Van Gaal drukt opnieuw zijn stempel

Zege op Costa Rica betekent weer een impuls voor de geestkracht van Oranje

HENK HOIJTINK

SALVADOR - Zo werd voldaan aan de doelstelling van de KNVB, al kon daar in alle hectiek niet meteen oog voor zijn - een doelstelling die door bondscoach Van Gaal niet was weggehoond, maar wel geregeld lachend was aangehaald, en iedereen had dat begrepen. Voor de derde keer in de laatste vijf WK's, en evenals vier jaar geleden, schaarde Oranje zich bij de laatste vier van de wereld. Voorwaar een prestatie van formaat in bredere zin en in engere, voor een ploeg waarvan dat, wat de KNVB ook op papier had gezet, met de beste wil van de wereld niet had mogen worden verwacht.

Geheel in het scenario van de WK-campagne had Oranje zijn weg in Salvador op ongedachte wijze vervolgd, met feitelijk niet meer dan een gelijkspel tegen het bescheiden Costa Rica (0-0), maar vaste lijnen waren er toch ook weer te trekken geweest. Van Gaal had opnieuw zijn stempel gedrukt, nu in extreme mate en volledig in de geest van zijn eerder geformuleerde toernooimantra. "Wij hebben alles nodig om te winnen", had hij gezegd, en zie: daar bracht in benauwde momenten plotseling een van de reservedoelmannen redding, Krul, de 21ste door Van Gaal in Brazilië ingezette speler.

Dat was niet zomaar een zinnetje geweest van Van Gaal - en niet alleen omdat hij vrijwel nooit zomaar zinnetjes uitspreekt. Van Gaal heeft van meet af aan oog gehad voor de (grotendeels nog onveranderde) beperkingen in zijn selectie, en in het vroegste stadium kreeg hij bijval van zijn sterspeler. Robben zei dat Van Gaals nieuwe systeem met een extra verdediger ook met de geblesseerde middenvelder Strootman gespeeld had moeten worden, niets minder dan de erkenning van een topspeler van de mogelijke broosheid van Oranje.

Van Gaal heeft sindsdien geschoven, gepast en gemeten om tere punten te camoufleren. Dat kon niet ten volle lukken: Spanje had in de eerste wedstrijd al vroeg de genadeklap kunnen toedienen, Australië werd moeizaam bedwongen en in de achtste finale tegen Mexico was uitschakeling dichtbij geweest. Dat zal in de euforie gauw als een zure opsomming worden gezien, maar nuchter moet worden vastgesteld dat het met de begrenzingen van de ploeg zo vreemd niet kan zijn. Ook geluk is een factor, in een balsport en op een toernooi - en dat bepaald niet alles kan worden beredeneerd of gereguleerd, bleek zaterdag op een manier die de resterende criticasters van Van Gaal slecht uitkwam.

Zij hadden na geslaagde omzettingen van Van Gaal gedurende voorgaande wedstrijden nog kunnen zeggen dat het óók zo kon zijn dat hij verkeerd was begonnen - en vooral dat het met een aanvaller meer wellicht anders, makkelijker was gelopen. Welnu, tegen Costa Rica stelde Van Gaal drie aanvallers op. Oranje kreeg kansen tegen de tegenstander die in Brazilië duidelijk de grenzen van zijn kunnen had bereikt, en raakte paal (Sneijder) en lat (Van Persie via de Tejeda en Sneijder in de slotminuten van de verlenging). Maar scoren kon het niet en voor de derde aanvaller Depay, geprezen als invaller, bleek de opdracht als basisspeler nog een te zware.

Met het gemak van de winnaar - dat natuurlijk wel - stelde Van Gaal zich relativerend op. "Ik dacht Costa Rica met drie spitsen meer pijn te kunnen doen", zei hij. "Dat heb ik verkeerd gezien, want we hebben niet gescoord." En, denkend aan de schrik bij een kans voor de Costa Ricaan Urena in de slotfase van de verlenging: "Dat is ook het voetballeven van een coach."

In de afronding was vooral zijn zich ogenschijnlijk soms geremd voortbewegende spits Van Persie ongelukkig dan wel niet scherp geweest. Daarover kan eindeloos worden gediscussieerd. Zo kan worden gesteld dat hij, talloze keren voor buitenspel afgefloten, niet altijd tijdig wordt aangespeeld. Maar dat is nu eenmaal het gevolg van gekende beperkingen van bijvoorbeeld niet de soepelste opbouwers, waarmee Van Gaal in zijn systeemkeuze rekening heeft te houden - en zo draait de cirkel door.

Voor de halve finale tegen Argentinië moet hij het hart van het middenveld waarschijnlijk steviger bemannen dan tegen Costa Rica, waar hij het daar zonder de geblesseerde De Jong met Wijnaldum en Sneijder afkon. Dat zal nog niet eenvoudig zijn, maar daar staat tegenover dat de geestkracht na wéér een adrenalinestoot zal zijn toegenomen. Dat werd zaterdag al uitgebeeld door Vlaar en vooral De Vrij, de weinig verfijnde verdedigers die allengs zelfbewuster te werk gaan. Bovendien leek Sneijder, gesterkt door zijn doelpunt tegen Mexico, iets van zijn vertrouwde gevoel te herwinnen.

Maar de doorslag gaf het allemaal niet, daarvoor was mede toch weer de hand langs de kant nodig. Of er nog een moment komt dat het niet meer van Van Gaal kan komen en of Oranje zich dan kan redden als het op zichzelf is aangewezen, kan nog een vraag zijn.

Maar als het dat niet zou kunnen, wat dan nog? Meer, veel meer dan mocht worden gevraagd, is al bereikt en Van Gaal heeft zich op fraaie wijze gerevancheerd voor de uitschakeling voor het WK 2002. Met lof voor zijn huidige spelersgroep zette hij zich nog eens af tegen die van toen - en, gerechtvaardigd of niet, zijn waarheid moet hem bij zoiets bijzonders worden gegund.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden