Van Basten is nog niets opgeschoten

(Trouw)Beeld ANP

Ajax werd gisteren vernederd door het ontketende Heerenveen (5-2). Coach Van Basten, de man om er iets aan te doen, weet de gebrekkige instelling aan de opleiding in Amsterdam.

Luttele uren nadat FC Groningen zijn koppositie had geconsolideerd steeg opnieuw jubel op in het noorden, waar de nieuwe trainer van Ajax door oude kwalen voor het eerst zichtbaar uit balans werd gebracht. In ongekend strenge bewoordingen kapittelde Marco van Basten het zielloze verweer van zijn spelers, die zich in alle facetten hadden laten aftroeven door het opnieuw ontketende Heerenveen.

Met identieke cijfers als waarmee enkele dagen eerder het Portugese Vitoria Setubal was teruggewezen, liet Heerenveen gistermiddag in een dynamische stijl Ajax ver achter zich (5-2). Met recht toonde de Noor Sollied zich trots als de nieuwe coach van Heerenveen, dat ondanks tal van wijzigingen alweer krachtdadig, veelzijdig én slim voor de dag kan komen. In de tuchtiging van Ajax eiste de dertiger Sibon, leper en attenter vooral dan zijn argeloze tegenspelers, de hoofdrol voor zich op en aan het Friese middenveld werd inhoud gegeven door de Scandinaviërs Grindheim en Vüyrynen.

Zij, en de handige aanvaller Beerens, hadden de meeste aandacht getrokken op het veld van het Abe Lenstra-stadion, en naderhand deed de verliezende trainer dat. Van Basten, die in de voorgaande jaren als bondscoach vrijwel zonder uitzondering evenwichtig en kalm op voor- en tegenspoed had gereageerd, toonde zich voor het eerst feitelijk in zijn trainerscarrière diep geraakt – vooral door de gebrekkige instelling van zijn ploeg. Van Basten, die in de nieuwe structuur van Ajax, vergaande volmachten heeft gekregen, weet dat onomwonden aan de opleiding in Amsterdam.

Gezien zijn statuur, als de aangewezen man om er iets aan te doen, mocht dat opmerkelijk heten, maar óók kan worden gesteld dat Van Basten pas laat alarm heeft geslagen. In zijn aankoopbeleid had niets op een bijsturing gewezen. De structuur van Ajax wijzigde ook onder Van Basten niet, als een aanvallend zwaar bezette doch defensief mager bewapende ploeg zonder sterke karakters die onder variërende omstandigheden weten wat er wordt gevraagd.

Dat werd tot dusverre door bescheiden tegenstanders hooguit enigszins gecamoufleerd, en even dachten Ajax en Van Basten dat de bij toeval in Amsterdam belande Kameroener Enoh al iets van evenwicht zou kunnen bieden. Maar niet alleen doordat de jonge Afrikaan gisteren al vroeg geblesseerd moest afhaken, werd het weinige dat hij dacht te hebben opgebouwd Van Basten in Heerenveen uit handen geslagen. Hij is feitelijk nog niets opgeschoten: Ajax heeft al acht verliespunten en hét minpunt sinds jaar en dag, een gebrek aan weerbaarheid bij toenemende tegenstand, is verre van verholpen – waarbij de middelen daartoe voorlopig vanwege de sluiting van de transfermarkt ontbreken.

Al in de openingsfase was Ajax gisteren tweemaal pijnlijk geraakt op zijn achilleshiel, de onverminderde defensieve kwetsbaarheid. Eerst werd de jeugdige Van der Wiel in de doelmond verrast door een voetbeweging van Henrique, waarna Sibon de bal bij de verste paal over de doellijn kon drukken (1-0). Luttele minuten later ging Ajax’ andere centrumverdediger, Vermaelen, ernstiger in de fout. Na al enkele slordigheden in opbouwend opzicht liet Vermaelen de naar binnen snijdende Beerens begaan. De aanvaller stuurde de bal dankbaar en met een fraaie curve naar de verste hoek (2-0).

Daarmee mocht Vermaelen het zich zwaar aanrekenen dat zijn ploeg al in een pril stadium in een benarde positie werd gemanoeuvreerd, en dat de opponent danig aan vertrouwen won. De Belg belichaamt feitelijk al langer het chronische manco van Ajax. Als een stijlvolle verdediger kan Vermaelen voldoen aan de esthetische eisen die in Amsterdam immer worden gesteld. Maar hij slaagt er nog altijd niet in storende misgrepen uit te bannen of op z’n minst tot een minimum te beperken – en dat geeft toch onderhand te denken in al zijn vierde seizoen als een van de kernspelers.

Al halverwege zag Ajax-coach Van Basten zich genoodzaakt tot een typerende noodgreep, het oproepen van de goeddeels afgeschreven Rommdahl als extra aanvaller, die dan ook evenmin soelaas kon bieden. Sterker, Heerenveen smoorde een mogelijk tegenoffensief in de kiem met een knap uitgespeelde treffer. Sibon sloeg toe na een voorzet van Grindheim (3-0). Niet veel later pakte Sarpong, machteloos als offensieve middenvelder, Grindheim vast en Pranjic benutte zijn eerste strafschop onberispelijk (4-0).

Even tekenend als de defensieve vrijgevigheid van Ajax was aan de overzijde de bijdrage van vooral Suarez, die bovenal zichzelf met ergerlijk theater uit de wedstrijd speelde. Na een vrije trap van Huntelaar (4-1) kon Suarez uit een strafschop alsnog scoren, na een overtreding van Grindheim op Sarpong (4-2). Maar met nóg een strafschop, nu in tweede instantie verzilverd door Pranjic (5-2), en een rode kaart voor Van der Wiel, die Beerens had gevloerd, werd ten overvloede de broze staat van Ajax uitgebeeld – met cijfers bovendien die bij uitstek de slagkracht illustreerden die dezer dagen kennelijk in het noorden kan worden ontwikkeld.

Uitblinker Sibon viert feest na het eerste doelpunt van Heerenveen. Rechts ploeggenoot Henrique. (FOTO DENNIS BEEK, ANP)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden