Van Goghs terug waar ze horen

Kunstroof | Twee doeken, in 2002 gestolen uit het Van Gogh Museum, duiken op in Napels.

Een 'bizar' telefoontje was het. Of het Van Gogh Museum een expert naar Napels kon sturen. Want daar waren mogelijk de twee schilderijen van Vincent van Gogh gevonden die in 2002 werden gestolen uit het museum. Conservator Nienke Bakker: "Het was heel onwerkelijk, het leek wel een film." Met een happy end, want toen ze oog in oog stond met de doeken, wist ze dat ze het 'echt' waren. "Ik had ze veertien jaar niet meer gezien. Maar ik zag het direct, al ben ik ze natuurlijk ook gaan onderzoeken." Het liefst had ze 'Zeegezicht bij Scheveningen' (1882) en 'Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen' (1884/85) meteen meegenomen. Maar dat mocht niet, omdat de doeken als bewijs dienen in een strafzaak.

Het Italiaanse Openbaar Ministerie maakte gisteren bekend dat de schilderijen in handen waren van een Italiaanse maffiabende, leden van de clan Amato-Pagano, die zich bezighoudt met internationale drugshandel. Volgens de Italiaanse justitie gaat het om een van de 'meest meedogenloze en actieve criminele organisaties van de camorristische maffiabendes' in de omgeving van Napels.

Volgens Bakker, die ten tijde van de roof al in het museum werkte, zijn de schilderijen in redelijk goede staat. Van beide doeken zijn de lijsten verwijderd. Het zeegezicht is beschadigd. De verf in de linkeronderhoek is afgebroken op circa 5 cm x 2 cm. Het andere schilderij heeft wat kleine beschadigingen aan de randen.

De werken zijn miljoenen waard, maar ook de kunsthistorische waarde is groot, zegt Bakker. Het zeegezicht is het enige schilderij in de museumcollectie uit Van Goghs periode in Den Haag (1881-1883). Hij heeft maar twee zeegezichten geschilderd in zijn Nederlandse jaren.

Het uitgaan van de Hervormde Kerk te Nuenen schilderde Van Gogh in 1884 voor zijn moeder. Zijn vader was er predikant. In 1885, na de dood van zijn vader, voegde Van Gogh de kerkgangers toe, onder wie vrouwen met een omslagdoek die gedragen werd in tijden van rouw. Het is het enige schilderij in de collectie met een origineel spieraam. Dat zit vol verfresten, waarschjnlijk omdat Van Gogh er zijn kwasten op schoonmaakte.

Bakker heeft zich vaak afgevraagd waarom de daders uitgerekend deze schilderijen meenamen. Hun kleine formaat heeft mogelijk meegespeeld. En ze hingen dicht bij de plek waar de inbrekers binnen waren gekomen. "Heel vaak dacht ik nog aan ze. Vooral aan dat kerkje, ik vond het zo schrijnend omdat het ook zo'n emotionele waarde heeft. Het is ongelooflijk dat ik het straks weer aan de muur kan hangen." Voor de diefstal zijn in 2004 twee mannen veroordeeld tot een celstraf. Ze hebben altijd ontkend.

Ook het Westfries Museum in Hoorn krijgt gestolen waar terug. Vijf van 24 schilderijen die in 2005 werden gestolen - de daders zijn nog onbekend - doken op in Oekraïne en keren vrijdag terug naar Nederland.

De verdieping 4|5

Geschaak met meesterwerken

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden