Van de beloofde snelle asielprocedure komt niets terecht: ‘Het is bühnepolitiek’

Asielzoekers bij aanmeldcentrum Ter Apel. Beeld ANP

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) kan pas over twee jaar alle asielverzoeken weer op tijd behandelen. En voor het beter wordt, wordt het eerst slechter. 

Nu al moeten kansrijke vluchtelingen anderhalf jaar wachten tot hun zaak in behandeling wordt genomen. De verwachting is dat die wachttijd de komende maanden oploopt. Dat schrijft verantwoordelijk staatssecretaris Mark Harbers (VVD) aan de Tweede Kamer. Die had juist beloofd dat de asielprocedures sneller zouden worden.

Vluchtelingenwerk Nederland waarschuwt bovendien dat de IND meer werk zal hebben aan verblijfsvergunningen, die straks drie jaar geldig zijn in plaats van vijf jaar. Ook krijgen asielzoekers pas een advocaat als hun verzoek wordt afgewezen. Volgens het regeerakkoord bespaart dat de IND werk, maar Vluchtelingenwerk en asieladvocaten verwachten een averechts effect.

“Het is bühnepolitiek”, zegt asieladvocaat Flip Schüller. “Minder rechtsbijstand zal leiden tot meer vertraging, fouten en vermijdbare beroepen. En dat betekent weer meer werk voor de IND. Die zit hier echt niet op te wachten hoor.” De bezuiniging kost juist meer, in plaats van minder geld, zegt hij. “Schrijf maar op: de VVD is in deze plannen echt geen vriend van de belastingbetaler. Penny wise and pound foolish.”

Doordat vluchtelingen anderhalf jaar verder zijn voor hun asielverzoek in behandeling wordt genomen, ontstaat het risico dat er opnieuw een grote groep kinderen geworteld raakt terwijl ze hier misschien niet kunnen blijven. “Het kabinet wil dat voorkomen, maar dit helpt niet”, zegt directeur Abdeluheb Choho van Vluchtelingenwerk. 

Onzekerheid

In januari sloten de coalitiepartijen een akkoord over een soepeler kinderpardon. De belofte was dat de asielprocedures zo snel zouden worden, dat een nieuw pardon in de toekomst niet meer nodig is. Al moet daarbij gezegd worden dat de asielzoekers die lang wachten het meeste kans maken op een verblijfsvergunning. Dus is de kans groot dat het lange wachten wordt beloond. In dat geval is een pardon niet aan de orde. 

Volgens Vluchtelingenwerk heeft de staatssecretaris de problemen bij de IND aan zichzelf te wijten. “Er zijn verkeerde prognoses gemaakt”, zegt Choho. “De verwachting was dat de asielinstroom zou afnemen. Daarop vooruitlopend zijn er mensen ontslagen. Toen bleek dat de instroom licht toenam is er, terwijl de IND daarop voorbereid hoort te zijn, niet snel genoeg ingegrepen.” 

De IND is druk bezig met het werven van mensen. Maar dat duurt even en het kost een half jaar tot een jaar voor een nieuwe medewerker zelfstandig aan de slag kan. 

De problemen bij de IND zijn vooral vervelend voor vluchtelingen die lang moeten wachten. “Mensen worden ziek gemaakt door het systeem”, zegt directeur Choho van Vluchtelingenwerk. “Ze raken volslagen van slag als ze maandenlang in onzekerheid zitten. Ik sprak een Iraans gezin dat geen boodschappen durft te doen voor de hele week, omdat ze niet weten wanneer hun procedure begint en wanneer ze weer moeten verhuizen.”

De problemen leiden er ook toe dat de asielzoekerscentra vollopen, dat er te weinig IND-personeel is om op rechtszaken te verschijnen en het lang duurt voor vluchtelingen kunnen beginnen met inburgeren.

De lange wachttijden hebben de IND zeker al meer dan een miljoen euro gekost aan dwangsommen.

Lees ook:

Deze vluchtelingen zijn het wachten op de IND zat: ‘Ik wil een normaal leven’

Asielzoekers moeten lang wachten tot ze hun verhaal mogen doen bij de IND. Het Turkse gezin Akin wacht al sinds juli op de start van de asielprocedure.

Het laatste kinderpardon? Een illusie

Met enige regelmaat belooft ‘Den Haag’ een snellere asielprocedure, met minder ‘schrijnende gevallen’. In de praktijk is het probleem onoplosbaar. De roep om een nieuw pardon is nooit ver weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden