Van Gdansk naar Zuid-Afrika is een heel stuk EURO 2012 Niels Posthumus vanuitPolen

Zuid-Afrika was er twee jaar geleden een kei in het WK 2010 - het eerste in heel Afrika - te presenteren als de ultieme kroon op haar vrijheidsstrijd: de strijd tegen Apartheid die in 1994 met de verkiezing van Nelson Mandela als eerste zwarte president werd afgerond.

Rond het EK in Polen en Oekraïne vind je nauwelijks zulke politieke symboliek. Hoewel je het eerste EK in het voormalig Oostblok toch best kunt zien als bekroning van de strijd tegen het communisme en het ijzeren gordijn. Een strijd die op 14 augustus 1980 in een stroomversnelling raakte in de Lenin-scheepswerf van Gdansk.

Waar bootladingen WK-bezoekers twee jaar terug Mandela's cel gingen bekijken op Robbeneiland, is de ingang van expositie 'Roads to freedom' verdekt opgesteld. Het museum is ingericht in een kelder vlakbij de oude scheepswerf. Het is iets drukker dan normaal, zegt de caissière. Eenmaal binnen blijkt dat relatief.

De link tussen de stakingen van vakbond Solidarnosc, onder leiding van Lech Walesa, en het EK 2012 lijkt in Polen nauwelijks gelegd. Terwijl het protest van 1980 een van de belangrijkste gebeurtenissen was in de tweede helft van de twintigste eeuw: het begin van de val van het communisme in Oost-Europa. Het EK was een mooie gelegenheid geweest dat nog eens onder de aandacht te brengen.

Wellicht lukt dit niet doordat Walesa de Nobelprijs al tien jaar eerder (1983) ontving dan Mandela, of omdat Walesa later zijn glans wat verloor, terwijl Mandela's status slechts groeide. 'Madiba magic' bracht Zuid-Afrika het WK. Van 'Walesa magic' heeft niemand ooit gehoord.

Onterecht, want zonder Walesa was het EK 2012 niet in Polen en Oekraïne georganiseerd. Sterker, het WK 2010 was zonder Solidarnosc waarschijnlijk nooit in Zuid-Afrika gehouden. Pas na de val van de muur in 1989, toen de angst voor het communistisch veronderstelde ANC wegebde, zegde het Westen zijn steun aan het Apartheidsregime op.

Mandela kwam in 1990 mede daardoor vrij. Hij noemde zijn biografie 'Long walk to freedom'. Geen gekke titel, want van Gdansk naar Johannesburg is het een heel stuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden