Van oorlogsgebied naar paradijs voor speculanten

De wijk Troyeville in Johannesburg verwacht flink te profiteren van de komst van het WK Voetbal naar Zuid-Afrika in 2010. Nu lijkt het nog op een oorlogsgebied.

Miljonairs hadden ze kunnen zijn, de Zuid-Afrikaanse filmproducent Ethel Williams-Abrahamse en haar partner, journalist Guy Oliver. Enkele jaren geleden kochten ze de enorme Gem-bioscoop in de wijk Troyeville in Johannesburg. Een kanariegeel art-decogebouw uit 1941, waarin al dertig jaar geen film meer was vertoond. Voordat Williams-Abrahamse en Oliver er zo’n 50.000 euro voor neertelden, functioneerde het gebouw als grafkistenwerkplaats. Nu gaat onder meer de Amsterdamse bioscoop Rialto helpen om hem levensvatbaar te maken.

Vorig jaar kregen ze een aanbod om de bioscoop voor het tienvoudige te verkopen aan een bedrijf dat zich toelegt op popconcerten en videoclips. Ze wezen het af. „Het zou een elitaire plek worden voor mensen van buiten. Het zou niets bijdragen aan de gemeenschap”, zegt Williams-Abrahamse.

Het aanbod is een indicatie voor de veranderingen die Troyeville te wachten staan naarmate het WK Voetbal 2010 dichterbij komt. Troyeville ligt op loopafstand van het Ellis Park Stadion, waar de WK-finale zal worden gespeeld.

Wie nu door Troyeville loopt moet goed kijken om tekenen van die verwachte opleving te zien. Hier en daar staan wat opgeknapte huizen en er is zelfs een makelaar gekomen. Maar hoe dichter bij Ellis Park komt, hoe meer het lijkt op een oorlogsgebied. Jonge mannen hangen rond deels onttakelde huizen. Een dik kleed van vuilnis is tot giftige compost gefermenteerd. Kapotte ruiten. Lege panden. In een deuropening hangt een varkenskop.

Tot de verkiezingen van 1994 woonden hier vooral Portugese immigranten en kunstenaars. Maar toen met het einde van apartheid ook het gescheiden wonen wegviel, werd Troyeville een wijk waar blank het hazepad koos en zwart toestroomde. Huisjesmelkers verhuurden de woningen aan illegalen, criminelen en werklozen. Opknappen was een scheldwoord.

Een tijdlang was Troyeville uiterst onveilig, vol straten waar je niet voor je plezier kwam. Williams-Abrahamse wijst op een monumentaal pand met een prachtig metalen hek aan Roberts Avenue. „Dat huis was totaal vervallen, zat vol onwettige bewoners en functioneerde dankzij de strategische ligging als uitkijkpost voor een bende.”

De huisbaas, een Zuid-Afrikaanse diplomaat, stemde na een bombardement van e-mails, sms’en en telefoontjes van Williams-Abrahamse uiteindelijk in met verkoop. Met behulp van een knokploeg zette die de gangsters eruit, en voor 10.000 euro mochten Williams-Abrahamse en Oliver zich eigenaar noemen. In september openden ze hier de Red Line Gallery. „Geheel verbouwd door lokale bouwvakkers.”

Enthousiast vertelt ze over de andere initiatieven in de wijk. Kunstenaars die ambachtslieden aan werk helpen. De pogingen om het stadsbestuur te doordringen van de historische waarde van Troyeville. „Ghandi woonde er, activist David Webster werd er doodgeschoten, de Broederbond, een semi-geheime Afrikaner organisatie, hield hier zijn eerste vergadering.”

Troyeville is allang geen doorgangswijk meer voor nieuwe bewoners, betoogt Williams-Abrahamse. „Wij hebben in deze wijk geïnvesteerd omdat we ons hier thuisvoelen. Onze kinderen gaan hier naar school. De buurt is tot rust gekomen. De nieuwkomers ontdekten dat er talloze kerken zijn, bussen en scholen. Ze bleven. Achter die vreselijke muren wonen nette gezinnen.”

De overheid heeft beloofd 200 miljoen euro te investeren in de wijken rond Ellis Park. „Dat is zeker nodig”, zegt Williams Abrahamse. Onvermijdelijk zal de waarde van onroerend goed toenemen. Even onvermijdelijk is het dat de werklozen en illegalen daarvan de dupe zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden