Van der Bellen moet bruggen slaan

Niet de extreem-rechtse FPÖ, maar de linkse-liberale Van der Bellen won in Oostenrijk. Brussel haalt opgelucht adem.

Norbert Hofer heeft gegokt en verloren. De herhaling van de tweede ronde van de Oostenrijkse presidentsverkiezingen heeft de extreem-rechtse FPÖ-politicus niet het succes gebracht dat hij hoopte. Niet alleen is hij opnieuw geen president geworden, zijn verlies was groter dan in mei, toen zijn partij protest aantekende tegen de verkiezingsuitslag vanwege problemen met de stemmen die per post waren uitgebracht.

De opkomst van 74 procent was in tegenstelling tot de verwachtingen niet lager, maar zelfs iets hoger is dan in mei en luttele minuten na het sluiten van de stembus bleek gisterenavond op basis van prognoses al dat de groene, links-liberale Alexander Van der Bellen met 53,3 procent meer stemmen had gekregen dan toen. Zodra de eerste definitieve uitslagen binnenkwamen, werd ook duidelijk dat Hofer in vrijwel alle gemeenten stemmen kwijt is geraakt. De FPÖ-er, die zei 'oneindig bedroefd' te zijn, erkende zijn nederlaag al snel.

Daarmee is een einde gekomen aan een verkiezingsstrijd van elf maanden die Oostenrijk diep heeft verdeeld. Van der Bellen zei te hopen dat hij die verdeeldheid kan overbruggen: "Ik hoop dat mensen die mij in de metro tegenkomen of op straat zien lopen, zullen zeggen: 'daar loopt onze president', niet 'daar loopt de president", zei hij in zijn eerste interview na het bekend worden van de uitslag.

Hij wees erop dat de verkiezingsherhaling eigenlijk als een nieuwe stemming gezien moet worden, omdat sinds mei zoveel veranderd is. Niet alleen hebben de Britten voor Brexit en de Amerikanen voor Trump gestemd, ook namen veel nieuwe kiezers deel, want vanwege de lange periode mochten jongeren die sinds mei achttien zijn geworden, uiteindelijk ook stemmen. Opmerkelijk is verder de brede steun die Van der Bellen kreeg: niet alleen politieke partijen als de sociaal-democratische SPÖ en de Neoliberalen, maar ook kunstenaars als zangeres Conchita Wurst riepen ditmaal openlijk op om op hem te stemmen.

In Brussel zal opgelucht adem worden gehaald, want in tegenstelling tot Hofer is Van der Bellen duidelijk voor Europa. De kans op referendum over een 'Öxit' is een stuk kleiner geworden. Politieke analisten verwachten ook dat Oostenrijk met Van der Bellens beëdiging op 20 januari in rustiger politiek vaarwater terecht komt dan met Hofer het geval geweest zou zijn.

Maar makkelijk wordt het zeker niet. Uiteindelijk heeft haast de helft van de Oostenrijkers wel op Hofer gestemd en is de FPÖ volgens opiniepeilingen met pakweg 35 procent verreweg de grootste partij. Hofer stuurde dan ook aan op vervroegde parlementsverkiezingen komend voorjaar. Dat zal nu niet gebeuren, maar de verdeeldheid tussen de huidige regeringspartijen, de SPÖ en de christendemocratische ÖVP, is zo groot en hun geloofwaardigheid zo aangetast dat alle politieke commentatoren alsnog rekening houden met vervroegde verkiezingen in de herfst.

En dat betekent een grote uitdaging voor Van der Bellen. Dit voorjaar zei hij uitdrukkelijk dat hij bij een overwinning van de FPÖ zal weigeren om iemand van die partij tot premier te benoemen. Die bevoegdheid heeft hij, maar als hij zich daaraan houdt, bevestigt dat voor minstens een derde van de Oostenrijkers ongetwijfeld alleen maar dat hij hun president niet is.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden