Van Lennep-land

Schrijver Jacob van Lennep (1802-1868) wist wel waar hij zich moest verpozen. Zuid-Kennemerland is een pareltje aan de kust.

Landgoed Leyduin bij Heemstede was zo'n buitenplaats waar rijke stedelingen lange zomers doorbrachten. Als in het najaar de vogeltrek langs de Noordzeekust begon, werd er gejaagd op vinken, vanaf de 18de eeuw een geliefd tijdverdrijf van de elite. Eén vinkenbaan in Nederland is nog helemaal intact: Zeerust. Hiervoor wijken we even af van de route.

Een man staat tegen het historische gebouwtje te plassen. Weet hij veel dat de elite zich vroeger in dit vinkershuisje verschanste. Tussen half september en half november werden netten klaargelegd. Lokvogels riepen hun wilde soortgenoten. Het gezelschap hield via kijkgaten vanuit het huisje de stand bij. Een van hen, of een ingehuurde vinker, zat 'op het vinkentouw'. Waren er genoeg vogels 'ingevlogen' dan sloeg hij de netten dicht. De vinken werd 'de kop ingedrukt', onverdoofd, en aan een gespleten wilgentak geregen. Naast vinken werden leeuweriken, spreeuwen, sijsjes, fratertjes en sneeuwgorzen gevangen. Dit vermaak was vooral populair tussen 1750 en 1850. In 1912 werd het vinken vangen voor menselijke consumptie verboden. Maar nog in 1910 komt een Haagse kok in zijn Moderne Kookkunst met dit recept: 'Steek 10 vinken aan een speetje, zout ze en braad ze met stukjes spek, of bak ze in een koekepan met ruim boter. Zij moeten zeer croquant gebakken of gebraden worden op een fel vuur'.

Terug op de route lopen we over het Vinkenduin. Twee damherten zijn aan het vechten. Het geluid van tegen elkaar slaande geweien klinkt door het bos. Dit was het jachtgebied van de familie Van Lennep, ook hier was een vinkenbaan. Schrijver, dichter, redenaar en rijksadvocaat Jacob van Lennep (1802-1868) heeft hier mogelijk nog gejaagd. Zeker is dat de dichter Gerrit van de Linde zijn gast was, net als Nicolaas Beets, de schrijver van de Camera Obscura. Jacob ontving zijn gasten op Woestduin, een voorloper van het huidige Nieuw Woestduin. Dat terrein werd vanaf 1901 nog drukker bezocht toen hier een paardenrenbaan kwam. In de brede grasstrook is de vorm van die baan nog te herkennen. Het duurde niet lang: in 1910 werd ook deze harddraverij verboden.

Aan de andere kant van de voormalige trekvaart tussen Leiden en Haarlem lopen we nog steeds door Van Lennep-land. Vele generaties bewoonden het Huis te Manpad van 1767 tot 1954. Vanaf de Manpadslaan en de Herenweg zien we het huis met park, een combinatie van barok en landschapsstijl.

Veel van dit soort oorspronkelijke tuinen met bijbehorende bouwsels zijn overigens verdwenen, ook die bij de Hartekamp. Bijna drie eeuwen geleden was die tuin internationaal bekend. De Zweedse florakenner Carolus Linnaeus kreeg in 1735 opdracht om de plantenrijkdom in de tuinen en kassen van de Hartekamp te inventariseren. Later werd hij als hoogleraar in Uppsala beroemd om zijn indeling van het plantenrijk. Speeltuin de Linnaeushof draagt zijn naam.

Vlak voor het eind van de wandeling zien we pompstation Leiduin. Vanaf december 1853 werd onder hoge druk vanuit Vogelenzang duinwater door gietijzeren buizen naar de hoofdstad gepompt. Jacob van Lennep was pleitbezorger van dit project en werd directeur van de Duinwatermaatschappij. Amsterdammers konden voor het eerst schoon water aan de pomp kopen, voor één cent per emmer. Door deze verbeterde hygiëne nam het aantal Amsterdammers dat bezweek aan de tyfus en cholera sterk af.

meer wandelingen en fietsen op trouw.nl/natuurtochten

Route
Het buitenplaatsenpad is te downloaden via www.landschapnoordholland.nl/buitenplaatsenpad-zuid-kennemerland. Bij het startpunt kan voor €1 de folder worden aangschaft. De route is gemarkeerd: groene bordjes met een gele pijl.

Startpunt: Natuurinformatiepunt De Kakelye, Manpadslaan 1 op de grens tussen Bloemendaal en Heemstede.

Vinkenbaan

Wijk voor Vinkenbaan Zeerust af van de route 300 meter voorbij de Bèlvédère. Sla bij de bank rechtsaf en loop over het houten bruggetje naar de Vogelenzangseweg. Sla rechtsaf en steek over bij het zebrapad. Loop rechtdoor langs de parkeerplaats de Waterleidingduinen in.

(Toegangskaarten zijn voor €1,50 te koop in de automaat). Ga 300 meter voorbij de ingang linksaf op het brede graspad naar beneden naar het veld met vinkershuisje. Vervolg daarna de route.

OV

Vanaf station Heemstede-Aerdenhout (3 kilometer) gaat bus 90 naar halte Waterleidingduinen bij de Oase. Bus 50 en 51 rijden over de Herenweg van Heemstede naar Bennebroek.

Oordeel

Dit gevarieerde, bosrijke gebied met hoogteverschillen is een pareltje in de randstad. En wie oog heeft voor de cultuurhistorische erfenis van de vroegere buitenplaatsen kan hier zijn hart ophalen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden