RIVM-hoorzitting

Van Dissel: het dashboard is deels een kristallen bol

Jaap van Dissel.Beeld ANP

Mooi, zo’n dashboard, maar corona bestrijden blijft in meer of mindere mate ‘kijken in een kristallen bol’, zei RIVM-hoofd Jaap van Dissel vandaag tegen de Tweede Kamer.


Hij had weer eens goed en slecht nieuws, RIVM-hoofd Jaap van Dissel, toen hij vanmorgen de Tweede Kamer bijpraatte over het gedrag van het coronavirus. Het bekende reproductiegetal – dat aangeeft hoeveel mensen besmet worden door één coronapatiënt – ligt nog steeds onder de 1, ondanks de versoepelingen.

Maar omdat dit cijfer niet helemaal up to date is, moeten we ook weer niet te vroeg juichen. Sterker nog: het kan heel goed, aldus Van Dissel, dat dit getal de komende tijd naar 1,5 schiet, als gevolg van de verdere versoepeling van de maatregelen en het toenemende contact tussen mensen.

Die stijging hoopt het kabinet snel de kop in te drukken door massaal te gaan testen: in juni alleen al naar schatting 34.000 mensen. Wie klachten heeft, kan via een callcenter van de GGD een afspraak maken bij een drive-in, waarbij een hulpverlener een wattenstaafje in de neus duwt. Binnen 1 dag is er een uitslag, en als die positief is, volgt een contactonderzoek.

Of dit snelle testen ook het reproductiegetal ver onder de 1 drukt, wordt spannend en is een risico. Maar Van Dissel heeft ‘vanuit de wetenschap vertrouwen’ in deze aanpak. “We zullen in de praktijk moeten leren hoe het testen uitpakt, we kunnen niet alles voorspellen. Je probeert de juiste weg te kiezen.”

Diverse Kamerleden vroegen zich af wat voor gevolgen deze keuze van het kabinet gaat hebben: op hoeveel extra ic-opnames moeten ziekenhuizen rekenen? En hoe vertaalt dat zich naar sterfte? “In alle eerlijkheid weten we dat niet”, zei Van Dissel. Het snelle testen en traceren zou een toename aan ic-opnames kunnen verhinderen, maar dat is niet zeker.

Dashboard niet heilig

Verder benadrukte het RIVM-hoofd dat het coronadashboard dat het kabinet openbaar wil maken, niet zaligmakend is. De corona-aanpak blijft voor een groot deel ‘kijken in een kristallen bol’, zei hij. Daarnaast is het best een klus om informatie in het dashboard actueel en betrouwbaar te houden.

De indicatoren die in het dashboard worden opgenomen, bestaan niet alleen uit de cijfers zoals de sterfte en het aantal besmettingen. Ook de hoeveelheid antistoffen tegen het virus in poep in het riool is een graadmeter, evenals de digitale verplaatsingsgegevens van mensen, die volgens Van Dissel ‘AVG-proof’ verzameld kunnen worden. De AVG-wet regelt de bescherming van persoonsgegevens. 

Het RIVM doet daarnaast gedragsonderzoek, door enquêtes waarin ze bijvoorbeeld vragen hoe vaak mensen per dag hun handen wassen. Dan is er nog de ‘nalevingsmonitor’: lokale autoriteiten rapporteren hoe goed burgers zich aan coronaregels houden. Ook maakt het Rijksinstituut gebruik van de website infectieradar.nl als een soort peilstation, waar burgers die zichzelf aanmelden elke week rapporteren of ze klachten hebben.

Langer termijn

Het dashboard stelt het kabinet in staat om te navigeren op basis van de auto die achter ze rijdt, aldus Van Dissel. Dat blijft achteromkijken. Waar de auto precies naartoe gaat, wilde Van Dissel niet zeggen, omdat het een politieke keuze betreft. Kamerleden vroegen zich af wat nu precies de strategie van het kabinet is: het virus zachtjes laten landen of zoveel mogelijk uitblussen. 

Als er geen vaccin komt, zal het virus nog zeker twee jaar onder ons zijn, zei hij. In die tijd dat we met zijn er drie scenario’s denkbaar: of het virus komt in kleine pieken, die regionaal ingedamd kunnen worden, of er komt in de herfst weer een toename aan besmettingen doordat de griep mensen verzwakt, of het virus dooft langzaam uit en verdwijnt. 

Lees ook: 

Waarom het RIVM geen dagelijkse besmettingsgraad van het coronavirus publiceert

Duitsers kunnen elke dag voor zij naar buiten gaan checken hoe hoog de besmettelijkheidsgraad die dag is. Waarom verspreidt het RIVM dat nuttige cijfer niet? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden