Van het ene beroerde jaar in het andere

Een jaarwisseling roept doorgaans het beeld op van een wegstappende moede grijsaard die wordt opgevolgd door een energieke zuigeling die met frisse moed een nieuw begin maakt. Het zou mooi zijn als dat zo was te regelen maar helaas: elk nieuw jaar staat in de schaduwen van het voorgaande, en als die schaduwen diep zijn, is er voor optimisme over de toekomst weinig ruimte.

Zoals dezer dagen. Wie gelukkig is als de aandelenbeurzen het aardig doen en de economische groei is hervat, mag daaruit troost putten maar wie zich primair bekommert om de toekomst van de democratie en de wereldvrede, heeft weinig reden tot juichen.

In ieder geval heeft Nederland, politiek gezien, een opvallend beroerd jaar achter de rug, waarvan de gevolgen nog lange tijd merkbaar zullen zijn. Ik doel dan niet op de twee keer dat we langs een ernstige regeringscrisis scheerden, in beide gevallen uitgelokt door minister Verdonk, maar op dit jaar aan het licht gekomen structurele zwakheden in het parlementaire bestel.

In dat opzicht waren vooral de recente Kamerverkiezingen een waarschuwend teken aan de wand. Voor het eerst in de geschiedenis is de kiezersgunst dermate verbrokkeld geraakt dat zelfs de twee grootste partijen samen onvoldoende zetels hebben om een kabinet te vormen, terwijl het eveneens onhaalbaar is een links dan wel een rechts kabinet op de been te brengen. Alle drie de traditionele stromingen zijn verdeeld geraakt waarbij elke gematigde oude partij een minder gematigde en bovendien succesvolle concurrent naast zich heeft gekregen: de ChristenUnie in het confessionele kamp, de Socialistische Partij naast de PvdA en de Partij voor de Vrijheid rechts van de VVD.

Het kabinet dat nu in de maak is, wekt evenmin veel verwachtingen. Het weerspiegelt op geen enkele manier de vlucht van de kiezers naar radicaal links (Marijnissen) en naar extreem rechts (Wilders). Een CDA-PvdA-combinatie was bepaald ook niet de voorkeur van Balkenende maar wordt hem door de afgang van de VVD opgedrongen. Er is alle kans dat het op een vechtkabinet uitloopt.

De leiders van de grote partijen hebben het afgelopen jaar weinig indruk gemaakt. Balkenende was te triomfalistisch, Bos te timide en Rutte nauwelijks in staat zijn fractievoorzitterschap tegen het Verdonk-geweld veilig te stellen. Hun onervarenheid wordt alleen overtroffen door de zestig Kamerleden die vorige maand nieuw aantraden en die zonder enige parlementaire kennis van zaken voor volksvertegenwoordiger gaan spelen terwijl ze nog in hun leerjaren zijn. Een broos kabinet en een zwakke Kamer, dat lijkt het beeld voor 2007.

Ook internationaal gezien belooft het nieuwe jaar weinig goeds. De capriolen met de Russische aardgasleveranties aan Europa die Poetin zich in het voorbije jaar heeft veroorloofd, duiden op toenemende eigengereidheid van Rusland en kunnen een bedreiging gaan vormen van onze energietoevoer. Terwijl Rusland definitief de weg terug naar het autoritaire verleden is ingeslagen, stokt de democratisering in meerdere Oost-Europese landen, waaronder Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije, waardoor het prille Europese democratiseringsproject tot stilstand komt nog voor het goed en wel is begonnen.

De verdere uitbouw van de Europese Unie is dit jaar niet hervat, getuige met name de aarzeling om de zogeheten Europese grondwet opnieuw op de agenda te zetten. Over de relatie tot Turkije is nog weer meer onzekerheid geschapen.

In het Midden-Oosten, de gevaarlijkste brandhaard sinds jaren, is de spanning in 2006 zoveel verder opgevoerd dat voor ongelukken moet worden gevreesd. Van Irak is eindelijk erkend dat het een debacle is geworden maar niemand weet hoe het met dat land verder moet. Afghanistan glijdt weg en bedreigt de reputatie van de NAVO die zich gedachteloos in dit moeras heeft begeven. Pakistan is door toegeeflijkheid ten opzichte van het terrorisme onbetrouwbaar geworden en Libanon is op een riskante manier opnieuw verdeeld geraakt. Israël wordt door bestaansangst geplaagd en speelt met het waaghalzige plan militair met Iran af te rekenen, welk land van zijn kant alles blijft doen om het Westen te tarten.

De Verenigde Staten lijken hun internationale isolement te hebben opgemerkt maar ondernemen vooralsnog weinig of geen stappen om daaraan praktische consequenties te verbinden. Tot schade van de volkerengemeenschap die om leiderschap vraagt.

En bij dit alles is de spanning tussen de islamitische en de westerse wereld verder toegenomen. De terroristische vlam lijkt voor het moment gedoofd maar van een toenadering tussen partijen is geen sprake, internationaal niet en niet in ons land.

Dat zelfs de bezonnen Kersttoespraak van de koningin afkeurende reacties oproept, laat zien hoezeer de hang naar uitzichtloze confrontatie nog leeft.

Dit zijn, kort samengevat, de teleurstellende ervaringen die 2006 heeft opgeleverd. In 2007 zullen we, vrees ik, de rekening moeten betalen. Een ’gelukkig nieuwjaar’ zit er niet in. Veel sterkte dus maar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden