Van geweldenaar tot papieren tijger

Voor de schaakkenners staat nog slechts het etiket ter discussie. Het kan bijna niet anders of Vladimir Kramnik wordt de nieuwe wereldkampioen. Maar is hij straks de veertiende of de vijftiende titelhouder van de reeks die in 1886 met Wilhelm Steinitz begon?

Eric Hornstra

Volgens de norm van de Fide gaat het om kampioen nummer vijftien. De wereldbond kroonde Alexander Khalifman vorig jaar namelijk met goud na het winnen van het knock-outtoernooi in Las Vegas.

Misschien is de opvolging van Gary Kasparov vandaag al een feit. Zo niet, dan zal Kramnik donderdag het stokje wel overnemen. Een laatste opleving van Kasparov valt immers niet meer te verwachten. Dat laatste is sportief gezien jammer. Na de nederlaag van de titelhouder in de tweede partij was de algemene verwachting dat die disbalans in de stand zou zorgen voor een strijd op leven en dood. Daar is echter nooit serieus sprake van geweest. De 25-jarige coming man Kramnik werd in de volgende partijen zelden op de proef gesteld door zijn vroegere mentor.

Al in de zevende krachtmeting verried Kasparov angst te hebben voor een afstraffing. Met wit zag hij na elf zetten af van verdere pogingen. En partij nummer dertien kwam bijna net zo snel tot een einde. Het optreden van afgelopen zondag was zelfs nog opmerkelijker, omdat Kasparov inmiddels tegen een nog grotere achterstand aankeek.

Kasparov heeft zijn aureool van onoverwinnelijkheid verloren. De geweldenaar uit Bakoe is een papieren tijger geworden en de wereld kijkt stom van verbazing toe. Hoe kan het dat een man die zich al zestien jaar lang heeft bekwaamd in het spelen van WK-matches plotseling zo'n zielig figuur is geworden? Normaal gesproken vecht Kasparov tot hij er bij neervalt. Fameus was zijn eerste match met Karpov in Moskou (1984). Destijds gaf niemand meer een cent voor Kasparovs kansen, toen Karpov een 5-0 voorsprong nam. Maar beetje bij beetje krabbelde de uitdager terug. Het was slechts door een omstreden ingreep van Fide-voorzitter Florencio Campomanes -hij brak de tweekamp af- dat Karpov een jaar langer in het zadel bleef.

Schaken tegen Kasparov is een onaangename bezigheid, weten veel spelers te vertellen. De Rus heeft een fenomenaal repertoire en grijpt zijn tegenstanders meestal vanuit de opening bij de keel. Misschien is het het onvermogen om zijn gebruikelijke speltype te hanteren, dat hem in Londen nu parten speelt.

Kramnik, met een verleden als secondant van Kasparov, is de uitzondering in het spelersveld. Als enige schaker kan hij na deze tweestrijd bogen op een positieve score tegen zijn landgenoot. De in het Zuid-Russische Tuapse geboren Kramnik blijkt bijzonder goed voorbereid op de klus te zijn begonnen -hij stopte zelfs met roken- en gaf maar zelden het initiatief uit handen. En dan blijkt Kasparov toch kwetsbaar. De titelverdediger heeft al te kennen gegeven zeer vermoeid te zijn. Hij wijst op (door hem niet nader gedefinieerde) problemen tijdens de tweekamp. Ook beschouwt Kasparov het als een nadeel op de zondagen met de witte stukken te moeten spelen. De zondag, luidt zijn uitleg, is de enige speeldag zonder voorafgaande rustdag.

Hoe onregelmatig de tweestrijd tussen Kasparov en Kramnik ook tot stand is gekomen (Alexei Sjirov bezat het recht de kampioen uit te dagen), de professionele schakers en de Fide zullen straks met blijdschap de nieuwe kampioen verwelkomen. De flegmatieke Vladimir Kramnik is waarschijnlijk wél een man met wie op het organisatorische vlak zaken gedaan kunnen worden. En dat is hard nodig. De schaakwereld heeft het vorige decennium aanzienlijke averij opgelopen door de scheuring die Kasparov veroorzaakte.

Het ineenschuiven van de twee WK-cycli zou het meest ideale scenario zijn. Die gelegenheid doet zich toevalligerwijs dit najaar voor. De Fide-titel van Khalifman komt namelijk in de tweede helft van november weer vrij. Dan wordt er een nieuwe titelstrijd gehouden in New Delhi en Teheran. De Fide is tot compromissen bereid en wil in Istanbul, waar thans de schaakolympiade plaatsvindt, een vergadersessie aan het onderwerp wijden. De wereldbond hoopt de oude tijden te doen herleven via een herenigingsmatch in de laatste maanden van 2001. De winnaar van Teheran (ook Kasparov is welkom) zou dan in een eindelijk door iedereen erkende match Kramnik mogen uitdagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden