Van der Laans 'geheim' was niet meer dan een plannetje

Burgemeester Eberhard van der Laan tijdens zijn laatste debat in gemeenteraad, half september, over het anti-radicaliseringsbeleid.Beeld ANP

Hield wijlen burgemeester Eberhard van der Laan er in het diepste geheim een eigen anti-radicaliseringsaanpak op na? De eerste opwinding daarover in Amsterdam lijkt weggeëbd. Om meer dan een nooit uitgevoerd plan ging het niet.

Niemand weet wat de beste aanpak is om radicalisering te voorkomen en wat vandaag nog een goede idee lijkt, kan morgen alweer onverstandig blijken. Wijlen burgemeester Eberhard van der Laan zei het herhaaldelijk. Nu is onrust ontstaan over een methode die hij overwoog, maar nooit heeft uitgevoerd.

Het gaat om wat binnenskamers de ‘grijze campagne’ genoemd werd. Het plan is afkomstig van de Ierse radicaliseringsdeskundige David Kenning. Maak een serie YouTube-filmpjes waarin een Marokkaanse jongere laat zien hoe hij worstelt met wat hij tegenkomt in z’n leven en houd zo anderen een spiegel voor, raadde Kenning aan. En houd geheim dat die filmpjes uit de koker van de gemeenet komen. Want als dat bekend wordt, verliezen ze hun geloofwaardigheid voor de doelgroep.

Het plan wordt in kleine kring besproken – het is nog lang niet rijp om de gemeenteraad erover in te lichten – maar niet uitgevoerd. Politie en justitie in de stad zijn er niet enthousiast over en ook Van der Laan zelf ziet uiteindelijk af van een aanpak waarin de overheid in het geheim opinies gaat beïnvloeden en dus niet helder kan zijn over wat ze doet en bedoelt.

Dan komt er een alternatief op tafel, de ‘witte campagne’: diezelfde filmpjes, maar dan zonder geheim te houden dat de gemeente de afzender is. Er worden proeffilmpjes gemaakt, maar die vindt Van der Laan niet goed genoeg, blijkt eind vorig jaar, omdat de rol van religie onderbelicht blijft. Een maand later blijkt hij ongeneeslijk ziek. De gemeenteraad wordt nog wel over de campagne bijgepraat, maar al snel gaat het hele project ‘als een nachtkaars uit’, zoals Kenning vanochtend al in Trouw zei.

Opwinding

Toch buitelden raadsleden van met name D66, VVD en CDA over elkaar heen van opwinding toen Elseviers Weekblad en het Parool afgelopen weekend over de kwestie schreven. Dat kwam deels door de toon van die artikelen – ‘in het diepste geheim’, ‘nietsontziende machtsstrijd’, ‘Van der Laan vreesde te moeten aftreden’ – en natuurlijk ook door de kwestie zelf: alles rond radicalisering ligt gevoelig.

Maar wat ook meespeelde, was dat de hele zaak verknoopt werd met het ontslag, afgelopen zomer, van anti-radicaliseringsambtenaar Saadia A.T.. Die had opdrachten gegund aan iemand met wie ze privé een relatie had, en dat is in strijd met de regels. Maar in de pers werd nu iets anders gesuggereerd: zij moest het veld ruimen omdat ze uit de school kon klappen over Van der Laans geheime plannen (Elsevier) of omdat zij degene was die religie uit de anti-radicaliseringsaanpak weerde (Parool).

Of dat waar is, valt nauwelijks te bewijzen, net als het tegendeel trouwens. Tegen A.T. lopen nog een intern onderzoek en een strafzaak, en de gemeente wil er niets over zeggen tot die zijn afgerond. CDA-raadslid Diederik Boomsma opperde alvast dat de verhalen van Parool en Elsevier precies in het straatje van A.T. passen: haar valt niets te verwijten.

Intussen zet de kwestie de hele Amsterdamse anti-radicaliseringsaanpak onder druk. Belangrijk daarin is een netwerk van sleutelfiguren in de stad, meest met een moslimachtergrond. Een aantal van hen heeft zich na het ontslag van A.T. al teruggetrokken, omdat ze het vertrouwen in de gemeente kwijt zijn. De bewering in het Parool dat Van der Laan de afdeling waar A.T. werkte, wilde ‘vrij maken van moslims’ doet dat vertrouwen waarschijnlijk geen goed.

Morgen of overmorgen geeft locoburgemeester Eric van der Burg per brief tekst en uitleg over de kwestie, donderdag debatteert de gemeenteraad erover.

Lees ook:

Amsterdamse raad boos over plan nepvlogs van Van der Laan

Amsterdam haalt bezem door aanpak radicalisering

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden