Van der Steur moet op zijn tellen passen

Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie). Beeld anp
Minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie).Beeld anp

Wat als professor George Maat op 4 januari zonder potlood het politiebureau was binnengestapt? Was het hem ontlastende en minister Ard van der Steur (VVD, veiligheid en justitie) belastende politierapport dan ooit publiek bekend geworden? Was het dan ooit tot excuses gekomen aan de anatoom die vorig jaar uit het MH17-identificatieteam werd gezet nadat fragmenten van een in zijn kringen gangbare lezing waren uitgelekt?

Nicole Besselink

Het zijn cruciale vragen die Van der Steur vandaag moet beantwoorden in een debat met een Tweede Kamer die hem de laatste tijd met argusogen bekijkt. In de tien maanden dat de VVD'er nu minister is, heeft hij al drie keer excuses moeten maken. In september omdat hij niet wist dat zijn diensten foto's van Volkert van der G. hadden geënsceneerd. In december vanwege zijn bemoeienis als Kamerlid met de afwikkeling van de Teevendeal op het ministerie. Vorige week volgde Maat.

Onleesbaar
De kwesties roepen vragen op over de informatiedoorstroming op het ministerie. Want hoe kan het dat korpschef Gerard Bouman en Van der Steur vergaande conclusies trekken uit een politierapport dat Maat goeddeels vrijpleit? En waarom maakte de politie zoveel informatie onleesbaar, waaronder verwijten aan het adres van de minister? De Kamer voelt zich slecht geïnformeerd. Het duurde vijf maanden voordat zij het zwartgelakte politierapport in kon zien, daarbij geholpen door het beroep van media op de Wet openbaarheid bestuur. Vervolgens moest de Kamer, CDA en D66 voorop, anderhalve maand aandringen op vertrouwelijke inzage in het 'schone' rapport.

Met Van der Steurs erkenning dat de informatievoorziening aan de Kamer beter had gemoeten, lijkt voor VVD-Kamerlid Foort van Oosten de kous af. Maar regeringsgenoot PvdA ziet dat anders. "Het maakt weer duidelijk dat de boel niet op orde is op het ministerie", meent Kamerlid Jeroen Recourt.

"Wat de minister fout heeft gedaan, is oordelen zonder dat er een politierapport lag en dat rapport naar de Kamer sturen zonder het te bekijken", zegt Recourt. "In de stukken bleven kritische delen uit het rapport fier overeind, terwijl delen die Maat vrijpleiten verdwenen." De PvdA'er vindt dat het ministerie bij incidenten te snel 'op slot schiet' en wijt dat aan de omvang van het departement. "Het ministerie is te groot geworden. Er ligt te veel op het bordje van de minister. Dat moet onder een volgend kabinet worden hersteld."

Sfeer
Tot die tijd moet Van der Steur werk maken van de gebrekkige openheid op zijn departement. Die klus indachtig wil de PvdA'er niet met de vertrouwensvraag schermen. "Als de sfeer ontstaat dat iedere fout fataal kan worden, wordt het ministerie er niet opener en transparanter op."

Ook D66-leider Alexander Pechtold mengde zijn kritiek met mildheid. "Ik vind dat hij drie keer goed fout zat, maar we moeten niet in een sfeer terechtkomen dat bewindspersonen angstig zijn om hun falen toe te geven waardoor een probleem maar voortduurt."

Zo staat CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, die met D66 de kar trekt in dit dossier, er ook in. Dat maakt dat Van der Steur vandaag bij een overtuigend optreden niet hoeft te vrezen voor zijn baan. Al zal Pechtolds emmermetafoor - "hij kan weinig druppels meer hebben" - de minister niet zijn ontgaan.

De kwestie-Maat


9 april 2015
Anatoom Maat geeft aan studenten een lezing over de identificatie van slachtoffers van de MH17-ramp. RTL Nieuws is er heimelijk bij en maakt opnames.

22 april 2015
RTL Nieuws zendt delen van de lezing uit. Minister Van der Steur noemt de lezing 'buitengewoon ongepast en onsmakelijk' en zet Maat op non-actief.

5 juni 2015
De politie komt tot de conclusie dat er voor lezingen als die van Maat geen regels zijn. De maatregelen zijn genomen 'zonder goed inzicht in de feiten'.

10 juni 2015
Korpschef Bouman schrijft op basis van het rapport dat Maat 'niet de zorgvuldigheid en discretie (heeft) betracht die mag worden verwacht' en zet hem uit het MH17-team. Van der Steur neemt de kwalificaties over.

12 oktober 2015
Na mediaverzoeken openbaart Van der Steur het politierapport over Maat. Grote delen zijn zwartgelakt - door toedoen van de politie, aldus de minister.

2 december 2015
Na aanhoudende verzoeken stuurt Van der Steur het ongecensureerde politierapport ter vertrouwelijke inzage naar de Tweede Kamer.

4 januari 2016
Maat mag bij de politie het rapport inzien, zonder geheimhoudingsplicht. Hij schrijft de stukken over en publiceert ze. Hij vindt dat het rapport hem vrijpleit en eist excuses.

14 januari 2016
Van der Steur biedt Maat publiekelijk excuses aan. Ook verontschuldigt hij zich bij de Tweede Kamer omdat hij de inhoud van het rapport niet zelf heeft beoordeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden