Van Basten erkent dat hij heeft gefaald

Een teneergeslagen Van Basten nadat hij zijn aftreden als trainer van Ajax heeft bekendgemaakt. (Trouw) Beeld ANP
Een teneergeslagen Van Basten nadat hij zijn aftreden als trainer van Ajax heeft bekendgemaakt. (Trouw)Beeld ANP

Tien maanden na zijn aanstelling als coach van Ajax leverde Marco van Basten zijn contract in. Hij vond zichzelf niet genoeg om door te gaan.

Teleurgesteld in zichzelf besloot Marco van Basten zijn betrekking als hoofdtrainer van Ajax per direct op te zeggen. Drie dagen na het echec bij Sparta (4-0) kwam hij tot de conclusie dat het voor alle partijen beter was om de samenwerking te beëindigen. Assistent John van ’t Schip neemt tijdens het slotduel met Twente de honneurs waar.

Op geheel eigen wijze vertelde Van Basten (44) in de perszaal van de Arena geen heil te zien in een langer verblijf. De uitkomst van een grondige zelfanalyse liet hem geen keuze. In de spiegel zag hij een man met onvoldoende capaciteiten om de baan bij Ajax naar tevredenheid uit te voeren. De doffe blik van zijn evenbeeld duidde bovendien op een gebrek aan plezier op de werkvloer.

Hoewel hij zondag op Het Kasteel nog aangaf de handdoek niet uit eigen beweging te zullen werpen, twijfelde Van Basten al langer aan zijn bestemming. Geen moment kreeg hij dit seizoen het idee grip op de wispelturige selectie te krijgen. Enkele oplevingen daargelaten viel hem dit bitter tegen. In Rotterdam kreeg hij daarvoor de finale bevestiging.

Bij zijn entree in juli zette Van Basten hoog in. Het EK in Oostenrijk en Zwitserland had hem volgepompt met vertrouwen. Na een moeizame aanloop besloot hij zijn periode als bondscoach van Oranje met drie galavoorstellingen tegen Italië, Frankrijk en Roemenië. Als hij een fractie van deze magie kon overdragen op Ajax, moest de dertigste landstitel een reëel streven zijn.

Schoorvoetend verdween deze ambitie in de kast. Tegen het stabiele AZ kon zijn wankele ploeg geen weerstand bieden. Een tweede plaats, die recht gaf op deelname aan de voorronde van de Champions League, moest dit compenseren. Zondag moest ook die doelstelling worden doorgestreept. Van Basten zocht en vond de schuld bij zichzelf.

„Mijn kwaliteiten zijn ontoereikend om met de huidige groep komend seizoen wel het verschil te maken”, oordeelde hij streng. „Ik heb hard gewerkt, mijn best gedaan. Het was ontoereikend. Dat is geen fijne conclusie. Ik mocht er niet voor weglopen. Ajax verdient beter dan wat ik tot nu toe heb laten zien.”

Een scenario als dat van collega Louis van Gaal zag hij niet zitten. De Amsterdammer besloot het vorige seizoen met AZ als elfde om de nieuwe uitvoering glansrijk als kampioen te besluiten. „Van Gaal kon terugkijken op een lange carrière met veel overwinningen en ervaringen waarop hij kon terugvallen. Ik niet.”

Van Basten weigerde de spelers kritisch tegen het licht te houden. „De jongens deden hun stinkende best. Ook tegen Sparta. Falen ligt eveneens besloten in kwaliteit. Op een aantal onderdelen scoorden ze niet voldoende. Daarom liepen we steeds op een andere manier tegen een teleurstelling op. Ik heb de groep deels samengesteld. In eerste instantie ben ik dus verantwoordelijk.”

Zijn vermeende kilheid en gemis aan empathie kwamen onbedoeld om de hoek kijken. Van Basten, die zijn toekomst rustig gaat overdenken, had geen idee hoe de voetballers dachten over zijn vertrek. Van derden vernam hij, dat op zijn mededeling in de kleedkamer geschokte blikken volgden. „Ze waren in ieder geval stil. Net als ik. Ik was namelijk uitgesproken.”

Over de aanvaringen met woedende supporters haalde hij de schouders op. De fans hadden zich in zijn ogen voorbeeldig gedragen. En toen ze eenmaal hun onvrede toonden, deed de meute dat op fatsoenlijke wijze. Dat Van Basten hen persoonlijk van repliek moest dienen, vond hij minder prettig. „Ik moest hier hard werken”, sprak hij wrang.

Van Basten plaatste in dit verband één kritische kanttekening. Het supportershome pal naast het trainingsveld was hem een doorn in het oog. Op deze wijze kon hij zich nooit in stilte opladen na een tegenslag. „Dat neem ik de organisatie kwalijk. Ze hebben niet het lef getoond om die situatie te veranderen.”

Cijfermatig viel weinig in te brengen tegen het klinische verhaal. Van Basten gaat de boeken in als een van de minst presterende trainers van Ajax. Wellicht hield algemeen directeur Rik van den Boog zich daarom zo op de vlakte. „Marco’s analyse was spot-on”, zei hij slechts. Hem rest de ondankbare taak om met de technische staf op korte termijn een opvolger te zoeken voor Van Basten die even later per auto het Arenadek verliet. Van den Boog, zijn toehoorders én de spelers in vertwijfeling achterlatend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden