Van Inkel, ook als schrijver wars van regels

interview | Radiomaker Jeroen van Inkel houdt onverminderd van zijn vak, maar draait pas echt lekker met een tweede liefde. Dat is schrijven geworden. Zijn thriller 'Kortsluiting' speelt zich af tegen de achtergrond van de radiowereld.

Als Jeroen van Inkel aanschuift, legt hij het omslag van zijn thriller schijnbaar terloops, maar in werkelijkheid natuurlijk apetrots op tafel. Verser van de pers dan deze omslag kan bijna niet. Van Inkel komt net uit de drukkerij in Amersfoort waar hij samen met zijn vader mocht kijken hoe de eerste exemplaren van 'Kortsluiting' de pers verlieten. "Mijn vader was zelf offsetdrukker, dus dat was wel even een momentje."

Radiomaker Jeroen van Inkel geldt zonder twijfel als een van de meest innovatieve deejays die Nederland ooit voortbracht. Van de formule waarmee Edwin Evers van Radio 538 nu succes heeft in zijn ochtendshow, heeft Jeroen van Inkel lange tijd terug de basis gelegd.

Van Inkel was al in de weer met huisgemaakte jingles, hilarische kwisjes en het bellen van Bekende Nederlanders toen de huidige generatie diskjockeys nog aan de andere kant van de radio zat: als luisteraar van de programma's van Jeroen 'Prins' van Inkel, zoals hij zich een tijdje gekscherend noemde.

En die stem! Gemaakt voor de radio. Hoogtepunten: 'Rinkeldekinkel Ook Goeiemorgen' en 'Curry en Van Inkel', later 'Stenders en Van Inkel' (met Adam Curry en Rob Stenders). Halverwege jaren tachtig, begin jaren negentig was dat, op de 'Volle Vrijdag Lang' bij het toen nog publieke Veronica op Radio 3.

Tegenwoordig is Jeroen van Inkel (53) de ervaren spil in de middag bij het station Q-music en houdt hij zich eigenwijs staande in een wereld die wordt gedicteerd door regels, wetten, formats en een spijkerharde concurrentiestrijd die draait om procentpunten in het marktaandeel.

Wat brengt een dj ertoe om een boek te gaan schrijven?

"Niet eens zo lang geleden kwam ik erachter dat ik schrijven leuk vond. De liefde is ontstaan in periodes dat ik veel las. Ik dacht dan soms: waarom is het verhaal die kant op gegaan? Of: waarom doet die schrijver dat zo en zo? Zelf zou ik dat anders gedaan hebben, dacht ik soms. Al snel ontstond er een soort beeld, een schets voor een verhaal. Dat heb ik ingeleverd bij Anthos, mijn uitgever. Die waren niet direct enthousiast, maar ze vonden mijn stijl leuk. De vraag was alleen nog: waar wil je met je verhaal naartoe? Het advies aan mij was om boeken te gaan lezen over schrijven. Dat deed ik, al had ik weinig geduld. Weet je wat, zei ik tegen mezelf, ik ga het nu gewoon doen. Dit boek heb ik in de weekenden en tijdens vakanties geschreven. Ik heb er ontzettend veel plezier in. Zoals ik heel lang de Formule 1 als liefhebberij had - dat is nu iets minder - zo heb ik nu het schrijven ontdekt. Het is ook een mooie tegenhanger van mijn radiowerk. Daarin heb ik dat snelle, ook in mijn programma. Maar dit is denken, langzaam."

Toch speelt het verhaal zich af tegen de achtergrond van de radiowereld.

"Ik kon natuurlijk van alles kiezen, maar voor mijn eerste boek leek het mij verstandiger om die keuze uit mijn eigen hoofd te maken. Om nu meteen in de huid van een astronaut te kruipen. Nee, ik vond dat het dicht bij mezelf moest blijven."

In 'Kortsluiting' is hoofdpersoon Vrank van Houten diskjockey bij de radio. In hoeverre bent u dat?

"Het verhaal is pure fictie. Vrank is een goeie in zijn vak, maar wat hem betreft hoeft dat vak niet te veranderen. Hij is een conservatieve diskjockey. Ik wilde hem laten stilstaan in de tijd. Zelf ga ik juist altijd heel erg mee in de ontwikkelingen van nu - al heb ik er natuurlijk ook mijn gedachtes over als iemand weer eens het wiel denkt uitgevonden te hebben. Maar radio is heel erg veranderd. Je moet steeds nieuwe dingen verzinnen, je moet veel meer je best doen dan tien jaar geleden."

Hoe vast liggen de formules bij een commercieel station als Q-music? Mag je echt niks nieuws draaien of afwijken van het format?

"De muziek wordt bij ons centraal geregeld, maar ik heb daar voor mijn programma wel veel invloed op. Er is veel bekend over het luistergedrag van mensen. Wanneer ze ontvankelijker zijn voor veel informatie en op welke tijdstippen ze juist geconcentreerd met hun werk bezig zijn, bijvoorbeeld. Radiostations zijn vooral geïnteresseerd in de doelgroep vrouwen van 20 tot 49 jaar. Zij bepalen het huishouden, zij beslissen of er Douwe Egberts in huis komt of een ander merk. Wij zijn met ons middagprogramma marktleider in die groep. Dat speelt bij mij op de achtergrond wel mee, maar los daarvan vind ik het ook gewoon leuk om veel vrouwen als luisteraar te hebben. Die zijn wat meer sociaal betrokken. Mijn vrouwelijke collega's zorgen meestal ook wel dat er een wat socialer item in de show zit, al is radio maken wat mij betreft vooral entertainment. Het gaat in de eerste plaats om vermaak."

Maar over het algemeen gaat het bij moderne radio puur om marktaandeel en vaste formats. Hoe werkt dat?

"Radiofrequenties worden geveild. Mediabedrijven kopen die zogenoemde kavels voor veel geld. Je hebt verschillende kavels: een kavel voor nieuws, voor popmuziek, voor klassieke muziek en ga zo maar door. Q-music is een popzender dus daar moeten wij ons aan houden. Je hebt wel iets speling, maar wettelijk is vastgesteld dat je niet mag afwijken van je format. Dat kan tot hele hilarische situaties leiden. Zo mocht Ferry Maat in zijn middagprogramma destijds bij Veronica maar vijf platen aankondigen, omdat ik in mijn ochtendprogramma op die dag zoveel had gepraat, dat er voor Maat geen woorden meer over waren. Maar zenders leggen zichzelf ook beperkingen op. Ik schijn mij daar wel eens aan te onttrekken. Dan wordt mij verweten: hé, Van Inkel, jij doet niet waarvoor wij staan. Jammer, maar ik ben daar niet mee bezig."

Op zeker moment kreeg je die mega-salarissen voor deejays. Heeft u toen de slag gemist?

"De grote klapper heb ik wel gemist, ja. Dat is wat Edwin Evers verdient. Of de bedragen die je hoort kloppen, weet ik trouwens niet, dat gaat Edwin ook niet zeggen, natuurlijk. Maar je kunt wel een beetje uitrekenen dat het veel is. Hij gaat er goed mee om, ik vind Evers nog steeds goed. Maar over het algemeen zijn die hoge salarissen niet goed voor je creativiteit. Je wordt onbewust toch iets gemakzuchtiger, ik heb dat bij mezelf ook wel gemerkt."

In uw boek wordt flink wat cocaïne gesnoven. Hebben we het nog steeds over pure fictie?

"In de radiowereld valt het mee, maar in de entertainmentindustrie is het schering en inslag. Ik kan het ook zien aan mensen als ze gebruikt hebben. Dan zit er iemand bij Humberto Tan die wel erg wakker is. Toch denk ik dat het niet zozeer een verschijnsel is van alleen de mediawereld. Als je een cocaïneradar boven Nederland zou hangen dan zou die vaker oplichten dan je denkt. Ook bij bouwvakkers. Zelf heb ik ook wel een periode gebruikt, in de weekenden. Daarom kon ik me ook goed in de hoofdpersoon verplaatsen."

Is het nog wel leuk bij de radio?

"Het is hartstikke leuk bij de radio! We hebben een levendige whatsapp-groep met ons team en zolang ik nog thuis zit te pielen met geluidjes, lijkt me dat een goed teken."

De hoofdpersoon in het boek ervaart jonge deejays als een bedreiging. U bent inmiddels 53, voelt u die hete adem ook?

"De radiowereld is geen wereld van haat en nijd. Maar stations moeten natuurlijk wel verder. Ze zijn bij ons voortdurend op zoek naar nieuw talent, naar jonge honden, zoals bij ons Mattie en Wietze. Wij hebben hier een talentscout die daar oog en oor voor heeft. Ze willen tegenwoordig vooral personalities en ik denk dat dat ook wel goed is. Het nadeel is dat ze vaak op technisch vlak minder goed zijn. Dan kan ik iets betekenen. Het is niet zo dat ik jong talent aan een cursus onderwerp, het opleiden gaat vanzelf op de werkvloer."

Schets eens een toekomstbeeld voor jezelf en de radio in het algemeen?

"Ik zie mij de komende jaren nog wel hetzelfde doen als wat ik nu doe. En ik wil doorgaan met boeken schrijven. Ik ben al bezig met een tweede deel. Wat de radio betreft, denk ik dat er één of twee nieuwe stations bij zullen komen. Uiteindelijk blijven er een aantal zenders over die allemaal een marktaandeel van rond de 9 of 10 procent zullen hebben."

'Kortsluiting', Jeroen van Inkel, 256 blz, uitgeverij Ambo/Anthos, 19,95 euro. 'Van Inkel in de middag', tussen 16.00 en 19.00 uur op Q-music.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden