Van Bommel en PSV lopen tegen hun logische grenzen aan, blijkt na schrale zege op De Graafschap

Hirving Lozano (links) van PSV in duel met Jordy Tutuarima van De Graafschap. Beeld VI Images

De ballon loopt leeg bij PSV, was vorige week de constatering in Arnhem, waar het aantal verliespunten na de winterstop opliep tot dertien (3-3 bij Vitesse). De vraag was of trainer Van Bommel de ballon nog zou kunnen opblazen. Nee, was zondag het antwoord in Eindhoven, waar de dorre kampioen tot niet meer dan een schrale 2-1 zege op degradatiekandidaat De Graafschap in staat bleek.

Het is ook klinischer te formuleren: Van Bommel en PSV lopen tegen hun logische grenzen aan. Met minder kwaliteit, vooral (steeds zwaarder wegend) op het middenveld, is het al anderhalf seizoen feitelijk zo dat hoe PSV presteert afhankelijk is van wat Ajax doet of vooral nalaat. Ajax liet vorig seizoen te veel steken vallen, PSV werd kampioen als het betere team. Nu speelt ook Ajax met teamgeest en dan telt de kwaliteit (Ajax), of het gebrek eraan (PSV).

PSV heeft al zoveel langer een gebrek aan kwaliteit in het hart van het veld, vooral bij de traag handelende middenvelder Hendrix. Van Bommel liet hem lang staan. Je moet altijd hetzelfde doen, zei hij week na week. Het was al zijn adagium als voetballer, met de kanttekening dat hij wel een voetballer van een andere orde was. Hij moet hebben gezien waar het aan schortte, wat het grote verschil met Ajax was: de creativiteit op het middenveld (Ajax) en het gebrek eraan (PSV).

De gedachte bekroop je dat Van Bommel erop gokte. Dat hij erop speculeerde dat Ajax toch ergens nog een van zijn domme misstapjes zou maken en dat hij het seizoen dan net met zijn kale middenveldblok zou kunnen uitzingen – zoals zijn voorganger Cocu dat had kunnen doen met zijn magere ploeg. Het kan nog in de laatste ronden, PSV zou opnieuw zo kampioen kunnen worden. Maar Van Bommel weet en erkent dat hij niet meer op zijn veronderstelde vastigheden kan gokken.

Hij sleutelt al wekenlang aan zijn middenveld, en zondag passeerde hij Hendrix dan toch. Maar stevige bouwstenen heeft hij niet. Hij stelde nu Sadilek en Itaharren op het middenveld op, twee jonge spelers, de tweede pas net 17. Het is zijn profileringsdrang: de trainer die laat zien dat hij dat aandurft. Maar Van Bommel vloekt ermee met voetbalwetten: dit kan niet het stadium zijn, dat van de beslissingen, voor neo-profs en junioren – al helemaal niet in een vastgelopen, worstelend team.

PSV-coach Mark van Bommel sleutelde wekenlang aan zijn middenveld, maar lijkt sterke bouwstenen te ontberen. Beeld VI Images

Zwakte

Eén bouwsteen gebruikt Van Bommel stelselmatig niet: de Mexicaanse middenvelder Gutiérrez, international. Misschien is het niet de stevigste bouwsteen. Wie hem niet dagelijks op het trainingsveld ziet, kan daar moeilijk over oordelen. Maar wie hem zag in de al geringe speeltijd die hem voor de winterstop nog werd toebedeeld, zag een paar intelligente passjes, zag ook een middenvelder die de bereidheid en iets van het inzicht toonde om (ook) controlerend te spelen.

Intelligente passjes, het is boven alles waaraan het bij PSV op het middenveld ontbreekt. Het is dé reden waarom het spel niet vloeit, en dat van Ajax wel. Het is toch moeilijk voorstelbaar dat een Mexicaanse international voor het niveau in Nederland niet sterk, stevig of betrouwbaar genoeg zou zijn. Van Bommel heeft hem niet willen inpassen, al dan niet eerst geleidelijk, hij wilde altijd hetzelfde doen. Nu keert dat zich tegen hem: een alternatief voor als hetzelfde niet meer toereikend is, heeft hij zichzelf uit handen geslagen.

Voor de wedstrijd tegen De Graafschap ging het veel over het doelsaldo dat straks de beslissing zou kunnen brengen. Ajax had zijn voorsprong daarin met een 6-2 zege op Excelsior vergroot tot dertien doelpunten. PSV zou in de kleinere wedstrijden, tegen De Graafschap en volgende week tegen ADO Den Haag, op doelpuntenjacht gaan, heette het. Alsof PSV dat zou kunnen met zijn stokkende spel: doorzichtig op het middenveld, geforceerd in de vooral op snelheid gerichte aanval.

Nee, het zou niet vreemd zijn als PSV het moet afleggen tegen Ajax met zijn betere spelers. Toch tekent zich een les voor Van Bommel af: dat zijn adagium zijn kracht kan zijn, zoals vaak in zijn spelerstijd, maar ook zijn zwakte.

PSV-middenveld weer herschikt

De Graafschap speelde verrassend aardig en energiek in de eerste helft tegen PSV. De degradatiekandidaat nam zelfs de leiding door een kopbal van Burgzorg (0-1). Halverwege herschikte PSV-trainer Van Bommel weer zijn middenveld door de tiener Ihatarren te vervangen. PSV boog de achterstand moeizaam om door een strafschop van Bergwijn (na een overtreding van Serrarens op Lozano) en een treffer van Luuk de Jong (2-1).

Lees ook:

Weet Van Bommel de ballon bij PSV nog op te blazen?

PSV was na de 3-3 bij Vitesse geen koploper meer. Nog niet alles was daarmee verloren, maar de beperkte kwaliteiten vooral op het middenveld en het gebrekkige inzicht voorin, ze werden scherp belicht.

Ook Van Bommel weet nu dat hij zijn eigen rol niet moet overschatten

Als je de speler Mark van Bommel iets voorlegde waarvan je wist dat hij het ermee eens moest zijn, maar wat hij in zijn positie niet zo kon zeggen, zei hij met een knipoog: “Schrijf het maar in je eigen woorden.” Het spel van uitdagen en prikken, hij heeft en zal het, ook met ons, altijd willen spelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden