Van Els’ duivelse altviool verkleedt zich als Stravinsky

In 'To Hell' klinkt Van Els hoekig, hijgend, rusteloos.' (FOTO GERRIT SCHREURS) Beeld
In 'To Hell' klinkt Van Els hoekig, hijgend, rusteloos.' (FOTO GERRIT SCHREURS)

Het is voorbij en afgelopen met Susanne van Els op de altviool. Sinds de zomer werkt ze op het Koninklijk Conservatorium in Den Haag als coördinator klassieke muziek. Hoewel de 46-jarige Van Els geen reden had om nu al op te stappen (een betere altvioliste is moeilijk te vinden in Nederland) gaf ze het zigeunerbestaan van de muzikant op voor een ordelijkere dagindeling op een kantoor. Zo kan ze haar kinderen tenminste zien opgroeien nu het nog niet te laat is, zei ze in een recent interview met Trouw.

Anders dan voor de politici die op dit moment voor hun gezin kiezen, is de plek van Van Els niet eenvoudig te vervangen. Maar in Den Haag en in Huize Van Els zijn ze blij, dat waarschijnlijk wel. Als erfenis liet ze gelukkig een aantal cd’s na aan haar fans, waaronder deze twee afscheids-cd’s die verschenen bij Etcetera: eentje met werk van Milhaud, Hindemith en Ysaÿe, samen met het Schönberg Ensemble (tegenwoordig gefuseerd tot Asko|Schönberg) onder Reinbert de Leeuw waar ze jarenlang in meespeelde (Etcetera KTC 1395); een andere getiteld ’To You’, met werk van hedendaagse Nederlandse componisten – ook met het Schönberg Ensemble, met Bas Wiegers naast De Leeuw als dirigent (KTC 1397).

Het is mooi om te horen hoe Hindemith (Sonate voor altviool) Ysaÿe (Sonate voor cello, transcriptie) op de ene cd te maken heeft met ’Schreeuwuijl’ van de Iraans/Nederlandse componist Reza Namavar: allebei hebben ze Bach als grote voorbeeld. Alle drie halen ze er het hunne uit: bij Ysaÿe is Bach stromende meditatiemuziek, Hindemith plakt een andere toonladder op het barokke motertje en bij Namavar swingt datzelfde mechaniekje Haags uitgelaten de eenentwintigste eeuw in.

Hoekig, hijgend en rusteloos klinkt Van Els in ’To Hell!’ van Mayke Nas, een van de interessantste componisten in Nederland. Bij Nas is de altviool de duivel, die zich aan het eind van het voorthollende stuk nog even verkleedt als Stravinsky. Erg sterk werk, erg sterk gespeeld ook. Samen met haar collega Nobuko Imai voert ze ’Meme’ van Willem Jeths uit, een voorstudie voor zijn opera ’Hotel de Pékin’. Waanzinnig hoe Jeths ensemble en solisten eerst laat versmelten en vervolgens contrasteren, in een broeierige atmosfeer die zich elegisch ontlaadt.

Helemaal alleen speelt Van Els ’Faithful’ van Jan van Vlijmen, een werk dat hij ooit voor Imai schreef. Nobuko is ’trouw’ in het Japans, ’faithful’ in het Engels. Van Vlijmen klinkt in handen van Van Els bijna ’sprekend’ (zoals ze zelf zegt) of retorisch. Ongelooflijk goed gespeeld, zoals eigenlijk al het werk op deze allerlaatste opnames. (AF)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden