Review

Van de hut van oom Tom is heel wat te leren

Hoe ziet een 'negerhut' eruit? Keurig netjes, zo leerden Nederlanders vroeger uit 'De negerhut van oom Tom' (1852): op het bed lag een hagelwitte sprei, op de grond een deftig stuk tapijt. En al waren de meubels nog zo versleten, tante Chloë hield de hut wél schoon!

Anno 2006 kunnen Nederlanders nog steeds veel van 'Uncle Tom's Cabin' leren, zegt schrijver Vamba Sherif. Hoe ze 'een beetje beter' met elkaar om moeten gaan, bijvoorbeeld. Maar niet hoe een 'negerhut' eruit ziet, want dat eigenaardige woord is in de nieuwe vertaling (die onlangs verscheen bij uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep) verdwenen.

Die vertaling is de aanleiding voor het programma 'De make-over van De hut van oom Tom', dat vanavond te zien is tijdens Winternachten. Daarin buigen de schrijvers Vamba Sherif, Christine Otten en Frank Martinus Arion zich over de actuele betekenis van de klassieker van Harriet Beecher Stowe.

De historische impact van het boek was, zoals bekend, enorm groot: 'De hut' speelde een belangrijke rol in de strijd tegen de afschaffing van de slavernij.

Later, in de jaren zestig van de vorige eeuw, noemden Afro-Amerikanen de roman juist racistisch. Zij vonden de 'beminnelijke' oom Tom met zijn 'innemende eenvoud' een veel te gedienstige zwarte, die zich door blanken liet vernederen.

“Dat beeld van oom Tom gaat te ver“, zegt ook Sherif, die 'De hut' intussen wél een prachtig boek vindt: “Die man die bijna naïef is, een voorbeeldige christen“ Zijn lijdzame acceptatie van zijn lot - Tom vlucht niet maar gehoorzaamt zijn meester, ook als die hem verkoopt aan een hardvochtige slavenhandelaar - bevalt Sherif niet: “Hij had beter kunnen zeggen: Ik ben 't zat!“

Behalve aan oom Tom en zijn hut besteedt Winternachten ook aandacht aan de onafhankelijke geest. Hoe moet die zich weren tegen de 'gemondialiseerde hebzucht', zo vraagt de Zuid-Afrikaanse schrijver Breyten Breytenbach zich in de openingslezing af.

Aandacht is er ook voor het aapje Congo, onafhankelijk kunstenaar bij uitstek. Hij maakte onder begeleiding van zoöloog Desmond Morris allerlei prachtschilderijen, die inmiddels voor duizenden euro's worden verkocht. Maar wat zijn de kunstwerken van een aap werkelijk waard? Daarover discussiëren onder anderen beeldend kunstenaar Marlene Dumas en bioloog Tijs Goldschmidt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden