Van der Steur garandeert eigen klokkenluiders bescherming

Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie tijdens het debat over de onderzoeksopdracht van de Commissie Oosting, die het onderzoek naar de Teevendeal heropent.Beeld anp

Ambtenaren die met gevoelige informatie over de Teevendeal naar buiten treden, hoeven niet te vrezen voor represailles. Die belofte deed minister Ard van der Steur (VVD, veiligheid en justitie) vanavond in de Tweede Kamer. De Kamer had sterke behoefte aan die toezegging na recente onthullingen van 'Nieuwsuur' en kritiek van een oud-vertrouwenspersoon van het ministerie.

"Ik denk dat het essentieel is dat iedereen in volledige vrijheid medewerking kan verlenen aan de commisie-Oosting", zei Van der Steur. De minister heeft de commissie, die eind vorig jaar verslag uitbracht, gevraagd haar onderzoek te hervatten. Dit nadat Nieuwsuur vorige week wist te melden dat ict'ers de zoektocht naar het met de Teevendeal gemoeide bonnetje in 2014 voortijdig hadden moeten staken.

De Kamer betwijfelt echter of oud-ombudsman Marten Oosting de waarheid nu wel helemaal boven tafel kan krijgen. Allereerst omdat niet hij, maar Nieuwsuur achterhaalde dat ict'ers die de details van de miljoenenschikking met drugscrimineel Cees H. op het spoor waren, is gesommeerd hun zoektocht te staken. Maar ook gelet op uitspraken van oud-vertrouwenspersoon Sjaak Jansen vandaag in NRC Handelsblad.

Strafexpedities
Klokkenluiders 'zouden wel gek zijn' om misstanden te melden, stelde Jansen, die vorig jaar vertrok bij het ministerie. "Mijn ervaring is dat er strafexpedities werden ingesteld jegens ambtenaren die meldingen deden. Alles was erop gericht om het blazoen schoon te houden. Melders van misstanden werden niet gepromoveerd of kregen vervelend werk te doen."

De Kamer wilde vandaag meteen een reactie van de minister op die uitspraken. Van der Steur liet daarop per brief weten zich niet te herkennen in het beeld 'als zouden medewerkers gestraft worden voor hun bereidheid om misstanden te melden'. "Er is binnen het ministerie alle ruimte voor medewerkers om misstanden te melden." Hij wees op de aanwezige vertrouwenspersonen.

In het al geplande debat over het nieuwe onderzoek van Oosting vroeg de Kamer de minister vanavond om hardere garanties. "Wat geeft ambtenaren nu het gevoel dat ze misstanden veilig kunnen melden?", vroeg SP-Kamerlid Michiel van Nispen zich af. Kunnen zij veilig met Oosting praten 'zonder dat dit ten koste van hun eigen positie', wilde D66'er Sjoerd Sjoerdsma weten.

Veilige omgeving
Van der Steur beloofde daarop zich persoonlijk in te zullen spannen voor de veiligheid van zijn medewerkers. "Ik bevestig dat er geen enkele consequentie mag en kan voortvloeien aan medewerking aan het onderzoek van de commissie-Oosting", zei hij. "Ik zal er alles aan doen wat ik kan doen om die veilige omgeving voor medewerkers te creëren."

Met die toezeggingen toonde de Kamer zich tevreden, al blijft zij zich zorgen maken over de cultuur op Van der Steurs ministerie. Die is 'niet op orde', meent PvdA'er Jeroen Recourt, voorstander van het opknippen van het departement bij de volgende formatie. "Het is niet onlogisch dat die cultuur incidenten baart. Hoe krijg je nu een open, transparante organisatie?"

Nieuw gereedschap: de parlementaire ondervraging
De Tweede Kamer stelt een nieuw wapen voor om informatie boven tafel te krijgen: de parlementaire ondervraging. Personen zijn verplicht om mee te werken en kunnen onder ede worden gehoord, net als bij een parlementaire enquête, maar het onderzoek is korter van duur en minder intensief en diepgaand.

Het voorstel komt van een commissie onder leiding van SP-Kamerlid Ronald van Raak, die in 2013 in het leven is geroepen om te kijken hoe Kamerleden meer te weten kunnen komen over misstanden. Naast de parlementaire enquête kan de Kamer nu al een hoorzitting of rondetafelgesprek organiseren. De ondervraging is bedoeld als tussenvorm.

"Een van de belangrijke taken van volksvertegenwoordigers is de regering controleren en daarvoor is goede informatie essentieel", aldus Van Raak. Hij stelt voor de komende vijf jaar met de ondervraging te experimenteren en daarna te kijken of deze onderzoeksvorm definitief aan de gereedschapskist van de Kamer moet worden toegevoegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden