Van den Broek: geen nieuw onderzoek naar bloedbad Oost-Timor

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Minister Van den Broek (buitenlandse zaken) voelt er zeer weinig voor om op dit moment alsnog een internationaal onafhankelijk onderzoek te laten instellen naar het bloedbad van 12 november vorig jaar op het eiland OostTimor.

De minister vindt dat moet worden gewacht met een eindoordeel totdat de speciale VN-afgezant Amos Wako uit Indonesie met een rapport terugkomt.

Van den Broek hield daarmee in een debatje in de Tweede Kamer de boot af. Vlak na het hardhandige ingrijpen van het Indonesische leger op het eiland droeg de Kamer hem nog per motie op zich internationaal in te spannen voor een dergelijk onafhankelijk onderzoek. Ook toen zei de minister daar grote moeite mee te hebben, omdat de Indonesische regering eerst de kans zou moeten krijgen om haar eigen verantwoordelijkheid te nemen.

Vooral de oppositiepartijen VVD en Groen Links wilden van de minister weten of de mogelijkheid van zo'n internationaal onderzoek nu volledig van de baan is. Op 20 januari heeft Van den Broek (mede namens minister Pronk van ontwikkelingssamenwerking) de Kamer immers in een brief laten weten dat het voorlopig onderzoek - ingesteld door de Indonesische regering zelf - "hoopgevend" was. Wat de regering betreft konden, aldus de brief, de nieuwe ontwikkelingsprogramma's, die na het bloedbad waren opgeschort, in het land alsnog van start gaan.

Vrij praten

Gisteren wenste de minister de Kamer nog geen definitief antwoord te geven. Wel maakte hij duidelijk dat de VN-afgezant Wako geen nieuw onderzoek gaat instellen. Wako is er meer om de resultaten van de Indonesische onderzoekscommissie te toetsen. Van den Broek: "Al mag hij vrij praten met wie hij wil en kan hij ook afreizen naar Oost-Timor, van een onderzoek als de Kamer in haar motie voor ogen had, is geen sprake."

Het is onduidelijk of er op dit moment nog een Kamerbrede steun voor de motie van Groen Links bestaat. Vooral CDA'er Huibers benadrukte eerst de resultaten van de verrichtingen van Wako te willen afwachten. Ook de andere regeringsfractie, de PvdA, neigt daartoe.

De Indonesische regering is vooralsnog fel tegen een internationaal onderzoek naar het bloedbad. Zij vindt dat zij haar verantwoordelijkheid heeft genomen door een onderzoek in te stellen, waarin wordt vastgesteld dat er ongeveer vijftig doden (het leger noemde steeds een getal van negentien) zijn gevallen. Ook zijn na het onderzoek twee generaals ontslagen.

Hoopgevend

In het Kamerdebat kwam helder naar voren dat het voorlopige onderzoek van Indonesie weliswaar hoopgevende signalen bevat, maar dat er tussen de cijfers van mensenrechtenorganisaties als Amnesty International (gaat uit van tussen de 150 en 200 doden) en de conclusies uit het Indonesische rapport grote verschillen bestaan. Veel Kamerleden memoreerden de voortdurende berichten over martelingen van gevangenen op het eiland. Van den Broek antwoordde hierop dat hij juist via zijn kanalen krijgt te horen dat de gevangenen een "redelijke behandeling" krijgen.

Pronk ontzenuwde verhalen als zou de ontwikkelingsrelatie tussen Indonesie en Nederland in woelig vaarwater terecht zijn gekomen. Het beleidsoverleg over de hulp (jaarlijks zo'n driehonderd miljoen gulden) is weliswaar tot nader order uitgesteld, maar dat heeft, aldus Pronk, een technische oorzaak. Wel is het zo dat de nieuwe hulp pas kan worden hervat als het beleidsoverleg plaatsvindt. De projecten blijven dus voorlopig (de minister schatte zelf nog zo'n maand) in de kast.

Ook het Nederlandse voorzitterschap van de IGGI, een internationaal overlegorgaan van landen die hulp geven aan Indonesie, staat niet onder druk. "Wij dringen Indonesie op geen enkele wijze onze hulp op. En dat geldt ook voor de IGGI. Wij hebben ons in de afgelopen 25 jaar ontpopt als een onbaatzuchtig makelaar van Indonesische belangen. Het land is zich daar zelf ook van bewust."

Waarschijnlijk eind van deze maand spreekt Van den Broek zijn Indonesische collega. De minister zegde toe in dit gesprek de verdere afhandeling van het onderzoek aan de orde te stellen. Ook zal hij bij hem aftasten of Nederland een rol kan spelen bij een oplossing van het slepende conflict tussen Portugal en Indonesie over de zeggenschap over OostTimor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden