Van continent naar continent in de Haagse volkswijken

Geen geld of tijd voor een wereldreis? Wandelen door de Haagse Schilderswijk is een goedkoop en snel alternatief.

Niks mis met een fijne wandeling door de natuur. Maar ja: wat is natuur nog in dit land? Nee, dan de stad. Daar is altijd leven in de brouwerij. Mensen. Verhalen. Gebouwen. Geschiedenis. Alleen ontbreekt het vaak aan goede wandelroutes door het stedelijk gebied, zeker voor de liefhebber van de buitenwijken en rafelranden tussen stad en buitengebied.

Een kleine uitgeverij met de tegendraadse naam 'Gegarandeerd Onregelmatig' is in dit gat in de (wandel)markt gedoken en brengt wandelgidsen uit die voeren door de buitenwijken en de periferie van de grote stad. Inmiddels zijn gidsen verschenen voor Leiden, Utrecht en Rotterdam.

Op 8 april verschijnt de vierde: 'Wandelen buiten de binnenstad van Den Haag', met daarin tien wandelingen waarin schrijver Loek Heskes ons voert door wijken als Duindorp, Kijkduin, Scheveningen en Laakkwartier.

Wij kiezen voor de Schilderswijk, waar we veel over hebben gehoord, maar waar we nog nooit zijn geweest. Zoals heel Den Haag ("mooie stad achter de duinen") voor ons terra incognita is. De route begint in het in 1936 aangelegde Zuiderpark, dat zich met zijn arboretum met 700 exotische bomen, kronkelende wandelpaden, waterpartijen, speelweides, heemtuin en stadsboerderij ontpopt als een aangename, groene verrassing. Na een rondje door het park betreden we het Transvaalkwartier, vernoemd naar plaatsen en personen uit de Tweede Boerenoorlog (1899-1902). Nederland steunde in die tijd het Zuid-Afrikaanse 'broedervolk' in zijn strijd tegen het perfide Engeland. Maar dat is lang geleden en nu leert op de Soestdijksekade langs het water van het Laakkanaal een moeder haar tegenstribbelende zoontje ("zellúff doen!") fietsen.

Hier valt ons voor het eerst op wat ons tijdens de rest van de wandeling zal verbazen: de staat van de buurt. De Schilderswijk en het Transvaalkwartier staan te boek als 'achterstandswijken', maar dat is aan de bebouwing niet af te zien. Spectaculair zijn de woningen niet, maar ze zijn wel goed onderhouden, de straten zijn breed en schoon, de stoepen ruim en overal vind je plantsoentjes en speelplaatsen. Kortom, niks mis mee. Miljoenen, wellicht miljarden, moeten zijn geïnvesteerd in nieuwbouw en renovatie van deze laat negentiende en vroeg twintigste-eeuwse volkswijken.

We passeren de kleurrijke hoogbouw van de Kesslerstichting, toevluchthaven voor dak- en thuislozen, de in Amsterdamse School-stijl opgetrokken Julianakerk, waarvoor de oud-vorstin als zeventienjarige in 1926 zelf de eerste steen legde, en een beeld van de Indiase vredesapostel Mahatma Gandhi. De befaamde Haagse Markt, even verderop, is vandaag gesloten dus we lopen door, de Hobbemastraat in.

Bijna ongemerkt verandert het straatbeeld. Het wordt drukker op de stoepen, de standaard-Hollander is een uitzondering, om ons heen klinken alle talen van de wereld, veel vrouwen dragen hoofddoekjes, veel mannen baarden. De winkels hebben exotische namen en uit hun open deuren komt exotische muziek en drijven exotische geuren. Overal zien we prominent de blauwe reclame van telecomprovider Lycamobile, die in deze buurt een marktaandeel van ongeveer 99 procent moet hebben.

We raken een beetje in verwarring door deze indrukken. We zijn, dat weten we natuurlijk heel goed, gewoon ergens midden in Den Haag. Kijk maar naar de huizen, de straten, de trottoirs, de lantaarnpalen. Maar tegelijk vertoeven we in andere sferen, in een wereld die we kennen van vakanties in mediterrane landen en andere verre bestemmingen. Er zoemt een zelfde soort aanstekelijke dynamiek door deze straten als in de steden van Griekenland, Turkije en Tunesië, die ons op deze koude dag in vakantiestemming brengt. We doen eens gek en nuttigen bij een Turks bakkertje een smakelijke, maar pittige Turkse pizza.

We passeren het podium voor amateurkunst Theater de Vaillant met zijn vuurtorenachtige aanbouw en komen bij Om en Bij, wat de naam van een oer-Hollandse kade aan een oer-Hollandse singel blijkt. Opeens doet het hier bijna landelijk aan. Langs het water staan oude (heren)huizen; een statig voormalig weeshuis is verbouwd tot appartementencomplex.

Via straten die verwijzen naar landelijke bedrijvigheid (Slijpmolen en Gortmolen), komen we bij het weidse Oranjeplein. De kinderen van Kinderopvang DAK, die er onder de wakende blik van wel erg jonge begeleidsters naar hartenlust spelen, dragen een bontgekleurde zakdoek als herkenningsteken.

Vanwege tijdgebrek snijden we een stukje af en laten het befaamde Rijswijkseplein voor wat het is. Het flatgebouw de Haagse Toren, in de volksmond 'Het Strijkijzer' genoemd, steekt met zijn 132 meter evengoed boven de bebouwing uit.

Bij de Dunne Bierkade, een historisch grachtje, pikken we de route weer op. We passeren de huizen van de zeventiende-eeuwse schilders Jan van Goyen (nr. 16) en Paulus Potter (nr. 17) en even verderop het Spinozapoortje, dat toegang biedt tot het Heilige Geesthofje uit 1616.

Door een ander poortje komen we in de eind negentiende eeuw gebouwde Wijnand Esserhof, waar kleine, in bakstenen gemetselde huisjes staan die ooit werden bewoond door arme Haagse Joden. Er heerst nu een diepe rust en het Anton Pieckachtige buurtje met zijn 'Van Ostade-woningen' maakt een uitgesproken dorpse indruk. Buurtbewoners kwamen dertig jaar geleden in het geweer tegen sloopplannen van de gemeente en daardoor behoort ook dit 'best bewaarde geheim van Den Haag' nu nog tot de Schilderswijk.

Via de Marthakerk, een in neogotische stijl opgetrokken rijksmonument uit 1924 - komen we terug bij het Zuiderpark. Na dik twee uur wandelen door de Schilderswijk kunnen we auteur Loek Heskes alleen maar gelijk geven als hij schrijft: "Zelden hebben we eerder zo snel de afstand van continent tot continent afgelegd, zelden ook hebben we eerder zo snel zeeën en oceanen doorklieft en zijn we ook nog eens zonder tijdrovende grensformaliteiten van land naar land gereisd. Is de afstand tot het Verre Oosten, tot Zuid- en Noord-Amerika, tot Japan en China u niettemin toch te ver? Zoekt u het dichter bij huis? Het kan, want in dit verhaal liggen Marokko en Turkije, Suriname en de Antillen op slechts geringe loopafstand van elkaar."

Wandeltip

Gegarandeerd Onregelmatig

De wandelgidsen van uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig zijn te koop bij de betere boekhandel en op www.gegarandeerdonregelmatig.nl. Van de meeste wandelingen zijn op de site ook gps-tracks te downloaden. 'Wandelen buiten de binnenstad van Den Haag' van Loek en Irene (fotografie) Heskes verschijnt op 8 april en kost in de voorverkoop 10 euro, daarna 15 euro.

De foto's op deze pagina's zijn afkomstig uit het boekje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden