Van Gogh Museum haalt 'La Berceuse' in huis

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum in Amsterdam hebben twee schilderijen van Vincent van Gogh omgeruild. Het bekende werk 'La Berceuse' (de wiegster) uit 1889 is naar het Van Gogh verhuisd, het Stedelijk kreeg daarvoor in de plaats 'Het ravijn' uit hetzelfde jaar.

Dankzij de ruil kan het Van Gogh Museum 'La Berceuse' bijna laten zien zoals Van Gogh het gewild had: geflankeerd door twee schilderijen met zonnebloemen. Van Gogh schreef op 22 mei 1989 vanuit St.-Rémy in een lange brief aan zijn broer Theo die in Parijs een kunsthandel dreef: “Weet je, als je ze in deze volgorde zet, nl. La Berceuse in het midden en de twee doeken met zonnebloemen rechts en links, vormt het een drieluik. En dan krijgen de gele en oranje tonen van het hoofd meer glans door de gele luiken ernaast. En dan zul je begrijpen wat ik je erover schreef, dat het mijn bedoeling was om een decoratie te maken zoals bij voorbeeld voor de achterwand van een scheepskajuit.” Om zijn bedoeling nog duidelijker te maken, maakte Van Gogh een schetsje van 'het drieluik' op de brief aan zijn broer.

Het Van Gogh kon niet het volledige 'drieluik' reconstrueren, want het museum heeft maar één versie van 'Zonnebloemen' in huis; de vier andere versies zijn in bezit van buitenlandse musea en een Japanner.

Van Goghs drieluik-idee was gebaseerd op Pierre Loti's 'Pêcheur d'Islande', waarin sculpturen van Madonna's aan boord van vissersschepen beschreven waren. Aan hun voeten bevonden zich bloemtuiltjes met kunstmatige bloemen, en deze boeketten voor Maria brachten van Gogh op het idee zijn zonnebloemen als zijluiken naast 'La Berceuse' te plaatsen, aldus het Van Gogh Museum. De moederlijke wiegster - waarvoor madame Augustine Roulin model stond, echtgenote van de depothouder van de posterijen waarmee Van Gogh in Arles bevriend was - vormde voor Van Gogh in een tijd van geestesziekte een troostrijk beeld, zoals Maria voor vissers een Stella maris was.

Het Stedelijk Museum kreeg 'La Berceuse' in 1945 van V.W. van Gogh cadeau, als dank voor het goede beheer van de familiecollectie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Van het werk bestaan vijf versies. De eerste ontstond in 1888, de vier herhalingen maakte Van Gogh waarschijnlijk in januari en februari van het jaar daarop. Het doek van het Stedelijk zou het op een na laatste zijn.

Vorig jaar schonk het Stedelijk al elf schilderijen en vier sculpturen in langdurig bruikleen aan het Van Gogh.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden