Van conflict tot gijzeldrama

Journalist schrijft boek over de ruzie tussen de gemeente Almelo en een caféhouder

Het lijkt haast onafwendbaar. Ahmet O. en zijn vrouw Ayse zijn zo verwikkeld in de nachtmerrie die hun grand café is geworden, dat escalatie niet kan uitblijven. Naar hun gevoel is er sprake van tegenwerking en vriendjespolitiek bij de gemeente.

Op 16 juni 2008 is Almelo wereldnieuws. Nadat Ahmet zijn droom in brand heeft gestoken, gaat hij, twee pistolen op zak, naar het stadhuis, zet zijn Opel in lichterlaaie en gijzelt een wethouder en vier ambtenaren. "Gemeente altijd probleem", zegt hij tegen zijn gijzelaars.

Had dit voorkomen kunnen worden? "Moeilijk te beantwoorden", zegt Mirjam Pool. "Toevallig zou er op de dag van de gijzeling een overleg zijn op het stadhuis hoe de opgelopen spanning bij de O.'s gekeerd zou kunnen worden."

Haar nieuwe boek 'Procedures en pistolen' is ze een precieze reconstructie van het drama, waarvan ze bij toeval - ze werkte tijdelijk op het stadhuis - getuige was.

In de media was het de sympathieke restauranthouder versus de kille gemeentebureaucratie. "Snelle conclusies" en bij nadere beschouwing bezijden de werkelijkheid. Ze leerde ook: "Niet iedereen loopt met wapens rond, maar het kan in elke gemeente misgaan." Na Almelo zijn er meer gevallen, met als meer recent dieptepunt de nog onopgehelderde brandstichting in het stadhuis van Waalre.

Een reeks gebeurtenissen dreef de trotse O., die met zijn eerste restaurant De Molen vrij succesvol was, tot zijn wanhoopsactie. Pool beschrijft: "Kijk naar de kluwen van ingewikkelde vergunningen en regelingen waar burgers mee te maken krijgen. Bovendien krijg je vanuit de gemeente en haar diensten verschillende signalen, die niet met elkaar stroken. En daarbovenop heb je het gevoel dat je niet wordt gehoord, je inspanningen om iets goeds te doen voor Almelo miskend worden, terwijl je verwacht dat de overheid je helpt. Dan kan er een cocktail van frustraties ontstaan."

Hoewel journaliste Pool, die eerder een boek publiceerde over het leven van Nederlandse gezinnen in armoede, in de huid probeert te kruipen van burgers - in dit geval van de ondernemers O. - kiest ze geen partij. De hardwerkende Ahmet gemangeld en gek gemaakt door de overheid, zoals de breed gedragen teneur destijds was? Ze houdt zich bewust bij de feiten. "Ik laat vooral zien hoe complex alles in elkaar zit, zodanig dat de complexiteit zelf het probleem wordt."

Die feiten zijn zeker niet altijd in het voordeel van de O.'s. "Het is terecht dat gemeenten met de wet Bibob in de hand horeca-ondernemers doorlichten. Hoewel Almelo formeel alleen te maken had met de aanvrager van de vergunningen, mevrouw O., bleek Ahmet een meervoudig strafblad te hebben wegens verboden wapenbezit. Een gemeente moet op haar hoede zijn." Financieringsbronnen voor de verbouwing en de inrichting van het grand café bleven duister. En dan uitte Ahmet ook nog eens doodsbedreigingen.

Bij de gemeente signaleert ze een structureel probleem: de bestuurscultuur. "Die gaat voorbij aan de burgers. Zelfs buitenstaanders konden zien dat de ambities, zoals het binnenstadsplan (waar O.'s café niet in paste), veel te groot waren voor zo'n stad." Het gaf Pool te denken dat bij het speculeren op straat over de identiteit van de gegijzelde wethouder, de naam Sjoers steeds viel. Ook Ahmet had het vooral aan de stok met deze wethouder. Maar nee, de gijzelaar was niet Sjoers, maar collega Kuiper. Ahmet O. had Sjoers niet kunnen vinden.

Toen een kritisch rapport over die Almelose bestuursstijl verscheen, "dat de vinger op de zere plek legde en voor velen in de stad een feest van herkenning was, werd de boodschapper aangevallen. Terwijl je ook zou kunnen denken: zit er misschien wat in?" Te weinig is erkend dat de sympathie voor Ahmet en de felle kritiek op de gemeente ergens op zijn gebaseerd, meent Pool.

Ook nu er een nieuw gemeentebestuur is, ziet ze weinig verandering, bijvoorbeeld in de discussie over een nieuw stadhuis. "Gemeenten moeten beseffen dat ze geen autonome instellingen zijn. Als je de eigen bevolking tegen je krijgt, en er is geen vertrouwen dat de overheid op een integere manier de regels hanteert, dan heb je een probleem."

Als haar boek een boodschap heeft, dan is dat: Kijk hoe heftig het was voor de betrokkenen. "Over de gijzeling werd heel makkelijk heen gestapt, want die was toch goed afgelopen. De ambtenaren konden gewoon om vijf uur naar huis, klonk het. Als mensen zich de impact hadden gerealiseerd, hadden ze niet gezegd 'net goed, die tik op de vingers'. Dat zit toch heel dicht tegen het goedkeuren van geweld aan."

Vijf jaar later
Restauranthouder Ahmet O. hield in 2008 op het stadhuis van Almelo vier ambtenaren en een wethouder urenlang onder schot. Er vielen geen doden. Maar vijf jaar na dato siddert de gijzelingsactie nog na bij alle betrokkenen.

O. kreeg in hoger beroep elf jaar gevangenistraf wegens poging tot moord op wethouder Sjoers, het vonnis is in cassatie bevestigd. Hij is vorig jaar tot ongewenst vreemdeling verklaard en moet het land verlaten zodra hij weer vrijkomt.

Mirjam Pool schreef een boek over het drama, van de aanloop tot de afloop, 'Procedures en Pistolen', uitgegeven door Atlas Contact.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden