Van muur tot muur

,,De DDR ziet nog maar één effectieve manier om de vluchtelingenstroom te stoppen: een radicale oplossing waarbij de sectorgrenzen in Berlijn voor alle DDR-burgers worden afgesloten.''

Dat berichtte Der Spiegel in een primeurtje op 9 augustus 1961. Het blad had de hand weten te leggen op het geheime plan van de communistische machthebbers, Walter Ulbricht en Nikita Chroesjtsjov. Op 13 augustus was het zover, die Schandmauer, de Schandmuur verrees.

Veertig jaar later blikt het Duitse weekblad terug op 'Operatie Rose', zoals de bouw van de Muur in de Stasi-documenten te boek stond. DDR-baas Ulbricht lichtte zijn kameraden in over zijn plannen tijdens een tuinfeestje. Er moest een einde komen aan de ritjes met openbaar vervoer -kosten: 20 pfennig- naar West-Berlijn en vandaar naar West-Duitsland, ,,een paradijs van mensensmokkelaars, spionnen, en saboteurs, een abces waar jongeren door films worden verleid, waar moord en andere zware misdrijven worden onderwezen''. Toch kon het niet anders dan dat de plannen tot afsluiting vroegtijdig uitlekten in een Berlijn waar het krioelde van de spionnen. Het waren dan ook geen puur profetische gaven toen Willy Brandt, burgemeester van Berlijn, een dag voor de afsluiting waarschuwde dat ,,de mensen uit de DDR vluchten, uit angst dat ze in een gigantische gevangenis worden opgesloten''. De volgende dag drong Brandt aan op tegenmaatregelen. ,,Maar'', zo schrijft Der Spiegel, ,,er was geen enkele westerse poging de bouw van de Muur tegen te houden. De Amerikaanse president John F. Kennedy rechtvaardigde het nietsdoen met de opmerking dat de Muur weliswaar ,,geen erg fraaie oplossing is, maar altijd nog oneindig veel beter dan een oorlog''.

De jeugdige Kennedy prijkt deze week op de cover van het Amerikaanse Time. Het verhaal gaat niet over hem, maar over de nieuwe (derde) generatie. Diende twee jaar geleden de dood van John junior nog om met een immense hoeveelheid pagina's de komkommertijd door te komen, nu vult Time zijn zomerse nummer met The new Kennedy's. Negen nazaten hebben dit jaar een proefballonnetje opgelaten om zich kandidaat te stellen voor een hoge politieke functie, vijf haakten af, vier dingen nog mee. De magie mag volgens Time iets tanende zijn, de lange rijen voor het museum in New York illustreren nog altijd de aantrekkingskracht van dit Amerikaanse koningshuis. Drie maanden lang waren daar de kleren en snuisterijen van Jacqueline Kennedy tentoongesteld.

Een rijk van een andere orde is het Vaticaan. Le Monde Diplomatique belicht de opvolgingsstrijd in dit 1,18 miljard gelovigen tellende imperium. Onder Johannes Paulus II (gekozen in 1978 en de eerste niet-Italiaanse paus sinds de zestiende eeuw) is de samenstelling van het college der kardinalen aanzienlijk veranderd. Vanuit hun midden zal ook de nieuwe paus worden verkozen. Volgens Le Monde Diplomatique is de kans groot dat opnieuw wordt gebroken met de lange traditie van een Italiaanse paus, en dat er, voor het eerst, een continentale verschuiving komt: een paus uit Latijns-Amerika. Eén zo een kanshebber, schrijft het blad, is de aartsbisschop uit Tegucigalpa (Honduras), Oscar Andrés Rodríguez Maradiaga, die behalve theoloog ook nog eens pianist, wiskundige en psychotherapeut is. Le Monde Diplomatique blijft voorzichtig: ,,In de geschiedenis van de conclaven geldt vaak de paradox dat hij die zich als paus aandient, als kardinaal eruit komt.'' Trouwens, wie weet hoe oud de paus nog wordt?

De serie 'ze zouden dit jaar honderd zijn' in de Franse L'Express is gewijd aan Louis Armstrong, 'de grootste jazztrompettist van de twintigste eeuw'. Het blad roemt zijn muzikale virtuositeit, maar ook zijn bijdrage aan de opkomst van de zwarten in Amerika: ,,Mensen als Louis Armstrong hebben met pacifistische wapens de muren van Jericho omver geworpen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden