Van dissidente tot pragmatisch politica

Aung San Suu Kyi zegt weinig over etnisch en religieus geweld om gooi naar presidentschap niet in gevaar te brengen

Voor het eerste veroordeelde de Burmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi deze week de plannen van lokale bestuurders om de Rohingya's slechts twee kinderen per gezin toe te staan. Niet eerder bekritiseerde zij de behandeling van de moslimminderheid in Burma zo publiekelijk.

Sinds ruim een jaar geleden religieus en etnisch geweld in Burma losbarstte, hamerde zij slechts op het belang van het versterken van de rechtsstaat. Vergeleken bij mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, die van 'vervolging' en 'etnische zuivering' spreekt, zijn haar woorden nog steeds terughoudend.

Het is duidelijk dat Suu Kyi, die tijdens haar jarenlange huisarrest internationale faam verwierf als voorvechtster van democratie en mensenrechten, niet langer als een bevlogen dissidente maar als een ambitieuze politica opereert.

Voor de verkiezingen van 2015 mikt ze op het presidentschap. Veel Burmezen zien de Rohingya's als indringers uit Bangladesh. Door openlijk voor de moslimminderheid in de bres te springen, zou zij het verlies van een groot deel van haar boeddhistische achterban riskeren. Nu al is in de westelijke staat Rakhine, waar de meeste Rohingya's wonen, de ultra-nationalistische Rakhine partij populairder dan de Nationale Liga voor Democratie van Suu Kyi.

Hoewel militairen het laten afweten in de bescherming van de burgers en het herstel van de orde, en zij in sommige gevallen zelfs betrokken zijn bij het geweld tegen de moslims, is Suu Kyi genoodzaakt tactisch met hen om te springen. De komende maanden heeft zij een deel van het leger nodig om haar ambitie voor het presidentschap waar te maken. De huidige grondwet diskwalificeert haar als kandidaat vanwege een gebrek aan militaire ervaring en omdat ze kinderen van een Britse echtgenoot heeft. Voor een wijziging van de constitutie is meer dan 75 procent van de stemmen in het parlement nodig. Dat betekent dat militairen, die een kwart van de zetels bezetten, de aanpassing moeten steunen. Volgens ingewijden kan Suu Kyi het tegenwoordig goed vinden met de charismatische en invloedrijke voorzitter van het parlement, de vroegere stafchef van het leger.

Het is bekend dat haar onvrede over het trage tempo van de hervormingen toeneemt. Toch is Suu Kyi beducht om de positie van president Thein Sein, die met zijn regering van ex-militairen het fragiele transitieproces leidt, te ondermijnen met al te veel kritiek.

Een aantal invloedrijke militairen en andere tegenstanders van het transitieproces wachten immers in de coulissen op een kans om de macht opnieuw naar zich toe te trekken.

De positie van Suu Kyi is in het huidige krachtenveld heel wat ingewikkelder dan in de periode dat ze tegenspeelster van de junta was. Maar ook om andere redenen verloopt haar transformatie van moreel leidster naar pragmatische politica met vallen en opstaan.

Ondanks haar geringe ervaring in de politiek en gebrek aan deskundigheid op allerlei terrein, kan Suu Kyi onwrikbaar zijn in haar meningen en ongeduldig en autoritair reageren op advies. Haar persoonlijke assistenten zijn eerder uitgekozen op hun loyaliteit dan op hun strategische inzicht.

Terwijl de taken immens zijn, houdt een klein team van getrouwe nieuwkomers en andere professionals vaak af. Het helpt niet dat haar partij zich maar met moeite losmaakt van de erfenis van starre en weinige visionaire figuren die talentvolle jongeren jarenlang als een bedreiging zagen.

Door zich te committeren aan een ongewis proces, nam Suu Kyi een gok. Ze verruilde een deel van haar morele statuur voor meer politieke macht. Als het geweld verder uit de hand loopt en de hervormingen stagneren, lopen beide een fikse deuk op.

Geweld tegen moslims
Bijna een jaar geleden laaide het geweld tegen de Rohingya's op. Ook in het verleden gebeurde dat meerdere malen. Deze keer is de agressie tegen moslims overgeslagen naar andere delen van het land.

Religieuze leiders van diverse gezindten, bekende dissidenten en andere personen met maatschappelijk gewicht proberen de vlammen te doven.

Ze trekken rond om tot tolerantie op te roepen en geven gezamenlijke verklaringen af die stellen dat het de plicht van alle burgers is om een staat te vormen waarin de verschillende religies, culturen en rassen vreedzaam kunnen samenleven.

Maar ondanks die initiatieven pleiten de meesten van hen niet voor een staatsburgerschap voor de Rohingya's of voor hun erkenning als etnische minderheid in Birma. Zij worden beschouwd als een categorie moslims die niet in het land thuishoort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden