Van de mensen met psychische aandoeningen die euthanasie krijgen, is het overgrote deel vrouw

Een wilsverklaring om euthanasie te verkrijgen. Beeld ANP XTRA

Wie zijn de psychiatrisch patiënten die euthanasie ontvangen? Het blijken voornamelijk vrouwen, zocht onderzoeker Sisco van Veen uit.

Van de mensen met psychische aandoeningen die euthanasie krijgen, is het overgrote deel vrouw. Dat blijkt uit een kleinschalige studie die deze week gepubliceerd wordt in het wetenschappelijke Tijdschrift voor Psychiatrie. Het is de derde keer dat onderzoek deze kant op wijst.

Uit Belgisch onderzoek bleek eerder al dat driekwart van de psychiatrisch patiënten die euthanasie kreeg vrouw was. Een Nederlandse studie uit 2016 wees op hetzelfde, en ook in de recente studie van Sisco van Veen blijkt dat driekwart vrouw is.

De psychiater in opleiding bij het UMC Utrecht bestudeerde de 35 online geplaatste oordelen van de toetsingscommissies (ongeveer 1 op de 5 zaken komt online) uit de periode 2015-2017. De commissies beoordelen of artsen aan alle zorgvuldigheidseisen voor euthanasie hebben voldaan.

Het complete plaatje blijft in nevelen gehuld, maar toch geven de oordelen een indruk van wie deze patiënten zijn. Hoewel deze vorm van ­euthanasie omstreden is, is er amper informatie beschikbaar over deze kleine groep. Wel zijn er aantallen. Vorig jaar kregen 67 psychiatrisch patiënten euthanasie, bijna 20 procent minder dan het jaar daarvoor, toen 83 patiënten euthanasie ontvingen. In 2016 ging het om 60 gevallen. 

Mannen praten minder

Onderzoeker Sisco van Veen (29) kon het niet verkroppen dat we los van die abstracte cijfers zo weinig weten van deze groep patiënten. Dus bestudeerde hij de weinige gegevens die wel ­beschikbaar zijn, zodat er toch iets ­bekend is over de patiënten die moegestreden om euthanasie vroegen en dat kregen.

Driekwart van de 35 mensen was ­boven de vijftig jaar. De meest voorkomende stoornissen waren stemmings- en persoonlijkheidsstoornissen, denk aan depressies of borderline. Ook angst- en eetstoornissen kwamen vaak voor. Zo’n 70 procent had meer dan één psychiatrische aandoening.

Waarom vrouwen met psychische stoornissen vaker euthanasie ontvangen dan mannen, moet volgens Van Veen verder uitgezocht worden – zeker nu dit voor de derde keer op rij uit onderzoek blijkt. Er zijn tal van ­mogelijke verklaringen voor, zegt hij.

“Van mannen is bekend dat ze ­vaker dan vrouwen – het is een heel crue term – ‘geslaagde’ suïcide plegen”, zegt Van Veen. “Dat zou je genderspecifiek kunnen uitleggen: van mannen wordt gezegd dat ze minder praten over problemen; daar past de eenzaamheid van suïcide meer bij.”

Ook gebruiken mannen met een psychiatrische aandoening vaker drank of drugs dan vrouwen, wat ­impulsiever gedrag in de hand werkt. Het zou dus kunnen zijn dat mannen met een doodswens vaker het heft in ­eigen hand nemen en vrouwen vaker geneigd zijn een euthanasietraject in te gaan, waar geduld voor nodig is. 

Hellend vlak

Met zijn artikel wil Van Veen een ‘deur openzetten’ om het ­debat over euthanasie in de psychiatrie op basis van meer kwantitatieve data te voeren. In het buitenland wordt met argusogen naar de Nederlandse progressieve praktijk gekeken, dat merkt hij maar al te goed tijdens de congressen die hij bezoekt.

Pas nog stond hij met zijn mond vol tanden toen een Deense psychiater de euthanasiepraktijk in Nederland ‘een hellend vlak’ noemde. Als je euthanasie toestaat, zei de Deen min of meer, is het een kwestie van tijd voordat mensen met een psychische stoornis worden doodgespoten. “Kijk naar jouw land.”

Van Veen: “Cijfers zouden helpen om uit te leggen dat wij niet zo crimineel bezig zijn als sommige mensen in het buitenland denken.”

Lees ook:

Dat de vraag naar euthanasie daalt is onwaarschijnlijk

De euthanasiecijfers vertoonden vorig jaar een opvallende dip, blijkt uit het jaarverslag van de euthanasiecommissies. Hoe komt dat?

Ze wilde een ‘goede dood’, nog voor de Kerst

Euthanasie bij ernstig psychiatrisch lijden kan onder strikte voorwaarden, maar wat doet dat met andere patiënten? Psychiaters maken zich zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden