Van Den Haag hoeft de omstreden rector geen tik te verwachten

Fragment van een Turkse talkshow waarin rector Ahmet Akgündüz te gast is. Akgündüz in Turkije treedt regelmatig aan als theoloog en commentator.Beeld TVnet

Hij was al omstreden vanwege zijn vijandige taal over andersdenkenden, en nu mag hij ook een beschuldiging van plagiaat op zijn naam schrijven. Toch hoeven rector Ahmed Akgündüz en zijn Islamitische Universiteit niet te vrezen voor ontslag of sancties.

"Het is duidelijk dat de teksten bijna woordelijk hetzelfde zijn." Hoogleraar Turkse taal en cultuur Erik-Jan Zürcher ziet weinig ruimte voor twijfel, vertelde hij maandag in de Volkskrant. Sommige passages uit boeken die Ahmed Akgündüz schreef over de Koerdische islamgeleerde Said Nursi vertonen wel erg veel gelijkenis met passages in andere boeken.

Het kan eigenlijk niet anders, constateerde Zürcher, of de rector heeft de teksten overgeschreven uit een biografie van een andere Turkse auteur. Zijn diagnose wordt in de krant gedeeld door een handvol Turkse hoogleraren en historici. De aantijgingen zijn niet nieuw, zeggen zij. De eerste beschuldigingen dateren al uit 1991. De Islamitische Universiteit was maandag niet bereikbaar voor commentaar.

Ahmed Akgündüz en controverse: de woorden zijn inmiddels bijna onlosmakelijk verbonden. De afgelopen twee jaar haalde de rector vijf keer het nieuws met omstreden uitspraken. Met alevitische moslims moet men niet omgaan, zei hij in de zomer van 2013. Wat zij slachten, 'kan men niet eten'. En 'onze dochters kunnen wij niet aan hen ten huwelijk geven'.

Later moesten ook anti-regeringsbetogers in Istanbul, de meeste Turks-Nederlandse parlementariërs, een Turkse presidentskandidaat en homo's en Armeniërs het ontgelden. Telkens kwam hij ermee weg. De uithaal naar alevieten was niet strafbaar, constateerde het OM na onderzoek. Akgündüz bleef binnen de grenzen van de wet.

Islamitische Universiteit hoeft zich weinig te verantwoorden
Nu moet Akgündüz zich dus verdedigen tegen de beschuldiging van een academische doodzonde: plagiaat. Kan iemand met zo'n besmet blazoen wel een opleiding blijven leiden?

Waarschijnlijk wel. De Islamitische Universiteit (IUR) is een particuliere instelling, die niet draait op financiering van de overheid. De opleidingen die imam en geestelijk verzorger die grofweg 200 studenten er volgen, hoeven niet aan dezelfde eisen te voldoen als reguliere universiteiten en hogescholen.

Momenteel stelt de overheid de IUR één eis: haar opleidingen moeten voldoen aan de kwaliteitseisen voor het hoger beroepsonderwijs. Dat komt door hun zogenoemde hbo-accreditatie: het brevet dat nodig is om te mogen spreken van een erkende hbo-opleiding. Als accreditatie-orgaan NVAO op enig moment constateert dat de studies het label 'hbo' niet waardig zijn, verliezen de studies hun accreditatie en zijn IUR-diploma's geen officiële hbo-diploma's meer.

Fraude van de rector zegt niet direct iets over het onderwijs

Wanneer blijkt dat de rector inderdaad heeft geplagieerd, is dat op zichzelf geen reden om de accreditatie in te trekken, vertelt IJda van den Hout van de NVAO. De accreditatie gaat over de kwaliteit van het onderwijs. "Dat de rector mogelijk fraudeert, heeft daar niets mee te maken."

De bal ligt nu bij de IUR. "Die moet onderzoeken of er inderdaad sprake is van plagiaat." Een speciaal geformeerde IUR-commissie is daar momenteel mee bezig. Het vooruitzicht voor Akgündüz is overigens gunstig - al twee dagen na aanvang van het onderzoek presenteerde de commissie een voorlopige conclusie: niet schuldig. Bij eerdere beschuldigingen koos het bestuur ook de zijde van de rector.

Dat het bestuur haar rector consequent rugdekking lijkt te geven, maakt wat de NVAO betreft weinig verschil. Van den Hout: "Wij hebben niet zo'n boodschap aan hoe het bestuur van een opleiding zich opstelt. Ons gaat het om de inhoud en kwaliteit van de lesstof. Of de opleidingen leren met een open blik naar de Nederlandse samenleving en andersdenkenden te kijken. Bij onze eerdere toetsing bleek dat het geval." Die toetsing bestond uit het doornemen van de literatuurlijst, de scripties en uit gesprekken met studenten en docenten.

Plagiaat in de literatuurlijst, dat kan niet
Er is één situatie waarin Akgündüz vermeende plagiaat zou kunnen leiden tot intrekking van de accreditatie: als blijkt dat geplagieerde teksten deel uitmaken van het curriculum. De NVAO onderzoekt later dit jaar of dat het geval is.

Minister Bussemaker werkt ondertussen aan een nieuwe wet, gericht op types als Akgündüz. Bestuurders van particuliere onderwijsinstellingen moeten straks blijk geven van 'maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef'. Opdat de volgende misstap niet onbestraft blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden