Van minder fijnstof worden we beter

Een strengere norm voor fijnstof moet geen probleem zijn voor de bouwsector. Vieze lucht is heel ongezond.

Luchtvervuiling en dan vooral fijnstof is erg schadelijk voor de gezondheid, dat is ondertussen wel bekend. Maar in Nederland wordt de fijnstofwetgeving vooral gezien als een probleem voor de bouwsector. Ten onrechte. In Brussel wordt momenteel gewerkt aan nieuwe wetgeving, Nederland moet hierbij de bescherming van de gezondheid voorop stellen. Deze regels hoeven geen belemmering te zijn voor de Nederlandse economie.

Fijnstof kun je niet zien, ruiken of proeven. Ultrakleine deeltjes dringen tot diep in de longen door. We leven gemiddeld ruim een jaar korter als gevolg van luchtvervuiling en honderdduizenden mensen hebben last van astmatische aandoeningen en andere ziekten. Onderzoek heeft aangetoond dat blootstelling aan fijnstof de kans op hart- en vaatziekten en kanker vergroot.

Een stevig beleid om de vervuiling tegen te gaan is dus zeker gerechtvaardigd. Toch bestaat hiervoor weinig enthousiasme. Fijnstof wordt over het algemeen niet beschouwd als een gezondheidsprobleem dat zo urgent is dat extra maatregelen nodig zijn. De fijnstofregels worden vaak gezien als een rem op de bouwsector in plaats van een instrument om gezondheidsschade te beperken.

In Nederland is een groot deel van de luchtvervuiling afkomstig uit het buitenland. Hoe schoner onze buren worden hoe gemakkelijker het wordt om in Nederland de normen te halen. Europees beleid is dus hard nodig om de luchtkwaliteit hier te verbeteren.

Momenteel wordt er in Brussel nieuwe wetgeving voorbereid. Het is de vraag wat er zal gaan gebeuren. Het Europees Parlement, en de Raad van milieuministers moeten samen beslissen welke fijnstofnorm vanaf 2015 zal gaan gelden.

Volgen we de aanbeveling Wereldgezondheidsorganisatie op om aanzienlijk strengere normen vast te stellen? Helaas, zover zijn wij in Europa nog lang niet.

Gaan we dan de richting op van de Verenigde Staten, Canada en Australië, waar nu al veel strengere normen voor fijnstof gelden? Ook dat lukt helaas voorlopig niet.

De discussie spitst zich in Europa nu toe op de vraag of de norm wat strenger moet zijn – maximaal 20 microgram fijnstof per kubieke meter lucht – zoals het europarlement wil, of ongeveer gelijk moet blijven op maximaal 25 microgram, zoals de milieuministers willen.

Het verschil tussen beide posities is groot. Volgens professor Bert Brunekreef van de Universiteit Utrecht leven mensen die wonen en werken in een gebied met de EP-norm gemiddeld vier tot vijf maanden langer in vergelijking met de norm van de milieuministers. En dan hebben we het nog niet over de vaak lange periodes van ziekte en benauwdheid. Daarom zouden de milieuministers zich uit moeten spreken voor een strenge norm.

Zelfs als het EP haar zin krijgt dan wordt de lucht nog niet schoon, de Amerikaanse lucht blijft voorlopig aanzienlijk schoner dan de Europese. Maar het is wel een goed signaal dat Europa zich sterk maakt voor schonere lucht.

Veel Nederlandse gemeenten, de bouwlobby, de autolobby én de Tweede Kamer lopen te hoop tegen de norm van 20 microgram. Maar de commotie die de afgelopen jaren is ontstaan over het niet doorgaan van bouwplannen is vooral te wijten aan de bestuurlijke laksheid van de tien jaar ervoor en aan de bureaucratische rompslomp die Nederland zelf heeft veroorzaakt.

Gelukkig is Nederland bezig met een forse inhaalslag. De komende jaren wordt de Nederlandse lucht naar verwachting flink schoner. Uit recent onderzoek van het Milieu en Natuur Planbureau (MNP) blijkt dat met het beleid waartoe nu al is besloten ook de strengere normen bijna overal gehaald kunnen worden.

En de conclusies van het MNP zijn nog aan de voorzichtige kant omdat met allerlei maatregelen die lokaal kunnen worden genomen geen rekening is gehouden. De maatregelen die Amsterdam wil nemen tegen vervuilende oude dieselauto’s zijn hiervan een voorbeeld.

Luchtverontreiniging is een groot gezondheidsprobleem, maar het is oplosbaar. Alleen moeten we gezamenlijk de schouders eronder zetten. Voor wie nog twijfelt aan de haalbaarheid zijn er zowel in de nieuwe Europese luchtkwaliteitsrichtlijn als in de nieuwe Nederlandse Wet luchtkwaliteit veel uitstelmogelijkheden en flexibiliteit opgenomen. Zo wordt er uitstel gegeven aan landen die kunnen aantonen dat ze alle maatregelen hebben genomen die redelijkerwijs kunnen worden genomen. Daar kun je blij mee zijn of niet, maar als naast deze verruimingen ook nog eens wordt gekozen voor een te soepele norm, is de gezondheid de grote verliezer.

Fijnstofbeleid moet weer in de eerste plaats volksgezondheidsbeleid worden. Laten we daarom kiezen voor een sterke maar haalbare norm als tussenstation naar het einddoel: schone lucht voor Europa.

Dit artikel is medeondertekend door:

Mirjam de Rijk directeur Stichting Natuur en Milieu

Joris Wijnhoven campagneleider verkeer Milieudefensie

Michael Rutgers directeur Astmafonds

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden