Van minuut tot minuut: diagnose en prognose van prins Friso

Prins Constantijn, prins Willem Alexander, koningin Beatrix en prinses Mabel komen samen aan bij het Landeskrankenhaus voor een bezoek aan Prins Friso.Beeld anp

Prins Friso heeft ernstige hersenbeschadigingen opgelopen toen hij vorige week onder een lawine werd bedolven. Het is onzeker of hij ooit nog bijkomt. Dat heeft het hoofd van het team van behandelend artsen van prins Johan Friso bekendgemaakt. De gebeurtenissen en de reacties van minuut tot minuut.

16.31 uur: Tenslotte een samenvatting van de gebeurtenissen van vanmiddag. Prins Friso heeft bij zijn ski-ongeluk van vorige week
ernstige hersenbeschadigingen opgelopen, en het is onzeker of hij ooit nog bij komt. Als dat wel gebeurt, dan zal hij maanden of misschien jaren moeten revalideren. De prins had 50 minuten lang een hartstilstand. Al die tijd moest hij gereanimeerd worden. Dat meldde het hoofd van de behandelend artsen.

De koninklijke familie kan nu op zoek naar een geschikt revalidatiecentrum. Ze verzoekt de pers om de familie met rust te laten, om het verdriet te kunnen verwerken. In het hele land is geschokt en aangeslagen gereageerd op het slechte nieuws. Premier Rutte komt vervroegd terug van vakantie.

16.19 uur: De Volkskrant had vanmiddag een interview met Stine Jensen, filosoof en schrijfster van onder meer het boek 'Echte vrienden, intiem kapitaal in tijden van Facebook, Geenstijl en Wikileaks'. Zij sprak over de berichtgeving van Jannetje Koelewijn in het NRC over de gezondheidstoestand van prins Friso. Chirurg Tulleken was niet alleen onethisch, hij gaf ons valse hoop, meent zij. Lees hier het interview.

16.03 uur: Op Twitter werd vandaag hevig gespeculeerd of NRC Handelsblad vandaag verantwoordelijkheid zou nemen voor de informatie die journaliste Jannetje Koelewijn opschreef. Bij het verschijnen van de middagkrant bleek er echter niets in de krant te staan over de kwestie. Buiten het openingsartikel 'Zware hersenschade prins Friso' zijn er geen verdere berichten gewijd aan de prins.

15.59 uur: De hoofdredacteur van NRC Handelsblad Peter Vandermeersch zit vanavond bij Pauw en Witteman, zo valt te lezen op de site van het VARA-programma. 'Hij bespreekt de berichtgeving in de media over het ongeluk en de gezondheidstoestand van prins Friso. Zijn eigen krant kwam in opspraak omdat het gegevens publiceerde die journalist Janneke Koelewijn via een behandelend arts van de prins had verkregen. Daarop kwam een stroom kritiek op de manier van journalistiek bedrijven van de krant: kritiek van andere media, op sociale media en velen zegden hun abonnement op de krant op na de publicatie.'

15.44 uur: De NOS heeft de laatste beelden van een bezoek van de koninklijke familie aan het ziekenhuis gepubliceerd. De omroep respecteert de oproep van de familie om hen vanaf nu met rust te laten.

15.31 uur: Nog wat berichten uit het buitenland: de krant El Periódico de Catalunya in Barcelona meent te weten dat prins Friso in een vegetatieve staat is. Het Spaanse dagblad El País meldt dat de prins 'niet zal ontwaken'. Andere media zijn voorzichtiger. Zo spreekt het Amerikaanse persbureau Associated Press van een sombere prognose. Volgens de Duitse omroep ARD 'zijn de artsen tot een ontnuchterende diagnose gekomen'. Van België tot China en van Brazilië tot Finland hebben media hun lezers op de hoogte gebracht.

15:20 uur: De verslaggevers van de NOS die er nu nog zitten, gaan na vandaag uit Oostenrijk weg. Dat twittert NOS-verslaggever Bert van Sloten. 'We respecteren het verzoek van de familie om met rust gelaten te worden.'

15.13 uur: Pas als prins Friso een revalidatieindicatie krijgt, kan er gedacht worden aan een herstelproces. Zo'n indicatie kan er pas komen als Friso uit zijn coma is. Woordvoerders van verschillende revalidatiecentra kunnen daarom, en uit piëteit met de familie, nog niets zeggen over een mogelijk revalidatieproces van de prins.

15.07 uur: Een patiënt die in coma ligt, ofwel in een diepe toestand van bewustzijnsverlies verkeert als gevolg van hersenbeschadiging, lijkt in diepe slaap te zijn, maar is dat niet. Het grote verschil is dat een comateuze patiënt niet wakker gemaakt kan worden. Dat moet vanzelf gebeuren. Lees meer hierover.

14.59 uur: Nog meer reacties uit de politiek: Stef Blok van de VVD: 'Wij hadden zó gehoopt op beter nieuws. Wij voelen ons in deze verdrietige tijd zeer betrokken bij de koninklijke familie.' Arie Slob (ChristenUnie) vindt het bericht 'zeer ernstig'. Partijgenoot Joël Voordewind spreekt van 'dramatisch'. Anja Timmer (PvdA) heeft 'kippenvel'. Jolande Sap (GroenLinks): 'Het is verschrikkelijk tragisch dat prins Friso een ernstige hersenbeschadiging heeft opgelopen. Wij leven ontzettend mee met de familie.' Ineke van Gent (GroenLinks) vindt het 'erg' en mede-GroenLinkser Liesbeth van Tongeren 'vreselijk'. Marianne Thieme en Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren vinden het 'vreselijk' en 'verschrikkelijk'.

14.52 uur: De RVD meldt dat de koninklijke familie de media verzoekt om de privacy van het gezin van prins Friso te respecteren. Het gezin heeft 'alle ruimte nodig om te leren omgaan met de gezondheidssituatie van prins Friso en het leven daar op in te richten'.

14.40 uur: Diep bedroefd heeft de koninklijke familie het Landeskrankenhaus verlaten. Ze zijn bijna anderhalf uur bij prins Friso geweest. Per auto keren ze nu terug naar Lech. Prinses Máxima en prinses Laurentien waren in Lech achtergebleven met de kinderen.

14.34 uur: Premier Mark Rutte keert vandaag al terug van wintersportvakantie, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Dat is een dag eerder dan gepland. Volgens de RVD wil de premier niet doorgaan met skiën terwijl de koninklijke familie net het trieste nieuws over prins Friso heeft gehoord.

14.30 uur: De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) laat in een reactie weten 'met verslagenheid' kennis te hebben genomen van het nieuws over prins Friso. Ook bij de Nederlandse Bisschoppenconferentie is geschokt gereageerd. De leiding van de PKN, het moderamen, zal de koninklijke familie een blijk van medeleven sturen, en ook de Bisschoppenconferentie zet binnenkort iets dergelijks op de website. Naar verwachting zal in vrijwel alle katholieke en protestantse kerkdiensten bij Friso worden stilgestaan.

14.22 uur: Nederland 1 heeft in verband met het nieuws over prins Friso de middagprogrammering aangepast. Elk uur is er een uitzending van het NOS Journaal. Dat wordt gevolgd door herhalingen van dat journaal. Alle reguliere uitzendingen komen daardoor te vervallen. Om 17.25 uur wordt de normale programmering weer hervat met Sesamstraat.

14.16 uur: Tweet van Geert Wilders: 'Vreselijk nieuws over prins Friso, de PVV leeft intens mee met de koninklijke familie en wenst hen heel veel sterkte in deze moeilijke tijd.'

14.12 uur: Patiënten die hersenletsel hebben opgelopen, vertonen een uiteenlopend herstelproces. Sommige patiënten kunnen volledig herstellen, terwijl andere, zwaardere gevallen kunnen leiden tot neurologische stoornissen of zelfs permanente coma. Lees het artikel hierover hier.

14.09 uur:Ook prinses Margriet is inmiddels in het ziekenhuis. Ze kwam rond 14.00 uur aan. Koningin Beatrix en de andere familieleden zijn al sinds 13.00 uur bij de prins.

14.00 uur: De integrale verklaring van dr. Wolfgang Köller, hoofd trauma-afdeling van de intensive care van het Landeskrankenhaus in Innbruck, die hij vanmiddag tegenover de pers aflegde, is hier te lezen.

13.59 uur: De huidige situatie van prins Friso is 'de meest gevreesde, slechtste uitkomst die je kan hebben'. Dat zei intensivist van het Medisch Centrum Leeuwarden Rik Gerritsen na afloop van de persconferentie in Innsbruck voor de camera's van RTL.

13.56 uur: RTL-verslaggever Sandra Schuurhof meldt dat vandaag de laatste dag was dat de koninklijke familie in het openbaar prins Johan Friso in het ziekenhuis bezoekt.

13.55 uur: Het is onzeker of Koninginnedag doorgaat nu de toestand van prins Friso zorgelijk is. De Utrechtse gemeenten Rhenen en Veenendaal, waar de familie dit jaar naartoe zou gaan, wachten op nieuws van de Rijksvoorlichtingsdienst. Lees hier meer.

13.51 uur: Het Nationaal Songfestival zal ondanks het slechte nieuws over prins Friso aanstaande zondag gewoon doorgaan. Dat heeft een woordvoerder van organisator TROS vrijdag laten weten aan het ANP. De omroep bekijkt nog of, en zo ja hoe de organisatie stilstaat bij de gezondheidssituatie van Friso.

13.43 uur: Volgens de Nederlandse consul in Oostenrijk, Andreas Trentini, wordt er geschikt adres voor de prins in Nederland gezocht. Volgens de Telegraaf zal Trentini vanuit Oostenrijk niets te maken hebben met de keuze van een geschikte revalidatiekliniek: 'Prins Friso zal beslist naar een revalidatiekliniek in Nederland gaan', zou hij gezegd hebben.

13.38 uur: Ook de sportwereld reageert aangeslagen op het nieuws, tekent het ANP op. Voetbalbondscoach Bert van Marwijk is onthutst: 'Ik ben heel erg geschrokken'. Schaatsster IreenWüst zei stil te zijn van het nieuws. 'Heftig. Heel heftig', liet zwemster Ranomi Kromowidjojo weten.

13.30 uur: De werkgever van prins Friso, energiebedrijf Urenco in Groot-Brittannië, waar prins Friso als financieel directeur werkzaam was, reageert bij het ANP geschokt: 'Wij zijn via de persconferentie ingelicht over het schokkende en heel slechte nieuws over prins Friso. Onze gedachten gaan uit naar de familie in deze ongelooflijk slechte tijd.'

13.26 uur: Vk.nl heeft een uitgebreid dossier met alle berichten over prins Friso.

13.22 uur: Koningin Beatrix, prinses Mabel, prins Willem-Alexander en prins Constantijn zijn rond 13:00 uur voor een bezoek aan prins Friso aangekomen bij het ziekenhuis in Innsbruck.

13.20 uur: Ook de huishoudbeurs staat stil bij het nieuws over prins Friso, meldt het ANP. De organisatie past het artiestenprogramma iets aan. De artiesten die vandaag op het programma staan, LA The Voices, Ben Saunders, Danny Froger en Dean Saunders, zullen op het podium bij de prins stilstaan. De organisatie gaat per dag bekijken of er meer nieuws bekend wordt over de prins en of dat aanleiding geeft tot aanpassingen in het programma. De huishoudbeurs is nog tot zondag in de Amsterdamse RAI te bezoeken.

13.16 uur: Ook buiten Nederland is de toestand van prins Friso groot nieuws. Fox News, de BBC, the Telegraph, the Washington Post en tientallen andere sites publiceren erover. 'Een Nederlandse prins die onder een lawine bedolven raakte tijdens off-piste skiën, heeft enorme hersenschade opgelopen en zal misschien nooit meer bij bewustzijn raken', schrijft de vooraanstaande krant Washington Post.

13.08 uur: Luister hier via de NOS terug wat Jan Bakker, hoogleraar Intensive Care, over de gezondheidstoestand van prins Friso te zeggen had.

13.01 uur: Verschillende volksvertegenwoordigers betuigen hun medeleven. Kees van der Staaij (SGP) tweet: Hoor net hier in Egypte verdrietige nieuws uit NL over ernstige gezondheidsschade prins Friso. We leven mee en bidden voor hem en familie. Boris van der Ham (D66): Vreselijk bericht vanuit Innsbruck. 50 minuten zonder hartslag, zeer grote hersenschade. Wat een mokerslag voor de familie. PvdA'er Diederik Samsom: Diep geraakt door het nieuws over de gezondheid van prins Friso. Mijn gedachten zijn bij zijn vrouw, de kinderen, de Koningin en de familie. Ook Jeanine Hennis (VVD) laat van zich horen op Twitter: Wat een nachtmerrie! Leef, net als velen, mee met de koninklijke familie.

12.56 uur: Premier Rutte rekent erop dat iedereen 'vanaf vandaag de privacy van prins Friso, prinses Mabel en hun kinderen zal respecteren'. Volgens de minister-president moet de familie nu ongestoord in eigen kring het slechte nieuws kunnen verwerken.

12.49 uur: De verklaring van de behandelend artsen is hier terug te luisteren (via NOS).

12.45 uur: Volgens de RVD heeft premier Rutte vanmorgen contact gehad met de koninklijke familie. Hij heeft Koningin Beatrix en prinses Mabel laten weten dat Nederland intens met hen meeleeft.

12.35 uur: Ook het skidorp Lech in Oostenrijk, waar de koninklijke familie op bezoek was toen het ongeluk gebeurde, is in gedachten en in gebed bij de leden van het Koninklijk Huis. Burgemeester Ludwig Muxel zei dat tegenover de de NOS. De banden tussen de familie en het skidorp zullen hierdoor nog hechter worden, verwacht hij. De koninklijke familie komt al tientallen jaren in het dorp voor een skivakantie.

12.30 uur: Op Twitter barstten de reacties onmiddelijk los: groot verdriet en huilen voor de tv. Bekijk hier de reacties.

12.25 uur: Neuroloog-intensivist Michaël Kuiper vertelt tegenover de NOS dat de kans dat Prins Friso herstelt zonder blijvende schade op te lopen zeer klein is.

12.20 uur: De artsen hadden aanvankelijk gehoopt dat de schade aan de hersenen beperkt zou kunnen blijven door zijn lichaamstemperatuur laag te houden. Maar volgens Köller was dat niet het geval.

12.15 uur: Samengevat: het is niet te voorspellen of prins Friso ooit weer bij bewustzijn komt. Het kan maanden of jaren duren voordat dat duidelijk wordt. De prins had een hartstilstand van 50 minuten, en dat is volgens de behandelend arts 'te lang'.

12.11 uur: Het vervolgtraject: de koninklijke familie gaat nu op zoek naar een geschikt revalidatiecentrum, aldus het hoofd van de behandelend artsen.

12.07 uur: De persconferentie is afgesloten.

12.05 uur: Het is niet duidelijk of Friso ooit nog bij bewustzijn zal komen. De revalidatie zal in ieder geval maanden of jaren duren. Hij heeft ernstige hersenbeschadigingen opgelopen door zuurstoftekort. Dat blijkt uit de eerste MRI-scan, die pas gisteren kon worden gedaan zonder zijn leven in gevaar te brengen.

12.03 uur: De prins had 50 minuten lang een hartstilstand. Al die tijd moest hij gereanimeerd worden. Dat is zeer lang, aldus de behandelend arts. 'Men kan ook zeggen: te lang.'

12.00 uur: De verklaring: Friso was ongeveer 25 minuten bedolven. Kliniek was van tevoren ingelicht en kon zich goed voorbereiden.

11.55 uur: De koninklijke familie zal geen mededelingen doen vandaag, meldt de RVD. Spreker op de persconferentie is Wolfgang Köller, hoofd van de behandelend artsen.

11.51 uur: In het ziekenhuis van Innsbruck hebben zich minstens tien cameraploegen opgesteld voor de persconferentie over de gezondheidstoestand van prins Friso, meldt het ANP. Naast de grote Nederlandse televisiezenders zijn veel Oostenrijkse media aanwezig.

11.47 uur: Florian Moosbrugger, de man met wie prins Friso aan het skiën was toen hij vorige week door een lawine werd bedolven, verklaarde vandaag tegenover de Duitse pers dat hij er 'meteen alles aan had gedaan om het leven van de prins te redden'.

11.39 uur: Wat meer over de man om wie het hier draait: Johan Friso Bernhard Christiaan David is op 25 september 1968 geboren in Utrecht als Prins der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, jonkheer van Amsberg. Hij is de tweede zoon van toenmalig prinses Beatrix en prins Claus. Lees hier het volledige profiel.

11.30 uur: Afgelopen zaterdag, een dag na het ongeluk dus, deed neurochirurg Kees Tulleken uitspraken over de gezondheidssituatie van prins Friso. De chirurg besprak de gesteldheid van de prins met een van Friso's behandelend artsen. Zijn vrouw, NRC-redacteur Jannetje Koelewijn, was daarbij aanwezig, maakte zich als journalist bekend en publiceerde de informatie. Met instemming van Tulleken. Volgens collega's schond hij daarmee zijn beroepsgeheim. De zorginspectie riep hem op het matje.

11.22 uur: Justitie in Oostenrijk is inmiddels een onderzoek naar het ski-ongeluk begonnen. De uitkomst daarvan kan nog weken op zich laten wachten. Prins Friso skiede buiten de piste terwijl er werd gewaarschuwd voor lawinegevaar. Geheel ongebruikelijk is dat niet.

11.18 uur: We zullen waarschijnlijk niet te horen krijgen dat Friso is overleden, omdat de RVD heeft aangekondigd dat de artsen met een prognose zullen komen, verwacht NOS-verslaggeefster Marieke de Vries. Maar dat zullen we straks pas zeker weten.

11.14 uur: De NOS zendt de persconferentie rechtstreeks uit op Nederland 1. Op RTL 7, en mogelijk ook via RTL 4, is de verklaring eveneens live te zien.

11.07 uur: Een samenvatting van de gebeurtenissen tot nu toe: Een week geleden raakte prins Johan Friso zwaargewond, toen hij in het oostenrijkse Lech werd getroffen door een lawine terwijl hij met een vriend aan het skiën was. Na 25 minuten werd hij onder de sneeuw vandaan gehaald en gereanimeerd.

Sindsdien verblijft hij in het Landeskrankenhaus in Innsbruck. Hij wordt daar in een kunstmatige coma gehouden. De mededeling over de prins is geen enkele keer veranderd sinds hij zwaargewond raakte: 'stabiel maar niet buiten levensgevaar'.

11.04 uur: De aankondiging van de persconferentie komt vrij onverwacht. Gisteren werd nog bekend dat koningin Beatrix dit weekend even naar Nederland zal gaan. Daarom dachten velen dat er pas na het weekend mededelingen gedaan zou worden. De Rijksvoorlichtingsdienst meldde gisteren dat Friso nog steeds 'stabiel, maar niet buiten levensgevaar is'.

11.00 uur: Over precies een uur begint de persconferentie. De Rijksvoorlichtingsdienst heeft bekendgemaakt dat de artsen een toelichting geven op de gestelde diagnose en daarnaast ook een prognose zullen geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden