Van het Binnenhof naar het 'IJspaleis'

Beeld Judith Jockel

Een politieke carrière gaat vaak van lokaal naar nationaal – van raadslid naar Kamerlid. Maar andersom komt óók voor, al is het niet zo vaak. Deze zomer, tussen de landelijke en gemeentelijke verkiezingen, zoekt Trouw deze politieke doorbijters op. Vandaag: Richard de Mos, raadslid in het Haagse ‘IJspaleis’. Van 2009 tot 2012 was hij Kamerlid voor de PVV.

Richard de Mos raakte vlak voor het zomerreces in opspraak. Politieke tegenstanders in de gemeenteraad van Den Haag beschuldigden hem van cliëntelisme. Wie denkt dat De Mos daarvan onder de indruk is, kent hem slecht. Zijn reactie: “Ze kunnen mijn rug op.”

De kwestie in een notendop: wie lid wordt van Groep De Mos, krijgt een ledenkaart. Deze pas geeft recht een korting bij bepaalde ondernemers in de stad. Cafés, enkele snackbars, een zalencentrum, evenementencomplex De Uithof. Dat is niet nieuw, De Mos biedt dit zijn leden al enkele jaren.

Maar begin juli werd het raadslid erop aangevallen tijdens een debat in de gemeenteraad. Het was de SP, de PvdA en de Haagse Stadspartij opgevallen dat deze ondernemers met enige regelmaat terugkeren in moties en vragen van Groep De Mos. Recent voorbeeld: kan zalencentrum Opera, waar vooral veel bruiloften worden gevierd, ook een vergunning krijgen voor dancefeesten? De eigenaar is een vriend van De Mos en een sponsor van zijn partij. Opera is een van de locaties waar leden korting kunnen krijgen.

Richard de Mos ziet het probleem niet. “Ik heb de partijen die mij betichten van cliëntelisme gevraagd of zij, net als ik met Opera, locaties voor dancefeesten op het oog hadden. Het bleef oorverdovend stil. Bovendien moeten wij creatief zijn en op Amerikaanse wijze campagne voeren. Groep De Mos is een lokale partij, alle financiën moeten we zelf regelen. De ene partij geeft haar leden een roos, de ander een tomaat, wij een ledenpas. Ik ben daar heel transparant in. De donaties zijn openbaar. Ja, het kan zijn dat de zaak na de zomer in het presidium wordt besproken. Dan zullen de burgemeester en de andere fractievoorzitters horen wat ik net ook al zei: dat ze echt mijn rug op kunnen. Net als andere partijen zoek ik donaties voor de campagne. Ik doe niets dat volgens de wet verboden is.”

De 'raadsclown'

Het is maandagmiddag. Richard de Mos blikt in de fractiekamer terug op een hectische periode. De verkiezingen in 2014 leverden zijn partij drie van de 45 zetels op. Voor de volledigheid moet worden opgemerkt dat De Mos leiding geeft aan een fusiepartij. In aanloop naar de vorige verkiezingen vonden Groep De Mos en de Ouderen Partij Den Haag elkaar en gingen ze met een gezamenlijke lijst de campagne in. Begin dit jaar kwam er voor Groep de Mos/Ouderenpartij een vierde zetel bij, toen raadslid Rachid Guernaoui zich aansloot. Guernaoui zat jarenlang namens D66 in de gemeenteraad. Hij probeerde wethouder te worden, wat mislukte. Vervolgens was daar die opvallende overstap.

De Mos vertelt er glimlachend over. Als hij wordt geconfronteerd met een uitspraak van het CDA uit 2013, dat hij ‘een clown’ is die vooral ‘onzin’ verkoopt, begint hij zelfs te glunderen. “Ja prima, dat moeten mijn tegenstanders vooral zeggen. Voor mij is dat een bewijs dat ze mij als bedreiging zien, dat ik groei met mijn partij en dat zij vrezen dat wij hun zetels gaan afpakken.”

Bij het maken van een afspraak voor dit interview was De Mos duidelijk: “Ik sta daar best voor open, maar het PVV-boek is bij mij potdicht. Ik richt mij erop om met Groep De Mos de grootste partij van Den Haag te worden. Dus analyses over de PVV en zo, daar heb ik niets mee.”

Maar het verleden gum je niet even uit, dat beseft De Mos. Hij draagt zijn vroegere verblijf bij de PVV met zich mee. De Mos: “Geert Wilders is een briljant politicus. Ik heb veel van hem geleerd, dus daarvoor veel dank. Zonder hem zou ik nu niet in de politiek zitten. Maar hij is ook doorgedraaid en steeds verder geradicaliseerd. Daarmee zet hij zijn partij en zijn kiezers buitenspel.”

Mooie dingen

Richard de Mos was deel van de PVV vanaf het eerste uur. In 2006, toen Wilders met acht fractiegenoten in de Tweede Kamer belandde, werd De Mos medewerker van Martin Bosma, rechterhand van Wilders. In 2009 verhuisde Kamerlid Barry Madlener van Den Haag naar de fractie in Brussel, waarna De Mos zijn plek kon overnemen.

Dat hij PVV’er werd, lag niet direct voor de hand. Hij stamt uit een PvdA-familie. Zijn vader groeide op met Drees, moeder met Den Uyl en De Mos zelf met Kok. Zijn eerste stem ging naar de PvdA. Daarna werd het de VVD (Bolkestein), vervolgens de LPF. Toen De Mos zich bij de PVV aansloot, was die partij milder dan nu, haast hij zich te verdedigen. “Toen moesten de grenzen vijf jaar dicht, nu moeten alle Marokkanen het land uit.”

De Mos wil ook gezegd hebben dat hij als PVV-Kamerlid ‘mooie dingen’ heeft kunnen doen, bijvoorbeeld voor de tuinbouwers. En hij heeft zich hard gemaakt voor ‘mystery guests’ in taxi’s. “Dat waren gave dingen. Ik kreeg eenderde van mijn moties aangenomen. Voor een PVV’er is dat best veel. Als ik zie hoe de PVV nu in de Haagse raad opereert, dan verandert daar nooit wat. Geen bestuursverantwoordelijkheid willen dragen, raadsleden die er bij bosjes vertrekken en ze slepen niets binnen voor hun achterban. Tijdens het laatste debat voor het reces diende die partij één motie in: er moet een einde komen aan de islamisering van Den Haag. Nee, net niet aangenomen, haha. Daarom ben ik ook blij dat ik daar weg ben. Groep De Mos kreeg zes moties aangenomen: van een bodycam voor iedere Haagse agent, oplossingen voor parkeerproblemen, tot een voorlichtingscampagne tegen uitdrogingsverschijnselen voor ouderen.”

Wilders zette hem bij de Kamerverkiezingen van 2012 niet meer op de kandidatenlijst. Iets dat De Mos niet zag aankomen. Hij was op dat moment ook raadslid namens de PVV en besloot zich af te splitsen. “Ja, ik had die zetel ook terug kunnen geven, maar ik werd niet bepaald eerlijk behandeld door die partij, dus waarom zou ik?” Er volgde een zomer van bezinning, met een vakantie in de Dominicaanse Republiek. Toen belde de eigenaar van evenementencomplex De Uithof. De Mos: “Dat is een vriend van me. Hij zei: ‘Richard, je bent goed bezig voor de stad. Dus waarom zou je niet doorgaan? Ga lekker duiken daar, maar je moet bij me langskomen voordat je een definitieve keuze maakt’.” Dat najaar werd Groep De Mos officieel opgericht.

Jacobse en Van Es

Sindsdien profileert Richard de Mos zich als de echte Hagenees in de raad, als de man die als geen ander het Haagse sentiment vertegenwoordigt in het IJspaleis, zoals het stadhuis wordt genoemd. Het Èspalès, zegt een Hagenees. De Mos maakt zich hard voor ADO Den Haag, voor de Haagse Markt, voor lokale ondernemers en natuurlijk voor Scheveningen. Zijn vader ‘zat vroeger op zee’, zijn opa had een kroeg op Scheveningen, zijn overgrootvader was er koster.

Sjaak Bral, cabaretier, columnist van het AD en zelf Hagenees, schreef jaren geleden al: “Richard de Mos is de meest Haagse politicus die we ooit hebben gehad. Dichter bij iets wat lijkt op F. Jacobse en Tedje van Es zullen we nooit meer komen.” De Mos kan er hartelijk om lachen. “Supermooi compliment natuurlijk. Ik ben groot fan van ze. Thuis liggen alle banden van Van Kooten en De Bie. Jacobse en Van Es reden ooit met een geluidswagen door de stad: ‘Alles wordt anders na 26 mei, stemp Tegenpartij!’ In 2014, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen, hadden wij ook zo’n wagen geregeld: ‘Alles wordt anders na 19 maart, want dan staat Groep De Mos op de kaart!’ Schitterend toch?”

De afgelopen jaren was De Mos een hardwerkend, maar ook lastig raadslid, dat laatste wil hij best erkennen. Zijn partij is kampioen vragen stellen en kampioen moties indienen. Hij omschrijft zijn dag als volgt: “Zes uur opstaan en de krantjes lezen. Op dat tijdstip worden de prijzen verdeeld. Als er wat interessants is, dien ik onmiddellijk vragen in. We hebben in alle stadsdelen ook voorzitters en wijkvertegenwoordigers, die ons voeden met nieuws. Zij zijn onze ogen en oren. We hebben meer dan driehonderd leden.”

(tekst loopt door onder de afbeelding)

'We willen in 2018 de grootste partij van Den Haag worden en meebesturen. Als dat niet lukt, hebben we wat fout gedaan.' Beeld Judith Jockel

Met de inmiddels vertrokken burgemeester Jozias van Aartsen had De Mos een haat-liefde-verhouding. Hij liet Van Aartsen in de zomer van 2014 terugkeren van vakantie toen er rellen plaatsvonden in de Schilderswijk. En De Mos zei ooit dat de burgemeester de marechaussee uitrustte met klappertjespistolen. “Van Aartsen was beledigd natuurlijk. Hij hing direct aan de telefoon.”

De Mos citeert Van Aartsen, in bekakt Haags: “Ben je helemaal gek geworden, met dat partijtje van je?” Een uur later voor de camera van Omroep West zei ik het nog een keer, haha. Een paar dagen erna was er een eindejaarsborrel in het stadhuis. ‘Zal ik een rood wijntje voor je halen’, vroeg ik hem. Toen was het weer goed. Van Aartsen was wel een echte burgemeester, iemand van statuur. En een buitengewoon goede voorzitter.”

De blik van De Mos is nu vooral naar voren gericht, naar de raadsverkiezingen, maart volgend jaar. Hij zal in de campagne zijn ‘ombudsman-politiek’ benadrukken. Elke dag loopt de mailbox vol met vragen en problemen van bewoners, vertelt de Mos. “Een vrouw uit Loosduinen die aangeeft dat een zebrapad niet helemaal doorloopt. Een gevaarlijke situatie. Daar stellen wij dan vragen over en het is weer pico bello. Vaak zijn het kleine dingetjes, maar voor die mensen is het superbelangrijk.”

De Mos heeft al een lijstduwer gevonden: ADO-verdediger en lieveling van het publiek Tom Beugelsdijk. “We willen in 2018 de grootste partij van Den Haag worden en meebesturen. Als dat niet lukt, hebben we wat fout gedaan.”

Lees ook eerdere afleveringen in deze serie:

Nicolien van Vroonhoven: 'Gemeenten wijzen de weg in klimaatbeleid'

Samira Bouchibti: 'Je bent nergens zo ver van de samenleving verwijderd als in de Tweede Kamer'

Harry van den Bergh: ‘Ik vind het lastig om nee te zeggen tegen de burger’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden