'Van een stripboek maak je geen dr. Zjivago'

AMSTERDAM - Na het tumult rond het als pornografisch afgedane 'Showgirls' is de Nederlandse Hollywoodregisseur Paul Verhoeven terug met een nieuwe film. En zoals het een Verhoeven-spektakel betaamt, verhit ook het sciencefiction-epos 'Starship troopers' de gemoederen alweer flink.

Exemplarisch voor die verhitte discussies, is de ontvangst van 'Starship troopers' in twee toonaangevende Nederlandse filmbladen. Waar de film in Skrien met een letterlijk schreeuwende kleurencover en een vlammend betoog als de revanche van de verloren zoon wordt binnengehaald, daar wordt 'Starship troopers' in een vlijmscherpe analyse in de Filmkrant bestempeld als een hard, dom, lelijk en humorloos gedrocht dat niets meer te maken heeft met 'camp', maar wel met fascistisch amusement.

In Amerika zijn hem dergelijke verwijten eveneens om de oren gevlogen. In een Amsterdamse hotelkamer - voor de gelegenheid omgebouwd tot de planeet Klendathu en dus volgestouwd met de zogenaamde reuzeninsecten die het in de film hebben voorzien op het leven op aarde en die door de heldhaftige 'starship troopers' bevochten worden - wijst Verhoeven keer op keer op de stripboek-benadering. “Als je het hebt over 'young adults fight giant bugs in outer space', dan heb je de toon van een stripboek te pakken. Daar moet je stilistisch een beetje bij blijven. En dan kun je er geen 'Dr. Zjivago' van maken. Dat zou belachelijk, vals en melodramatisch worden. Je kunt het niet helemaal serieus nemen. Er is een zekere knipoog ingebouwd, een comedy touch.”

Spraakwaterval Verhoeven vervolgt in half-Nederlandse, half-Amerikaanse volzinnen: “De studio was er aanvankelijk niet van overtuigd dat er geld gestopt moest worden in zo'n project. Ik vond het een geweldig idee, maar zij vonden het een beetje silly. Toen Jon Davison, de producent, met het idee kwam om het nogal controversiële boek van sciencefiction-schrijver Robert Heinlein als uitgangspunt te nemen, was de studio ineens veel meer gemotiveerd om er geld in te steken. Omdat het boek eraan toegevoegd werd, moesten we om zien te gaan met de problematiek, de filosofie van Heinlein die eigenlijk een crypto-fascistisch utopia beschrijft. Die ideeën van Heinlein zijn door ons kritisch bekeken en dat betekent dat we de politiek die eraan toegevoegd is, met een zekere ironie hebben benaderd.”

Dat de tot 'starship troopers' omgeschoolde 'highschool kids' met een zeker optimisme iedereen volledig aan gort schieten en niet echt onder de indruk blijken te zijn als er in de insectenoorlog een kameraad verloren gaat, verklaart Verhoeven door naar echte oorlogssituaties te verwijzen. “Als je dagboeken en verslagen leest uit de oorlog, dan gaat dat ongeveer zo. Dan is het even kijken en dan moet je toch weer door. Het heeft geen zin om lang stil te staan bij zoiets. Op het moment ben ik de 'Kennedy tapes' aan het lezen, die zijn net in boekvorm uitgegeven. Het is een verslag van alles wat John F. Kennedy met zijn raadgevers heeft besproken. Als het over de Cuba-crisis gaat, dan merk je dat het hele militaire apparaat tegen Kennedy zegt: aanvallen, bommen gooien, eiland bezetten, invasie, gooi maar kapot. De hele houding van die militaire bevelhebbers, dat zit eigenlijk ook in de film. En de Golfoorlog natuurlijk. De manier waarop die in Amerika is opgeklopt. Ook die nieuwe aanval op Irak die een paar weken geleden stond te gebeuren. In Amerika waren de kranten alweer flink bezig om het op te pompen en het publiek klaar te stomen.”

Volgens Verhoeven gaat 'Starship troopers' uit van de prepositie dat het leven op verre planeten vijandig is. “Maar de aliens hoeven niet per se vijandiger te zijn dan wij”, zo benadrukt hij. “In deze eeuw zijn er hier op aarde 200 miljoen mensen opgeruimd. Dat getuigt van een zekere kwaadaardigheid. Als de buitenaardsen echter meer ontwikkeld zijn dan wij, dan kun je er ook vanuit gaan dat ze nog kwaadaardiger zijn. De beroemde wetenschapper Stephen Hawkin die het boek 'The history of time' heeft geschreven, heeft laatst een vraag- en antwoordsessie gedaan voor een cd-rom. Hij zegt dat we ervan uit moeten gaan dat er buitenaards leven bestaat en dat het vijandig is. Hij baseert zijn waarneming waarschijnlijk op observaties van mensen. Ik sluit me daarbij aan. We moeten ons vooral niet kenbaar maken in het heelal. En dat is natuurlijk wat in 'Starship troopers' wel gebeurt. De insecten worden geprovoceerd door extremistische mormonen. En dan begint alle ellende.”

Dat Verhoeven niet echt een feel good-regisseur is, geeft hij grif toe. Maar de vraag of hij niet ook eens een romantische komedie zou willen maken, vindt hij zo gek nog niet. “Ik weet niet of ik een film als 'My best friend's wedding' zou kunnen maken, maar het lijkt me eigenlijk best leuk. 'Turks fruit' was eigenlijk - afgezien van het treurige einde - lebensbejahend, zoals de Duiters het noemen. Maar het probleem is dat dat soort projecten niet naar mij toe komen in Amerika. Dat heeft met mijn reputatie te maken.” En hij voegt er vrolijk aan toe: “Mijn reputatie als gewelddadig en oversekst.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden