Van de roetkaart en de Tour

De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn in aantocht, maar waar gaan die over? Een dagje Utrechtse Staten leert het. En op de volgende pagina's de vraag of de provincie niet kan worden afgeschaft. Dat kan. Maar voor welk probleem zou dat een oplossing zijn?

De provincie gaat niet over mensen, toch? Dat dacht u maar! Op de laatste vergadering voor de Provinciale Statenverkiezingen op 18 maart praten de Statenleden van Utrecht over kinderen en ziekenhuispatiënten die last hebben van fijnstof, over fietsers die niet graag over een donker pad door de bossen rijden, over asielzoekers die op een huis wachten, over bewoners die het huis uit moeten wegens bodemvervuiling. En over mensen die deze zomer het huis vol hebben met familie en vrienden die de Tour de France van dichtbij willen zien. Die start immers in Utrecht.

De 45 Statenleden - twee zijn afwezig - nemen er de tijd voor. De vergadering, in het oude Fortisgebouw aan de ringweg rond Utrecht begint om twee uur. Commissaris van de koning, en oud-VVD-Kamerlid, Willibrord van Beek belooft een 'aangeklede borrel' na afloop. Die komt er niet, rond etenstijd zijn er nog vier forse agendapunten te gaan. Om kwart over zes is er daarom een Indonesisch buffet voor de politici en een paar ambtenaren.

En een uur later gaat de vergadering weer verder. De publieke tribune is dan bijna leeg, op een tiental ambtenaren na. 's Middags zaten daar nog raadsleden en bewoners van Bunnik, en mensen van de actiegroep De vrienden van Amelisweerd.

Zij kwamen voor het politieke debat over verbeteringen aan de provinciale weg door hun woonplaats, een kwestie die al jaren speelt.

Burgemeester Hans Ostendorp was één van hen. Hij is even naar huis geweest om te eten, en zit er 's avonds weer; hij wil de stemming meemaken over 'zijn' weg. En dat wordt gewaardeerd, zegt de commissaris na afloop tegen hem.

De enig overgebleven Vriend van Amelisweerd is zo opgetogen dat de Staten het geplande fietspad door de bossen afblazen, dat hij vanaf de publieke tribune de uitslag doorbelt aan zijn thuisfront. Een bode roept hem tot de orde: niet bellen op de tribune! Het is een formaliteit, 's mans optreden kan zo weinig kwaad dat hij zijn gesprek wel even af kan maken. Het is dan tegen half elf, bijna einde vergadering.

De sfeer tussen de Statenleden en het dagelijks bestuur, de vier gedeputeerden van VVD, CDA, D66 en GroenLinks, gedurende die acht uur prettig en collegiaal. De Staten maken het het college niet erg moeilijk, en als er al een wat dieper meningsverschil is, komt het college met een handreiking over de brug.

Er zijn wat sneren richting PVV, de PVV spot wat terug, maar onderscheidt zich verder in weinig van andere oppositiepartijen. Anders dan in Almere eten en borrelen de PVV'ers gewoon mee met wat in de polder afkeurend 'de gevestigde elite' wordt genoemd.

In de Utrechtse Staten roert de SP als altijd de linkse trom, dat irriteert anderen misschien weleens een beetje, maar fractieleider Ad Meijer wordt net zo goed bewonderd om zijn spreekstijl: scherp en uit het hoofd.

Hoe beschaafd ook, het is wel politiek wat hier wordt bedreven. En het gaat dus, meer dan u misschien denkt, over mensen. Oordeel zelf, kijkend naar het debat over de meest aansprekende agendapunten.

1. Afscheid R. Emons

VVD'er Ronald Emons kwam tussentijds, in 2013, in de Staten. Hij volgde fractieleider Frits Barneveld Brinkhuysen op, die opstapte omdat hij ervan werd verdacht te hebben gelekt uit een vertrouwelijk overleg met minister Plasterk over een nieuwe waarnemend Commissaris van de koning. De liberaal ontkende, en met recht; het Openbaar Ministerie kon niks tegen hem vinden. Barneveld Brinkhuysen krijgt eerherstel. Hij wordt vandaag opnieuw geïnstalleerd tot Statenlid en neemt nog één keer plaats op zijn eigen stoel, hij staat niet op de kandidatenlijst voor de komende verkiezingen.

2. Voorstel ChristenUnie en SP over de roetkaart voor de provincie.

Er zijn in Europa nieuwe normen voor de luchtkwaliteit in de maak, de provincie Utrecht heeft in kaart gebracht waar mensen last hebben van fijnstof. Dat is de ChristenUnie en de SP niet genoeg, want het gaat hier volgens CU-statenlid Kees de Heer om een 'enorm en urgent probleem'. Hij wijst op longartsen die in hun wachtkamer een 'stapeling van problemen' tegenkomen, op Japanners die met mondkapje op de deur uitgaan. Maar ook op Utrechtse ziekenhuizen, zorginstellingen, scholen en kinderdagverblijven die zo dichtbij de snelweg staan dat gevreesd moet worden voor schade door fijnstof.

De twee kleine oppositiepartijen vinden dat de provincie op een aantal plekken moet aangeven waar de overlast het ergst is en welke mogelijkheden er zijn voor maatregelen, en wat die dan kosten. GroenLinks sluit zich aan bij dit voorstel, de PvdA ook.

Maar dan komt het CDA. Het RIVM en TNO zijn al met een studie bezig, dit wordt dubbel werk, vreest CDA'er Chris Westerlaken, en de VVD is het helemaal met hem eens. De PVV wil wachten totdat de nieuwe grenswaarden zijn vastgesteld. Het college houdt ook de boot af. Gedeputeerde Ralph de Vries (D66) waarschuwt voor het noemen van specifieke locaties. "Want als we dat doen, dan ontstaat er onrust, en gaan inwoners verwachten dat de provincie het wel even oplost. Soms ligt dit op gemeentelijk niveau, wij moeten niet gelijk alles op onze schouders nemen." Het voorstel haalt het toch, zij het net: 23 stemmen voor, 22 tegen.

3. Verbetering van de N411 tussen Utrecht en Bunnik.

De weg tussen Utrecht en Bunnik is veel te gevaarlijk, al een paar jaar wordt gediscussieerd over een veiliger weg. Het debat spitst zich toe op de vraag of er aan de noordkant een fietspad moet komen. De gemeente Bunnik is hier na veel vijven en zessen tegen. De linkse partijen in de Staten ook. Dit fietspad zou door een stukje natuurgebied gaan, en het kan niet anders of er gaan bomen voor tegen de vlakte. Bovendien, zegt statenlid Ivo Thonon van D66, het wordt daar tussen de bomen zo donker dat het er sociaal onveilig wordt om te fietsen.

De PVV weet niet wat ze hoort. Had D66-voorman Pechtold niet gezegd dat er in de provincies meer fietspaden moeten komen, werpt Han IJssennagger de democraten voor de voeten. Hij kan het woord bijna niet over zijn lippen krijgen, maar dit is toch een duurzame oplossing? En de fietsersbond ENFB is toch ook voor? Egoïstisch vindt hij het, om tegen dit fietspad te zijn. Het CDA gaat ook voor de verkeersveiligheid, en de VVD spreekt van een uitstekend voorstel.

Gedeputeerde Remco van Lunteren (VVD) ziet af van verdediging van het voorstel. Het is hem allemaal om het even, als er vanavond maar een besluit valt. "We kunnen hier niet langer over soebatten; intussen gebeurt er niks", zegt hij. Hij staat 'neutraal' tegenover het fietspad, waarmee het de facto van de baan is. Het amendement dat fietspad eruit moet haalt het, met 23 tegen 22 stemmen.

4. Huisvestingswet 2014 en intrekken beleidsregels bindingseisen woningmarkt.

In de nieuwe huisvestingswet heeft de provincie geen taken meer bij de woningtoedeling door gemeenten, ze hoeft alleen nog toe te zien dat die genoeg doen om asielzoekers aan een woning te helpen. Juist daar zit een probleem: er zijn lange wachtlijsten voor statushouders die recht hebben op een huis.

"Asielzoekers kunnen wel naar krimpgebieden", suggereert VVD'er Gert-Jan Weierink. De ChristenUnie wil juist dat de provincie iets meer doet dan alleen maar gemeenten aansporen zich in te spannen, en dat ook alleen maar op ambtelijk niveau. Gedeputeerde De Vries is tegen een actievere opstelling, maar erkent dat Gelderland er meer werk van maakt. De motie van de ChristenUnie wordt verworpen.

5. Tour de France

De provincie Utrecht doet niks voor sport voor 'gewone' mensen, en nu geeft ze wel een ton voor de start van de Tour de France in provinciehoofdstad Utrecht. Dat wil er bij de SP niet in, zeker niet daar het college dat bedrag heeft toegezegd buiten de Staten om. "De democratie staat buiten spel. Dat geeft een beetje het gevoel van een bananenrepubliek", foetert fractieleider Meijer.

Commissaris van de koning Van Beek gaat door het stof: dit had procedureel niet zo gemoeten, het spijt hem zeer dat er fouten zijn gemaakt. Maar hij staat wel achter de ton aan sponsorgeld; de Tour is een evenement van de allergrootste orde, met een enorme economische uitstraling, "Rotterdam zegt ook dat het veel oplevert, en Zeeland heeft gewoon namens de gemeenten geld gegeven." Bovendien, de provincie is geen hoofdsponsor, met de 100.000 euro dokt ze een bescheiden bedrag, dat gerechtvaardigd wordt door het plezier dat duizenden inwoners van stad en provincie én hun familie en kennissen aan de Tour gaan beleven, dat weet Van Beek zeker. De moties van SP en die van de PVV tegen de sponsoring worden verworpen. Gedeputeerde Staten komen nog terug met een onderbouwd voorstel.

6. Bodemvervuiling door een stomerij in Doorn

In Doorn heeft een stomerij schoonmaakmiddelen laten lekken in de grond. Gezinnen en studenten moesten hun huis uit. De bodem wordt gesaneerd, maar dat duurt de PVV allemaal veel te lang. PVV'er René Dercksen bepleit een onafhankelijk onderzoek naar de kwaliteit van het toezicht op de stomerij.

Gedeputeerde De Vries vindt dat 'in het licht van de verhouding tussen gemeente en provincie niet verstandig'. Hij suggereert dat partijen dat via de raad van de Utrechtse Heuvelrug (waar Doorn onder valt) kunnen spelen. De PVV is daar niet vertegenwoordigd, maar de VVD biedt aan de motie van de PVV door te sturen naar de partijen die wél in die gemeenteraad zitten. Dercksen: "Als u dat kunt regelen, is dat prima". De PVV-motie wordt verworpen.

Tegen half elf sluit commissaris Van Beek de laatste reguliere vergadering van deze Staten. Hij bedankt de Statenleden heel hartelijk voor hun werk en voor de sfeer. "Maar we zien elkaar in elk geval bij het afscheid nog terug." Informeel drinken ze nu alvast een borrel in hun eigen bar, achter de Statenzaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden