Van Moorsel wil naasten belonen met werelduurrecord

Olympische gouden plakken, wereldtitels, nationale titels, eindzeges in de Tour; de erelijst van Leontien Zijlaard-van Moorsel is bijna compleet. Woensdag hoopt de wielrenster tussen 14.00 en 15.00 uur in Manchester nog één hiaat op te vullen, met een aanval op het werelduurrecord.

ROTTERDAM - Leontien van Moorsel zat eind juli aan het sterfbed van haar ernstig zieke mecanicien Jaap van der Wolf. Vijf jaar had ze intensief met hem samengewerkt. ,,Ik heb hem beloofd dat werelduurrecord te pakken. Voor Jaap ga ik net zo lang door totdat ik het heb.''

Enkele uren voor zijn dood spoorde Van der Wolf Van Moorsel nog aan om te gaan trainen. Ze volgde het dringende advies op, maar kwam geen meter vooruit. Enkele weken ervoor had ze al afscheid moeten nemen van Jan van Alebeek, de vader van ploegmate en vriendin Sissy. Wielrennen interesseerde haar 'niets meer'.

,,Het heeft me heel erg aangegrepen. Het waren twee mensen die dicht bij mij stonden. Ik had de dood van Jantje nog lang niet verwerkt toen Jaap overleed. Ik heb zó intensief met die man gewerkt. Als het in januari vijf graden was, trok hij zijn pak aan en reed op de brommer voor me de Hoeksewaard in. Tijdens een criterium had ik altijd twee mensen waar ik bij het passeren naar keek: Michael (haar man, red.) en Jaap. Het is zo vreemd nu hij er niet meer staat.''

Haar belofte aan Van der Wolf motiveerde Van Moorsel de draad weer op te pikken. Met ongeremd fanatisme. Sinds ze Mieke Havik in 1987 een (vergeefse) poging zag doen het werelduurrecord te verbreken, heeft Van Moorsel een aanval in het achterhoofd gehad.

,,Het leek me zo gaaf. Tijdrijden heb ik altijd het mooiste onderdeel gevonden. Dat gevecht met jezelf. Ik denk dat in Nederland ook niemand anders het werelduurrecord zou kunnen pakken. Ik heb respect voor Erik Dekker, maar ik denk niet dat hij het kan verbreken.''

Het werelduurrecord voor vrouwen staat sinds 7 december 2000 op naam van Jeannie Longo: 45,094 kilometer. De Française heeft met Van Moorsel al een lange geschiedenis van bittere ruzies in en buiten de koers.

Toen Longo, inmiddels 42 jaar, vorig jaar naar Mexico-Stad vloog om in de ijle lucht het uurrecord aan te vallen, wist ze al dat ook Van Moorsel voor dit jaar plannen had. Daarom stelde Longo het record binnen een week tot twee keer toe scherper, om het haar tegenpool uit Nederland zo lastig mogelijk te maken.

Van Moorsel put er alleen maar extra 'moraal' uit. Zo werkt dat al haar hele carrière. Veronderstelde vijanden geven haar kracht en motivatie. In eigen land kon ze op de fiets het bloed van Monique Knol wel drinken, in het buitenland zette de aanblik van Longo haar meteen op scherp. Het waren vrouwen die neerkeken op een meisje dat met lippenstift en mascara het peloton ineens kleur had gegeven. Later in haar loopbaan werden alle mensen die haar in een donkere periode hadden uitgescholden, afgeschreven en weggehoond een bron van grote inspiratie.

Inmiddels 31 jaar zegt ze dat vijandbeelden haar niet meer primair motiveren. Diplomatiek: ,,Het speelt hoogstens op de achtergrond nog een rol; dat het gewoon leuk zou zijn om het uurrecord van Longo af te pakken. Meer niet. Als sportmens heb ik respect voor haar. Ze gaat op haar 42ste nog zo diep. Ik vind het knap.'' Eerlijker: ,,Ik denk ook: Longo, je bent gestoord. Als ik 42 ben zit ik op een terras met een biertje naar de koers te kijken.'' Eerlijkst: ,,Als dat kadaver het kan, moet ik dat toch ook kunnen? Ik ga net zo lang door totdat ik het heb. En als zij het terugpakt, doe ik het nog een keer.''

Al twaalf jaar combineert Van Moorsel haar diepgewortelde drang om af te rekenen met mensen met haar wens om haar naasten te belonen voor de steun en het vertrouwen. ,,Ik wil altijd iets terugdoen voor mensen. Mijn eerste Tour heb ik puur voor mijn ouders gewonnen. Ik had die mensen zo zien werken voor mij, dan kon ik het toch niet maken om op zo'n klotebergje het wiel van die Longo los te laten? Dat gevoel heb ik nog steeds.''

Haar ouders runden een bouwmaterialenhandel die ze later van de hand moesten doen. ,,Ik heb mijn moeder jarenlang met zakken cement van vijftig kilo zien sjouwen. Mijn ouders zijn altijd met mij naar de koers gereden. Ik heb mijn moeder zien janken op de terugweg, omdat ze niet meer wist hoe ze de benzine kon betalen. Die beelden blijven je bij. Moet ik dan zeuren als ik een uur zit af te zien op de fiets? Als ik pijn voel, word ik kwaad op mezelf. Vuile ukkel, dit wil je toch, dit vind je toch mooi? Zo zit ik in mezelf te praten. Het was mijn beslissing om die aanval te doen. Alles is gepland, er is een speciale sponsor gevonden, die baan kost 450 gulden per uur... Dan maar een zere reet en zure poten.''

Michael Zijlaard, haar echtgenoot, ploegleider en manager, stippelde in de voorbereiding alles uit: gewenst beentempo, versnelling, bandensoort en de stand van het stuur. ,,Maar eigenlijk doe ik alles op gevoel.'' In de criteriums van Chaam, Surhuisterveen en Roosendaal trainde Van Moorsel voor het uurrecord. Het leidde tot saaie koersen. ,,Dan wilde ik gewoon een uur lang 45 kilometer gemiddeld rijden met rond de 100 omwentelingen per minuut en een hartslag van tussen de 175 en 180. Ik kon dus niet in het peloton blijven hangen.''

De geschiedenis van het werelduurrecord is lang. In 1892 zette de Fransman Henri Desgrange, later grondlegger van de Tour de France, de eerste afstand neer: 35,325 kilometer. Slechts twee Nederlanders hadden het record ooit in handen: Jan van Hout reed in 1914 in Roermond 44,588 en Frans Slaats kwam in 1937 in Milaan tot een afstand vann 45,558. Bij de vrouwen heeft Keetie van Oosten-Hage als enige landgenote het record in handen gehad. Ze kwam op 16 september 1978, onvoorbereid, op de baan van München tot een afstand van 43,083 kilometer.

Alle recordverbeteringen op futuristische fietsen die volgden werden door de UCI vorig jaar ongeldig verklaard, omdat er weer op conventionele fietsen gereden moest worden. De nieuwe reeks aanvallen begon. Chris Boardman verbeterde op een gewone fiets het record van Merckx uit 1973, Jeannie Longo reed in Mexico-stad ruim twee kilometer meer dan Van Oosten-Hage.

De mecanicien van 'Keetie' destijds, Joop van Rossum, bouwde deze zomer de fiets waarmee Van Moorsel haar aanval gaat doen. ,,Het wordt een uur vechten. Het uiterste uit mijn lichaam halen. Iets mooiers kan ik niet bedenken. Ik heb de afgelopen weken vaak gedacht: ik haal dat nooit. Op de baan kapot zitten doet veel meer pijn dan op de weg. Je kunt niet schakelen, niet gaan staan en zit dus verkrampt op de fiets. Je kunt alleen maar trappen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden