Van blij walgen tot boos verrast: Meer gezichtsuitdrukkingen dan gedacht

Beeld The Ohio State University

Verdrietig verrast, blij walgen en angstig boos. Allemaal emoties die van je gezicht af te lezen zijn. Wetenschappers van de Ohio State University hebben ontdekt dat we niet 6 gezichtuitdrukkingen hebben om emotie te laten zien, maar wel 21.

Tot nu toe werd gedacht dat iedereen dezelfde gezichtsuitdrukking heeft bij de zes basisemoties: blij, verdrietig, angstig, boos, verrast en walging.

Nu blijkt dat ook een reeks andere emoties bij iedereen op dezelfde manier terug te zien is op het gezicht. Vaak zijn dit combinaties tussen de basisemoties, maar toch allemaal uniek. Ook zijn er combi's tussen emoties die ogenschijnlijk weinig met elkaar te maken hebben zoals blijheid en walging.

Onderzoeker Aleix Martinez: "Dit is simpelweg verbluffend. Het vertelt ons dat deze 21 emoties op dezelfde manier worden uitgedrukt voor bijna iedereen, tenminste in onze cultuur." Volgens Martinez is het werken met slechts zes categorieën als schilderen met enkel primaire kleuren. Het levert een weinig interessant portret van iemand op.

Naast de bekende zes zijn er dus nieuwe vaste gezichtsuitdrukkingen: Geschokt, haat en onder de indruk. En de combi's: blij verrast, blij walgen, verdrietig angstig, verdrietig boos, verdrietig verrast, verdrietig walgen, angstig boos, angstig verbaasd, angstig walgen, boos verrast, boos walgen, walgend verrast.

Algoritme
De onderzoekers hopen aan de hand van de gezichtsuitdrukkingen beter te kunnen begrijpen hoe emoties werken in de hersenen. Martinez: "In de cognitieve wetenschap gaan we uit van het idee dat het brein is als een computer. We willen het algoritme in de hersenen vinden waardoor we emoties in gezichtsuitdrukkingen kunnen herkennen. Dat gaat makkelijker met 21 categorieën dan met zes."

Van 230 vrijwilligers zijn de gezichtsuitdrukkingen gefotografeerd. Zij reageerden op uitspraken die een emotie opriepen. "Je hebt net geweldig, onverwacht nieuws gehad" zorgde voor de uitdrukking 'blij verrast', terwijl 'walging' op de gezichten was te zien bij 'je ruikt een vieze geur'.

Spierspanning
De 5000 beelden werden in een database gestopt en geanalyseerd met behulp van het Facial Action Coding System (FACS). De onderzoekers bekeken spierspanning in het gezicht. Dit deden zij aan de hand van bijvoorbeeld de stand van de mondhoeken en het buitenste deel van de wenkbrauwen.

Wat blijkt? Bijna iedereen trekt op dezelfde manier een blij gezicht. 99 procent van de mensen lacht en trekt de wangen op. Ook als we verrast zijn doen we allemaal hetzelfde: de ogen en de mond wijd open. Blije walging, als iets tegelijkertijd ranzig en heel grappig is, heeft zowel de lach van blijheid als de gefronste ogen en neus die bij walging horen.


Blijheid, walging en de combinatie 'blije walging' Beeld The Ohio State University

Door het onderzoeken van gezichtsuitdrukkingen met behulp van software kunnen emoties veel nauwkeuriger worden vastgesteld. Volgens de onderzoekers kunnen de resultaten helpen bij de diagnose en behandeling van autisme en posttraumatische stressstoornis. "Als we bijvoorbeeld weten hoe deze mensen reageren op boosheid en angst, kunnen we bedenken hoe zij omgaan met de nieuwe emoties waarvan angst of boosheid een onderdeel is of met de combinatie 'angstig boos'. Dat kunnen we nu gaan testen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden