Column

Van de honderd dagen sinds de verkiezingen is er niet één verspild

Lex OomkesBeeld Maartje Geels

Vandaag is de honderdste dag sinds de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Een mooie mijlpaal en een mooie aanleiding om nu eens echt serieus te gaan werken aan een nieuw kabinet. 

Alle andere mogelijkheden zijn vakkundig door informateur Herman Tjeenk Willink onmogelijk gemaakt en dus zijn vier partijen nu tot elkaar veroordeeld. Zij zullen er wat van moeten maken de komende weken, als ze tenminste hun eigen nadrukkelijk uitgesproken wens van een meerderheidskabinet serieus nemen.

Er zijn geen alternatieven meer. Tenminste, geen op dit moment geloofwaardige alternatieven. PvdA-leider Lodewijk Asscher bleek vele malen hardnekkiger in zijn weigering aan tafel te komen dan menigeen, vooral in de VVD-fractie, had aangenomen. En of het nu vanuit onderhandelingsperspectief wel zo wijs was de PVV uit te sluiten is wellicht ook de vraag. Feit is dat er geen andere mogelijkheden voor een meerderheidscoalitie zijn. Of zoals een willekeurige tweet luidde: 'Pechtold hoeft alleen Pia (Dijkstra) bij de verlaten kroonjuwelen te gooien en Gert-Jan Segers moet eventueel zijn geloof wat verraden. Formatie met naweeën...'

Eén troost

Zo kon het gebeuren dat de strategie van Alexander Pechtold volkomen vastliep. Een aantal argumenten had hij toen hij eerder iedereen verraste door in een gesprek onder leiding van de toenmalige informateur Edith Schippers Gert-Jan Segers hardhandig duidelijk maakte dat samenwerking er niet in zat. De coalitie zou op een te krappe meerderheid rusten, er waren te veel inhoudelijke verschillen tussen hun twee partijen en de ChristenUnie was niet de partij die zou bijdragen aan een coalitie van links en rechts in de politiek. Drie stevige criteria die onder druk van het snel afnemende aantal alternatieven verdwenen als sneeuw voor de zon, zelfs het plasje water dat uiteindelijk overbleef was in recordtempo verdampt.

Wat nu aan de horizon gloort is een kabinet met D66 als meest linkse partij en een bijna volledig uit linkse partijen bestaande oppositie. Althans, wanneer niet naar sociaal-economische onderwerpen wordt gekeken. Op dat terrein zal Pechtold zich in gezelschap van CDA en VVD helemaal thuis voelen.

Er is één troost voor Pechtold: de voorwaarden voor een intensievere samenwerking op links waren nog nooit zo gunstig, maar het zal er ongetwijfeld opnieuw niet van komen. Daarvoor blijven partijen te veel kansen zien om op eigen kracht de overheersende kracht op de linkerflank van de nationale politiek te worden.

De moeite waard

De honderdste dag sinds de verkiezingen en toch is daarvan niet één dag verspild. Tenminste als de papadagen van GroenLinks-leider Jesse Klaver en de week vakantie in mei voor uitgeputte lijsttrekkers ook als nuttig worden bestempeld.

Schippers (VVD) begon niet direct met een poging om tot een akkoord over migratie te komen. En terecht. Had ze dat wel gedaan dan had ze onmiddellijk het verwijt kunnen krijgen willens en wetens bezig te zijn GroenLinks meteen buiten de deur te zetten.

Vervolgens pelde Tjeenk Willink alle mogelijkheden één voor één en met een dwingende systematiek af. Over rechts, door het midden en over links. Het is de kunst mensen ja te laten zeggen tegen iets waar ze eigenlijk nee tegen zouden willen zeggen, citeerde Tjeenk Willink de voormalige vicepresident van de Raad van State Ruppert. De informateur deed als secretaris van Ruppert zijn eerste ervaringen op in het samenstellen van kabinetten.

Hij heeft deze les ter harte genomen en Pechtold ja laten zeggen tegen iets waar hij eigenlijk nee tegen had willen zeggen. Dat alleen al maakt die honderd dagen de moeite waard. Er is nu toch een zeer reële kans op een kabinet dat op een meerderheid in beide Kamers steunt terwijl de mogelijkheid van een minderheidskabinet meer en meer tot de mogelijkheden begon te behoren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden