Van kokkin tot miljardair

Haar omstreden huwelijk maakte haar tot een van de rijkste vrouwen ter wereld. Maar ze werd wel door het slijk gehaald.

Hij was 76, zij 34. Hij was een Amerikaanse multimiljonair, zij was een berooide immigrante uit Polen. Hun huwelijk duurde twaalf jaar, tot zijn dood. Toen brak er een juridisch gevecht uit over de erfenis dat zijn weerga niet kende. Honderden juristen en andere deskundigen werden in stelling gebracht om te bewijzen dat ze een feeks was die haar man listig had gemanipuleerd, of juist dat ze een toegewijde echtgenote was geweest die de liefde van haar leven had beschermd tegen zijn geldbeluste kinderen uit vorige huwelijken.

Drie jaar lang bestookten de weduwe en de kinderen elkaar met drek. Zeventien weken lang deden ze dat ook in de rechtszaal. Uiteindelijk kocht zij haar belagers af om de rest van haar leven te wijden aan het uitgeven van haar kapitaal, aan kunst en aan liefdadigheid in haar geboorteland Polen.

Barbara Piasecka was de dochter van een boer in het dorp Staniewicze, destijds in het oosten van Polen, nu in Wit-Rusland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het gezin op drift en belandde in de buurt van de stad Wroclaw. Daar ging Barbara kunstgeschiedenis studeren. Van de communistische autoriteiten kreeg ze toestemming om in 1967 verder te studeren in Rome. Maar al gauw besloot ze door te reizen naar Amerika.

Ze had maar honderd dollar op zak en ze sprak nauwelijks Engels. Zoals zoveel immigranten verliet ze zich op landgenoten om haar weg te vinden in de nieuwe wereld. Op een Pools feestje in New York ontmoette ze een kamermeisje dat werkte op een landgoed in Oldwick, New Jersey, een uur van New York City. Daar was een nieuwe kok nodig bij een rijke erfgenaam van Johnson&Johnson, een bedrijf dat begonnen was als fabrikant van pleisters en babypoeder. De ene zoon van de oprichter bouwde het bedrijf uit tot een multinationale onderneming. De andere zoon, John Seward Johnson, vermaakte zich met zijn vaders kapitaal. Hij kocht graag dure schilderijen, ook al wist hij weinig van kunst. Zijn tweede vrouw nam Barbara Piasecka in 1968 aan als kokkin.

Haar kookkunst viel niet in de smaak en ze kreeg andere huishoudelijk werk. De heer des huizes raakte gecharmeerd van haar, en vooral van haar kennis van kunst, zei hij. Maar na negen maanden had ze er genoeg van en ging terug naar New York om colleges kunstgeschiedenis te volgen. J. Seward Johnson bracht haar weg en huurde een appartement voor haar. In 1971 trouwden ze, acht dagen nadat hij gescheiden was van zijn tweede vrouw met wie hij twee van zijn zes kinderen had. Geen van de kinderen was aanwezig bij de bruiloft. Met zijn geld en haar kennis stortten ze zich in kunstaankopen. Ze bouwden een verzameling op van Vlaamse tapijten, 18de eeuwse meubelen en werken van Rembrandt, Botticelli, Fra Angelico, Rafaël, Monet, Picasso en stapels andere beroemdheden. Drie kwartier rijden van zijn vorige landgoed bouwden ze voor enkele tientallen miljoenen dollars een nieuw huis op een terrein van 56 hectare in Princeton, New Jersey. Daar speelde zich het huwelijksleven af dat later inzet zou worden van een bittere juridische strijd.

Heeft u ooit gezien dat Barbara Johnson een kus gaf aan meneer Johnson?

"Nee."

Heeft u ooit gezien dat Barbara Johnson meneer Johnson omhelsde?

"Nee."

Heeft u ooit gezien dat zij enige genegenheid voor hem toonde?

"Ze toonde meer tederheid voor onze hond."

Zo beschreef het blad People in 1986 de getuigenis van een personeelslid in de rechtszaak over de erfenis. Maar voor elke zwartmakerij bracht zij andere getuigen op de been die de zes kinderen beschreven als liefdeloze geldwolven. Lang voordat Barbara op het toneel kwam, had hun vader de kinderen al in 1966 grotendeels onterfd, omdat ze uit eerdere schenkingen al multimiljonair waren en daar niets goeds mee deden. Hij had zijn testament 22 keer veranderd, de laatste keer was zes weken voordat hij stierf aan prostaatkanker. De jurist die toezag op de laatste wijziging was Barbara's vriendin, die daar ruim zes miljoen dollar voor kreeg.

Vlak voordat de jury uitspraak zou doen in de zaak, kocht Barbara de kinderen af voor 40 miljoen dollar. Zij hield meer geld over dan ze ooit zou kunnen opmaken. Vorige maand schatte het zakenblad Forbes haar vermogen op 3,6 miljard dollar (2,8 miljard euro), waarmee ze op plek 376 staat van de lijst rijkste mensen ter wereld, en op plaats 42 van de rijkste vrouwen. Ze is nooit hertrouwd, en woonde volgens de belastingaangifte van haar liefdadigheidsstichting in Monaco. Het protserige landgoed waar ze met haar man heeft gewoond, is nu een golfbaan, hun woning is nu het clubhuis.

In haar geboorteland Polen was ze een onbekende totdat ze zich meldde als redder van de failliete scheepswerf in Gdansk, de thuisbasis van de beweging Solidariteit van Lech Walesa die het communisme in Polen onderuit haalde. In 1989 beloofde ze honderd miljoen dollar in de werf te steken en ze werd enthousiast ontvangen. Maar dat plan ging niet door toen de arbeiders haar voorwaarden afwezen, zoals personeelsinkrimping en de garantie om niet te staken.

Met haar Stichting Barbara Piasecka Johnson gaf ze Polen studiebeurzen in de Verenigde Staten, steunde ze verscheidene huizen voor alleenstaande moeders, een school voor autistische kinderen en een centrum dat studie maakt van autisme.

Volgens haar advocaat krijgt de stichting haar kunstcollectie om te verkopen. De opbrengst zou ook gestoken moeten worden in behandeling van autisme.

Barbara Piasecka Johnson werd geboren op 25 februari 1937 in Staniewicze, Polen. Ze stierf op 1 april 2013 in Wroclaw, Polen.

Barbara Piasecka Johnson 1937-2013

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden