Van gezellige opa tot terrorist

TEL AVIV - Het is nog niet eens zo lang geleden dat in een satirische programma op de Israëlische tv Jasser Arafat werd afgebeeld als een gezellige, ietwat onnozele opa met wie het niet zo slecht vertoeven is.

Dat was vóór de intifada vorig jaar uitbrak en vóór diezelfde volksopstand ontaardde in een gewapende strijd met bloedige aanslagen enerzijds en een almachtig en onmachtig Israëlisch leger anderzijds.

Het besluit van de Israëlische regering gisternacht om voorgoed met Arafat te breken ('Arafat is niet meer relevant') is slechts de volgende fase in die strijd, een logisch vervolg op het eerdere besluit om het Palestijnse bestuur uit te roepen tot een 'autoriteit die het terrorisme steunt'.

Jasser Arafat is altijd een meester geweest in het ontwijken van moeilijke beslissingen. De kracht van deze Palestijnse leider ligt in het balanceren tussen de radicale en gematigde groeperingen. Arafat bewandelde altijd beide wegen, liefst tegelijkertijd. Niet altijd wist hij maat te houden.

In Jordanië werd hij verdreven. In Libanon moest hij zijn front met Israël verruilen voor het verre Tunis, al riep Arafat die afloop uit tot 'een heldhaftige overwinning'. Waarop een gematigd Palestijns leider uitriep: ,,Nog zo'n overwinning en we belanden in Fiji.''

Critici in de Palestijnse gelederen verwijten hem nu dat hij ook bij het overleg met Israël heeft nagelaten te kiezen - daarbij geholpen door een al te dwingend optreden van Israël en de Amerikanen. Anderen verdedigen hem: Arafat kon nu eenmaal niet de geschiedenis ingaan als de leider die afzag van het Palestijnse recht op terugkeer en instemde met een mini-staatje.

Zo weigerde hij de afgelopen weken de confrontatie met de radicale bewegingen aan te gaan. Daarmee heeft hij Ariël Sjaron in de kaart gespeeld, die zich gesteund voelde door de VS en een Europa dat in een opmerkelijke resolutie Hamas en Djihad tot terreurorganisaties uitriep.

Op de moslimkalender was het gisternacht de nacht van de rekenschap, waarin het lot van velen wordt bepaald. Voor de Israëlische premier was de aanslag op de bus de aanleiding om 'het grote programma' uit de lade te halen. Volgens de krant Jediot is de tijd van 'de signalen' aan Arafat voorgoed voorbij. De nieuwe fase bestaat uit massale aanvallen en inname van delen van de Palestijnse gebieden voor onbeperkte tijd. De gedachte is: er is geen Palestijns bestuur, er is geen Arafat. Israël is (weer) heer en meester in alle gebieden.

Het is de droom van de rechtervleugel in de regering, die eist dat Arafat fysiek de deur wordt gewezen. Minister van binnenlandse veiligheid Oezi Landau riep gisteren op alle Palestijnen die met Arafat uit Tunis waren gekomen, weer terug te sturen. Minister van buitenlandse zaken Sjimon Peres wees op de paradox: degenen die Arafat weg willen hebben, zitten helemaal niet te wachten op een nieuwe gematigde Palestijnse leiding, want ze hebben ook de meest gematigde Palestijnen niets te bieden.

Een Palestijnse intellectueel riep voor de Israëlische televisie: als jullie zonodig de klok willen terugdraaien naar voor 1993 (de vredesakkoorden van Oslo), waarom dan niet verder terug naar 1947 bijvoorbeeld (voor de stichting van de staat Israël)?

De vraag blijft wat het politieke doel is van de militaire acties die opvallen door hun grote machtsvertoon. Zo vermocht het neerhalen van de zendmast van De stem van Palestina de uitzendingen nauwelijks te onderbreken. En de aanwezigheid van Israëlische soldaten in de zitkamer van Fatah-leider Bargoeti is van geen enkele strategische betekenis. De Israëlische tanks staan op vierhonderd meter afstand van Jasser Arafat, die vast zit in Ramalla. Oppositieleider Jossi Sarid vroeg vorige week al: ,,Als jullie Arafat weg willen hebben, waarom maken jullie dan zijn helikopters onklaar?''

De Europeanen en de Amerikanen benadrukten gisteren dat Arafat voor hen 'het adres' blijft. Premier Sjaron zou de Amerikaanse gezant Anthony Zinni verzocht hebben nog niet zijn koffers te pakken. Om 'de irrelevante' Arafat dan toch tot een bestand te dwingen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden