Van Mierlo en Voorhoeve overtuigen Fransen niet

PARIJS - De zaal was sjiek, modern en donker. De sfeer was ernstig, want dat was het onderwerp ook. Onderhuids was de spanning tussen ondervragers en ondervraagden voelbaar.

De Nederlandse oud-ministers Hans van Mierlo en Joris Voorhoeve waren gisteren in de Assemblée Nationale in Parijs. Ze waren uitgenodigd door de commissie van het Franse parlement die de val in 1995 van de door Nederlandse blauwhelmen van Dutchbat verdedigde moslimenclave Srebrencia in Bosnië onderzoekt.

Ze wilden graag een aantal 'misverstanden' uit de weg ruimen, zei Van Mierlo nadat de beleefdheden waren uitgewisseld. De Nederlanders deden hun best maar slaagden er zo op het eerste gezicht niet in de parlementsleden te overtuigen. Want commissielid François Léotard, oud-minister van defensie, zag na afloop eigenlijk 'geen verschillen in de Nederlandse versie en de onze'. Dat was niet de boodschap die Voorhoeve en Van Mierlo hoopten te hebben overgebracht.

Van Mierlo stoorde zich in januari openlijk aan de bewering van oud-premier Alain Juppé dat Nederland in 1995 op het beslissende moment op de rem trapte. En dat terwijl president Jacques Chirac bereid was om Srebrenica desnoods met geweld op de Bosnische Serviërs te heroveren, had Juppé de commissie verteld.

Het is een 'misvatting' dat dit mogelijk was, zei Van Mierlo gisteren. De benodigde Rapid Reaction Force was een maand eerder opgericht maar nog niet operationeel. Er was ook onvoldoende draagvlak voor zo'n actie, vulde Voorhoeve aan.

VERVOLG OP PAGINA 5

Franse commissie hengelt vergeefs naar complimenten

Srebrenica

VERVOLG PAGINA 1

Het klopt dat de Nederlandse regering op 11 juli, de dag dat de enclave viel, verzocht de Navo-luchtaanval te staken, erkende Voorhoeve tegenover de commissie. Maar -en dat was een nieuwigheidje- reconstructie achteraf heeft ons geleerd dat de plaatselijke commandant van Unprofor (de VN-vredemacht) in Sarajevo daartoe al had besloten. Een Fransman, nota bene.

Het was hoe dan ook een juist besluit, aldus Voorhoeve. Hij zette omstandig uiteen hoe overste Ton Karremans, de Nederlandse Dutchbat-commandant in Srebrenica, in de dagen voor 11 juli vergeefs om luchtsteun had gevraagd.

Van verschillende kanten is gesuggereerd dat Bernard Janvier, de Franse opperbevelhebber van Unprofor, de verzoeken tegenhield omdat hij dat aan Ratko Mladic, die de aanval van de Bosnische Serviërs leidde, zou hebben beloofd. Van Mierlo benadrukte diplomatiek dat de Nederlanders zich van dergelijke 'insinuaties' distantieerden.

De onderwerpen regen zich snel aaneen in de drie uren die de ondervraging duurde. De Franse parlementariërs in de commissie luisterden beleefd, ze negeerden de repliek op Juppé en reageerden op andere punten sceptisch.

Werd Voorhoeve werkelijk pas op 10 juli 1995 voor het eerst door de VN over de luchtaanvallen geconsulteerd, vroeg Léotard ongelovig. Van Mierlo legde uit dat kleine landen meer dan grote hun blauwhelmen echt als blauwhelmen beschouwen en dus minder snel geneigd zijn en ook minder in staat zijn om in VN-operaties tussenbeide te komen.

En waarom staat uw reconstructie van het stopzetten van de luchtaanval niet in het rapport uit 1999 over de val van de enclave van de secretaris-generaal van de VN, Kofi Anan, vroeg François Lamy. Dat staat er wel, maar het staat er niet zo duidelijk, repliceerde Voorhoeve.

Commissievoorzitter François Loncle wil tot slot graag weten hoe de Nederlanders de kwaliteit van de militaire commandanten ter plaatse beoordeelden. Voorhoeve pareerde dit opzichtig hengelen naar een compliment voor Janvier behendig. Alle commandanten zaten in Bosnië gevangen in de denkfout van de VN dat zij in Bosnië een vrede konden handhaven terwijl er een oorlog was. Voorhoeve had Janvier maar één keer ontmoet, zei hij. De generaal leek hem een professioneel militair die gewetensvol zijn werk deed. De oud-bewindsman sprak hem bij het afmarcheren van de Nederlandse blauwhelmen op 21 juli 1995. Maar toen was Srebrenica al gevallen en, zo bleek later, waren 7000 moslimmannen en -jongens al dood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden