Van een bezield naar een bezielend verband?

In zijn Drees-lezing trad Mark Rutte onlangs in het voetspoor van zijn voorganger Bolkestein toen hij melding maakte van een 'bezielend verband'. Bolkestein had immers in 1994 gesteld dat de samenleving op drift was en behoefte had aan 'het bezielend verband van het christendom'. Maar 'de hemel is leeg', schreef de dichter Hendrik Marsman ooit en Rutte heeft zijn bezieling elders gevonden: 'Dat bezielende verband, dat is er' en het komt uit de mensen zelf.

Onwillekeurig herinneren de woorden van Rutte ook aan een recente uitspraak van Willem-Alexander, toen hij bij zijn inhuldiging zijn moeder eerde: 'U wist uw vele plichten bijeen te brengen in een bezield verband'.

'Bezield verband' en 'bezielend verband' - waar komen die termen toch vandaan?

Toen Bolkestein de term 'bezielend verband' introduceerde, maakte hij een toespeling op het gedicht Tempel en Kruis (1939) van de zojuist genoemde, tussen christendom en humanisme heen en weer geslingerde dichter Marsman. Dat bevat de klassieke regels 'ik sta alleen, geen God of maatschappij / die mijn bestaan trekt in een bezield verband'. Tussen 1939 en het moment dat Bolkestein zijn 'bezielend verband' introduceerde, ontwikkelde de passage 'bezield verband' uit het gedicht van Marsman zich tot een uitdrukking met een min of meer gefixeerde betekenis: 'inspirerende, spirituele verbondenheid met anderen'. Dat 'bezielend verband' door Bolkestein en Rutte verschillend ingevuld wordt, wijst erop dat de betekenis van dit liberale sleutelbegrip daarentegen nog steeds op drift is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden