Van banier naar beamer

Het spandoek voor actievoerders heeft zijn beste tijd gehad. De super-beamer is in. De milieubeweging zoekt nieuwe wegen om boodschappen over te brengen bij het grote publiek.

Ze zijn de koningen van het spandoek, de actievoerders van Greenpeace. Decennialang al klauteren vrijwilligers voor deze milieuorganisatie op schoorsteenpijpen, fabriekshallen, koeltorens, koepels van kernreactoren, walvisvaarders en schepen van arctische olieboorders om hun leuzen op spandoek uit te rollen.

Inmiddels wordt vaker naar technische hulpmiddelen gegrepen. Maar het spandoek blijft wel. "In veel landen werkt dit nog steeds, hoor", zegt Jeroen van Heijningen, actie-coördinator bij Greenpeace Nederland. "Maar in Nederland moeten we ook op zoek naar andere vormen."

Samen met een handvol collega's bedenkt Van Heijningen hoe Greenpeace acties effectief kan vormgeven. "We willen creatief en effectief zijn met onze acties, maar in de eerste plaats moeten ze veilig kunnen worden uitgevoerd. Veilig voor onze vrijwilligers, en veilig voor de omgeving."

Want zonder risico's zijn ze nooit, die klimactiviteiten. Van Heijningen: "We hebben contacten met ervaren klimmers. Mensen die weten wat ze doen. We spreken dit soort acties uiteraard heel goed door. We bekijken de risico's van alle kanten. We doen het alleen als de klimmers zeggen: ja, dit moet lukken. Er zijn wel acties afgeblazen omdat de klimmers bedenkingen hadden."

Misstand

Een van de belangrijkste doelen is: hoe komen we met onze actie op tv, in sociale media en in de krant. "Maar we voeren ook geregeld acties met als primair doel bijvoorbeeld werknemers van een bedrijf op de hoogte te brengen van een misstand. Daar halen we de media niet mee, maar die acties zijn minstens zo effectief. Ik weet nog goed dat wij een paar jaar geleden personeel van Philips informeerden over de gebrekkige manier waarop dat bedrijf verantwoordelijkheid toonde voor de recycling van afgedankte toestellen. Wij hebben toen bij Philips flyers uitgedeeld en die actie heeft veel impact gehad, de mensen die daar werkten wisten er niet van."

Twintig jaar geleden beklommen vrijwilligers via een bliksemafleider de 174 meter hoge schoorsteen van de Hemweg-centrale in Amsterdam en rolden een spandoek uit om aandacht te vragen voor de VN-klimaatconferentie die in 1995 in Berlijn werd gehouden.

"Dat was toen een unicum", zegt Van Heijningen. "Het werd ook gezien als een heldendaad. Dat soort acties is tegenwoordig wat minder bijzonder en soms is daardoor dan ook de impact van zo'n actie wat minder. Toch kan een spandoek in de juiste situatie een bijzonder krachtig middel zijn, ook nog steeds in Nederland."

Niet in het zicht

Maar er moet iedere keer goed worden nagedacht over pakkende acties. Veel bedrijven die Greenpeace op de korrel neemt, liggen bovendien niet altijd in het zicht van het publiek. Zoals de splinternieuwe kolengestookte elektriciteitscentrale van E.on in Rotterdam. Die staat aan een doodlopende weg op de Maasvlakte, waar bijna nooit iemand komt.

De kolencentrale moet dicht, vindt Greenpeace, en om die mening kracht bij te zetten, huurde de organisatie een krachtige beamer en projecteerde een uitknop op een toren van de centrale. Met de tekst: E.on - E.off.

"Die beamers zijn heel sterk, het nieuwste van het nieuwste. Het ging er in dit geval om dat we er mooie foto's van konden maken. Nadeel van beamers is wel dat je ze alleen effectief kunt gebruiken als het donker is." Met de foto's van de projectie op de elektriciteitscentrale ging Greenpeace uiteindelijk in de media de boer op.

Zo'n actie lukt niet altijd. "We hebben een keer het hoofd van Mark Rutte geprojecteerd op de rook uit de schoorsteenpijp van een kolencentrale. Dat zag er live heel mooi uit, maar het effect op de foto's was een stuk minder. We hebben ook een keer met een 3D-animatie beelden van een ingestorte kernreactor geprojecteerd op de kerncentrale in Borssele. Dat was een internationale actie, in meerdere landen werd dat toen gedaan."

In Parijs, tijdens de VN-klimaatconferentie, besloot Greenpeace het anders aan te pakken. In een poging aandacht te vragen voor nieuwe energie, goot de organisatie gele waterverf uit op de wegen rondom de Arc de Triomphe. Nog voordat de politie kon ingrijpen, zorgde het drukke verkeer ervoor dat de verf werd uitgereden over de straten die van en naar het monument leiden. Zo ontstond er een idee van een zon met als boodschap: 'Honderd procent schone energie in 2050'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden