Interview Beeldbuiskartel

‘Van Houten is een klein puzzelstukje in een grote puzzel’

Ouderwetse televisie met grote beeldbuis Beeld getty

Consumentenclaim eist een schadevergoeding van Philips vanwege kunstmatig verhoogde prijzen voor televisies en computerschermen. 

Aan heel weinig huiskamers gingen de dure televisies van het beeldbuiskartel tussen 1996 en 2006 voorbij. “Ikzelf kocht in die periode een televisie van Grundig. Dat bedrijf was geen onderdeel van het kartel, maar in de meeste gevallen zat in hun tv’s een beeldbuis van Philips”, zegt directeur Stef Smit (54) van claimorganisatie Consumentenclaim.

Smit eist namens 50.000 consumenten en bedrijven een schadevergoeding voor te duur verkochte bolle tv- en computerschermen. Tien jaar lang hielden fabrikanten als Philips, LG en Samsung de prijzen van hun elektronica kunstmatig hoog. Ze maakten onderling stiekem afspraken over prijs en productie. 

Ontdekking van de samenzwering leidde in 2012 tot een boete van 1,47 miljard euro voor alle karteldeelnemers samen. Daarmee waren de daders gestraft, maar gedupeerde consumenten en grootafnemers – van ziekenhuis tot recreatieparken – nog niet schadeloos gesteld.

Donderdag onthulde Trouw dat Philips-topman Frans van Houten betrokken was bij het beeldbuiskartel begin deze eeuw. Consumentenclaim en de Consumentenbond eisen een schadevergoeding van Philips vanwege de te hoog betaalde prijzen destijds door burgers die een beeldscherm kochten. Een bodemprocedure staat nu op het punt van beginnen.

100 euro

“Mijn Grundig zit volgens mij nog ergens als testcase in het dossier”, zegt Smit. Wat het beeldbuiskartel bijzonder maakt is de omvang van het bedrog, vertelt de directeur. Kalm rekent hij voor: “Samen beheersten de zeven kartelleden vrijwel de hele markt. Nederland had tussen 1996 en 2006 ongeveer 7 miljoen huishoudens. Iedereen kocht in die jaren wel een keer een televisie of computer. In onze dossiers is de schade zo’n 100 euro per geval.”

Een snelle raming leert dat consumenten alleen in Nederland al honderden miljoenen euro’s te veel betaalden.

Beheersten de kartelleden de volledige markt, of waren er fabrikanten die zich anders gedroegen? “In de juridische stukken zie je dat nog ergens een fabrikant is die soms wel en soms niet meedoet. Maar dan treedt een bekend paraplu-effect op: als bijna alle marktpartijen hun prijzen verhogen, gaat de rest ook mee”, legt Smit uit.

Dat de huidige Philips-topman Van Houten  bij het kartel betrokken was, heeft inhoudelijk geen invloed op de zaak, zegt Smit. “Het is een klein puzzelstukje in een grote puzzel.”

Het leggen van dergelijke puzzels is Smits specialiteit. Zestig man werken in het kantoor van Consumentenclaim in de Amsterdamse Bijlmer. Bezoekers moeten hun weg zien te vinden door lange gangen, voornamelijk voorzien van volle ordnerkasten. “Het gros van de mensen hier is jurist. Ze hadden de advocatuur in kunnen gaan, maar wilden mensen helpen die financieel door de mangel gaan.”

Ondanks die nobele motieven is Consumentenclaim geen liefdadigheidsinstelling. “Eens per jaar doen we een maatschappelijke claim waar we niks aan hoeven te verdienen.” Maar dat is een uitzondering, de organisatie is gewoon een bedrijf waar geld moet binnenkomen. Na een eventuele overwinning in de beeldbuisclaim ontvangt Smits werkgever 15 cent op iedere euro schadevergoeding die naar de aangesloten consumenten gaat.

In de regel verdient Smit dat geld met stroeve onderhandelingen en juridische haarkloverij. “Ik herinner me een zaak met Vakantieveilingen die bij wijze van spreken binnen een dag was geregeld. Maar de woekerpolissen zijn na tien jaar nog niet afgehandeld.” En in de kartelzaak van Philips? Daar past Smit op zijn woorden. “Er hebben gesprekken plaatsgevonden. Maar nu niet meer.”

Lees ook:

Philips-topman Frans van Houten was betrokken bij het beeldbuiskartel

Het lijkt onwaarschijnlijk dat de huidige baas van Philips niet heeft geweten van geheime afspraken met concurrenten.

Hoe Philips met stiekeme afspraken toch geld verdiende aan oude, bolle beeldschermen

Terwijl de platte tv’s opkwamen, maakten fabrikanten in het geniep afspraken om nog iets te verdienen aan bolle schermen. Deze verboden prijsafspraken behoorden tot de omvangrijkste van de afgelopen decennia. En huidig Philips-topman Frans van Houten zat er bovenop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden