Van Kooten en De Bie waren altijd om ons heen

Van alle herinneringen die het drieluik over Kees van Kooten en Wim de Bie opriep, was deze voor mij de mooiste: ze droegen ons door de week. Met een schaterlach konden we de absurditeit van de moderne maatschappij weer even aan. Het is verbazingwekkend hoe tijdloos actueel de sketches van dit tweetal nog altijd zijn. Gewichtigdoenerij, leeghoofdige ijdeltuiterij en proleterigheid zijn van alle tijden. Jacobse en Van Es zijn qua taalgebruik zelfs werkelijkheid geworden aan het Binnenhof, constateerde De Bie. De realiteit heeft de satire ingehaald.

Je vraagt je af: waar is tv-satire van dit niveau gebleven? De tijd schreeuwt er bijna om met Cohen-malaise, Wilders-tweets en NS- bonussen. Goed, we hebben 'Koefnoen' (Avro), maar dat heeft, ondanks frequente uitschieters - denk aan de uitstekende satire op het CDA in combinatie met 'Ik hou van Holland' - toch niet de intellectuele diepgang van het VPRO-duo. 'Koefnoen' is er ook maar een paar weken per jaar, terwijl Van Kooten en De Bie voortdurend om ons heen leken. Hun gezag was dusdanig, zo vertelde Barbara van Kooten, dat op zondag na het journaal geen Ster- reclame kwam, waardoor 'Keek op de week' meteen kon knallen. "Harmen Siezen had het over IJsselmeur. Daar is iets aan de hand."

Programmamaker Coen Verbraak bedelde zes jaar lang om de medewerking van het satirische duo. Toen hij die eenmaal kreeg, moet hij hebben geweten: dit project kán niet meer stuk. Met het hele beeldarchief tot zijn beschikking, inclusief dozen vol plotseling opgedoken restmateriaal, kon hij als een kind in een snoepwinkel rondstrooien met lekkers. Dat deed hij kwistig: doctor Clavan, de vieze man, Carla en Frank van Putten op het ijs ('Ik wil helemaal niet zwieren, ja met een lekkere del') en Diana Charité ('Weet je wel, weet je niet?').

Verbraak koos voor een tamelijk chronologische opbouw, die in het begin een beetje anekdotisch overkwam. Eerst het carrièreverloop, daarna de manier van werken en tot slot het uiteengaan. Hoewel alleen al het terugzien van oude sketches dit VPRO-drieluik tot een genoegen maakte, kwam Verbraak in deel 2 pas echt goed op stoom om uiteindelijk te gloriëren in het laatste. Daarin vertelden Van Kooten en De Bie openhartig over hun neergang halverwege de jaren negentig en de definitieve scheiding in 1998. Van Kooten: "We zijn te lang doorgegaan. We hadden alle typetjes wel gehad. Na 1993 werd het krampachtig. Ik durfde niet meer te kijken, omdat het zo slecht was."

De Bie ging in 1998 als soloperformer verder, maar keek daar niet enthousiast op terug. "Ik wilde door om niet in een gat te vallen, maar het is niet gelukt." Onthullende televisie, waarbij we ook de personen Van Kooten en De Bie wat beter leerden kennen.

Over privézaken was de eerste meestal minder spraakzaam dan de tweede, maar uit hun artistieke aanpak kon de kijker toch veel opmaken over hoe ze in elkaar zitten. Op de fiets naar elkaar toe, krantje lezen, aan de keukentafel typetjes verzinnen en filmen in eigen huis (en desnoods dat van Jan Mulder). Mannen van grote allure, maar zonder poeha. Eenvoudig, vriendelijk en bescheiden.

Op Van Kooten en De Bie zelf zou heel moeilijk satire zijn te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden