed, kerk- en moskeebezoek iets is dat bij hun persoonlijkheid past.

Sommigen gaan misschien één keer per maand naar de kerk, maar beschouwen zich wel als een kerkganger. En dus overdrijven ze hun kerkbezoek. In geseculariseerde landen als Nederland komen die overdrijvingen minder voor omdat kerkbezoek en religiositeit geen maatschappelijke deugden zijn. Volgens Brenner is het in de VS net als het flossen van je tanden: daar ben je tijdens een bezoek aan de tandarts ook niet helemaal eerlijk over.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden