Van milieukanselier naar autokanselier

Merkels regering verdacht van omkoping door vervuilend BMW

ANTOINE VERBIJ

BERLIJN - Een week geleden gebeurden er twee dingen tegelijk. In Brussel besloten de EU-ministers van milieu voorlopig geen strengere normen voor de uitlaatgassen van auto's in te voeren. Op dezelfde dag landden er 690.000 euro op de rekening van de CDU. Een schenking van de familie Quandt, grootaandeelhouder van autoconcern BMW.

Van de EU-beslissing profiteren vooral grote Duitse autofabrikanten als BMW, Daimler, Audi en Porsche. Die produceren auto's die veel CO2 uitstoten. Het samenvallen van het EU-besluit en de schenking wekt in veler ogen de schijn van omkoping. Merkel gooit daarmee haar faam als 'milieukanselier' te grabbel en mag zich voortaan 'autokanselier' noemen, vindt men.

'Autokanselier': zo heette Merkels voorganger Gerhard Schröder, die als vroegere premier van Nedersaksen nauwe banden onderhield met Volkswagen. Merkels CDU heeft vooral goede banden met de Zuid-Duitse autoindustrie. De ruimhartige schenking door moeder, zoon en dochter Quandt is niet de eerste uit die hoek en zal ook niet de laatste zijn.

De verontwaardiging van de nu nog oppositionele SPD, alsmede van de Groenen en de Linkspartij, is nogal opportunistisch. Immers, ook de SPD heeft de afgelopen tien jaar in totaal een miljoen euro van BMW toegestopt gekregen. Maar voor niet-gouvernementele organisaties als Transparancy International en LobbyControl komt de ophef als geroepen.

Al jaren ijveren zij voor meer openheid rond de sponsoring van partijen en de neveninkomsten van parlementariërs. Afgelopen donderdag demonstreerden ze bij het parlementsgebouw in Berlijn voor de invoering van een maximum van 50.000 euro per jaar voor schenkingen aan partijen. SPD en Groenen willen een maximum van 100.000 euro.

Dat belangengroepen uit de economie de wetgeving proberen te beïnvloeden, is legaal. "Maar de grens naar corruptie mag daarbij niet worden overschreden", zegt Christina Deckwirth van LobbyControl. "De Verenigde Naties hebben daarvoor regels opgesteld. Duitsland heeft die conventie wel ondertekend, maar weigert de regels door te voeren."

Zo kent Duitsland wel een vrijwillige, maar geen verplichte registratie van lobbyorganisaties. En de neveninkomsten van parlementariërs zijn, anders dan in Nederland, slechts zeer ten dele openbaar. Daarom kon er een jaar geleden ook zo veel ophef ontstaan over de miljoen euro die SPD-lijsttrekker Peer Steinbrück met voordrachten voor banken bleek te hebben verdiend.

In haar 'Lobbyrapport 2013' stelt LobbyControl vast dat er de afgelopen jaren onder bondskanselier Merkel niets is verbeterd. En dat terwijl de Greco-commissie, de waakhond die namens de Europese Raad de corruptie in Europa in de gaten houdt, Duitsland tot tweemaal toe heeft gemaand de adviezen van de commissie in wetgeving om te zetten.

Vooral de FDP verzette zich steeds tegen strengere regels voor partijsponsoring en voor de neveninkomsten van politici. LobbyControl verlangt nu van de SPD dat ze in de aanstaande coalitie-onderhandelingen een strengere regulering zal eisen. Maar aangezien die partij in het verleden menigmaal van de lakse regels heeft geprofiteerd, valt er weinig te verwachten.

Veruit de grootste profiteur van de ruimhartige regels is de CDU. Een van de weinige regels is dat giften van boven de 50.000 euro onmiddellijk openbaar moeten worden gemaakt. Dat heeft de CDU vorige week keurig gedaan. Maar dat de gift van de familie Quandt zou komen, wist de partij al lang. Op grond daarvan gaven de banken ruime kredieten voor de verkiezingscampagne.

De stille rijkdom van de familie Quandt

De schenking van 690.000 euro aan de CDU komt in porties van 230.000 euro uit drie goed gevulde portemonnees: van de weduwe Johanna Quandt, haar zoon Stephan Quandt en haar dochter Susanne Klatten. De Münchense Klatten - meisjesnaam Quandt - is met een geschat vermogen van ruim 14 miljard dollar de rijkste vrouw van Duitsland. Slechts drie Duitse mannen zijn rijker. De voorouders van de Quandts kwamen rond 1700 uit Holland naar Brandenburg. In de negentiende eeuw begon hun rijkdom met een textielfabriek in Pritzwalk. Het leger is de grootste en trouwste opdrachtgever van de Quandts geweest. Ook de Wehrmacht ten tijde van Hitler. Die zwarte bladzijde is pas de laatste jaren gedocumenteerd. Dat was ook het moment waarop de Quandts, die teruggetrokken leven, in de schijnwerpers traden. "Het was fout om over het verleden te zwijgen", bekende een familielid in weekblad Die Zeit. Het vermogen van de Quandts zit tegenwoordig vooral in het autoconcern BMW, waarvan ze 46,7 procent van de aandelen bezitten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden