Van Kemenade tussen reputatie en doofpot

Iedere poging om kritiek te leveren op de voorbarige conclusie van de commissaris van de koningin in Noord-Holland Van Kemenade, dat er door het ministerie van defensie niet is gerommeld met de waarheidsvinding rondom Srebrenica, wordt gesmoord in de 'uitstekende reputatie' van de oud-politicus.

Een andere oud-politicus met een uitstekende reputatie die een hoofdrol speelt in dit drama is voormalig minister van defensie De Ruiter. Het volstrekt ondeugdelijk gebleken debriefingsrapport droeg als 'bijzondere kwaliteitswaarborg' zijn handtekening. De eerste politieke daad van minister De Grave was het opnieuw aanzoeken van De Ruiter, zodat deze zijn eigen falen eens flink aan de kaak kon stellen. Deze 'beginnersfout' van De Grave zou het gevolg zijn van wat in de politiek 'verkeerde ambtelijke adviezen' blijken te heten. De VBM-NOV uitte als grootste vakbond van defensiepersoneel vernietigende kritiek op de benoeming van De Ruiter, niet in de laatste plaats omdat er op verzoek van de Tweede Kamer nog een onderzoek loopt van de Nationale Ombudsman naar de mijn-ongelukken in 1983 en 1984, toen De Ruiter minister was. Bij deze ongelukken kwamen acht militairen en een burgerambtenaar om het leven met een mijn waarvan later bleek dat Defensie al sinds 1970 wist dat hij levensgevaarlijk is. Meteen nadat de VBM-NOV met zijn kritiek was gekomen, liet De Ruiter weten dat zijn drukke agenda een nieuw onderzoek niet toeliet. Voor de buitenwereld klonk het wat ongeloofwaardig dat De Grave officieel met de naam De Ruiter naar buiten was getreden zonder dat deze de kans had gekregen om zijn agenda te trekken.

Is daarmee het gebrek aan integriteit van De Ruiter en De Grave een bewezen feit? Wie de ongelofelijke worsteling van officieren van justitie wel eens heeft aanschouwd om in strafzaken opzet te bewijzen, weet dat dit in de meest gevallen een onhaalbare kaart is. Ook het tegendeel is echter vrijwel nooit te bewijzen. Het is op zijn minst bevreemdend dat Van Kemenade zo stellig beweert dat hij daar wel in geslaagd is.

De Grave verkoos na De Ruiter met Van Kemenade een partijgenoot en boezemvriend van premier Kok, wiens positie inmiddels ook in het geding is. Toen Voorhoeve in het tv-programma Nova zwaar in het nauw werd gebracht, riep hij namelijk dat hij alle informatie over Srebrenica waarover hij beschikte, in het kabinet aan de orde had gesteld. Opmerkelijk genoeg werd dit door Kok niet tegengesproken. Of aan Paars II de politieke doodstraf zou worden opgelegd, hing dus af van de vraag of Van Kemenade opzet bij Defensie zou kunnen bewijzen. Bij dit ministerie 'verdween' de afgelopen jaren het een en ander, zoals documenten over de Herculesramp, documenten over het blootstellen van marine-personeel aan straling in de jaren zeventig, de archieven van de Inspecteur-generaal der krijgsmacht met voor Defensie belastend materiaal en in strijd met de Archiefwet vernietigd, foto-opnamen van Srebrenica, een voor Defensie belastend Angola-dagboek en ga zo maar door. Het heeft er alle schijn van, dat Van Kemenade pas een verband tussen deze 'incidenten' zou zien, als er een per ongeluk niet vernietigde schriftelijke instructie van de minister van defensie om deze zaken te verdoezelen op zijn bureau zou worden gelegd.

Inmiddels blijkt dat Van Kemenade meer zaken niet dan wel onderzocht heeft. Het hoofd van de Militaire Inlichtingendienst wees zijn personeel in een interne nota nog eens uitdrukkelijk op hun geheimhoudingsplicht ten opzichte van de commissie-Van Kemenade. Van Kemenade nam echter niet eens de moeite om de MID-medewerkers te horen. Ook de fotolaborant van het mislukte fotorolletje - nota bene de aanleiding voor het onderzoek - werd niet alsnog aan de tand gevoeld. Of het hier nu om oenige fouten van Van Kemenade gaat of om opzet zal nooit goed vast te stellen zijn. Desondanks acht ik het zinvol om Van Kemenade eens in een parlementaire enquête onder ede te laten horen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden