Van Amnesty heeft president Karimov nog nooit gehoord

EERBEEK - De Eerbekers kunnen het zich niet herinneren. Nog nimmer hebben zij zo'n hooggeplaatste persoon op bezoek gehad, denken ze. De Loenenseweg, een belangrijke verkeersader in het Gelderse dorp, is ervoor afgezet; geen ongewenste auto komt er langs. Islam Karimov, de president van de Republiek Oezbekistan, is hier te gast bij Karel Aalbers, baas van voetbalclub Vitesse en directeur van het Arnhemse bedrijf Aalbers Europe Consultancy (AEC).

HANS MASSELINK

Aalbers, Kareltje voor intimi, verzocht de Nederlandse regering Karimov uit te nodigen. Met het protocol een staatshoofd waardig werd hij ontvangen. Audientie bij koningin Beatrix, gesprekken met premier Ruud Lubbers en minister Peter Kooijmans van buitenlandse zaken en ontmoetingen met topmanagers stonden op het programma. Ondanks kritiek van mensenrechtenbewegingen op de repressie, ondanks waarschuwingen in de pers dat de ex-communist en dictator de zwaarste middelen niet schuwt om zijn politieke tegenstanders eronder te houden.

Karimov (55) zelf noemt zijn land democratisch en heeft een opmerkelijke definitie voor het begrip democratie. "Een werkelijke democratie wordt niet gehandhaafd met politieknuppels, maar door het begrip van de massa, wat wel of niet is geoorloofd." Het is duidelijk, in Oezbekistan is weinig geoorloofd en de bevolking moet zich daaraan houden. Te grote critici worden het ziekenhuis in geslagen.

President Karimov is bereid om in Huize Veldkant, het mini-paleisje van Vitesse-directeur Aalbers, uit te leggen hoe 'zijn' democratie werkt. De gasten uit het bedrijfsleven nippen in de feesttent op het gazon nog van de champagne en bespreken het succesvolle 'raamakkoord' van 1,8 miljard dollar dat Aalbers' bedrijf AEC sloot met Oezbekistan voor de ontwikkeling van de landbouw in deze Centraalaziatische staat.

Binnen, in een van de salons, heeft Karimov nooit van de kritiek van Amnesty International op de mensenrechten in zijn land gehoord. De naam Amnesty kent hij eigenlijk niet, zegt de president: "Er zijn zoveel organisaties voor mensenrechten." Van Helsinki Watch, een mensenrechtenclub die een lijst met slachtoffers van het regime heeft aangelegd, heeft Karimov "wel eens gehoord" . De president wil wel even uitleggen dat de situatie in zijn Oezbekistan met al die "moella's en geestelijken" niet hetzelfde is als in Nederland of Duitsland. De mensenrechtenbewegingen uit het Westen steunen volgens hem het imago van de fundamentalisten. "Sommige misdadigers verdienen nu eenmaal straf voor hun 'inter-etnische strijd'. Zij willen de Russen of de joden kwijt" , zegt Karimow. Zij overtreden de wet en worden dus vervolgd, aldus de president.

De Oezbeekse leider zit op het puntje van zijn stoel, reageert heftig op de vragen. "Ik ben bereid over het onderwerp van mensenrechten te spreken. Maar ik hoor niets in jullie pers over de 50 000 doden die zijn gevallen in Tadzjikistan. Wreed en barbaars werden zwangere vrouwen gedood, kinderen in stukken gereten. Niemand schreef daarover. Niemand." Karimov kan zich woedend maken over al die westerse journalisten die maar "voortdurend hoolabalooh roepen, als er 4 of 5 hooligans in Oezbekistan worden vervolgd" .

Het is waar, in het Oezbeekse buurland zijn tienduizenden doden gevallen, en dat is in Oezbekistan beslist niet het geval. Maar Oezbekistan heeft zich zelf actief met de bestrijding van het 'islamitische gevaar' in Tadzjikistan beziggehouden en de hand gehad in de moord op vele Tadzjieken, zeggen kenners van het gebied.

Karimov is er trots op dat in zijn land, met zijn 120 minderheden, geen volkeren worden vervolgd. "De Israelische ambassadeur was onlangs bij ons. En hij had geen enkele klacht. Hetzelfde geldt voor de Zuidkoreaanse ambassadeur." En ook een delegatie van het europarlement had "geen vragen" . .

Dus u zegt dat er geen onderdrukking is in uw land?

Karimov: "Nee, totaal niet. Wij krijgen zelfs steeds vaker te horen, van Amerikanen en Fransen, dat Oezbekistan een van de meest democratische landen in dit deel van de wereld is. In Letland en Estland moeten jullie eens kijken, hoe de Russen daar lijden. Maar daar schrijven jullie niet over. Die landen noemen jullie zelfs democratisch."

De kritiek van de PvdA op Karimov deert de Oezbeekse leider niet. "De informatie die zij krijgen, is verdraaid" . Ook de verhalen over het in elkaar slaan van de leider van de oppositiebeweging Birlik, Abdoerachiem Poelatov, berusten op onbetrouwbare informatie. Birlik is niet toegestaan als politieke partij, omdat het een beweging is. En het ministerie van justitie heeft deze beweging nooit geregistreerd als partij, aldus de logica van Kaimov.

Het gesprek wordt beeindigd. De president zegt nog even: "Kom zelf kijken." Ook Vitesse-baas Aalbers, zojuist benoemd tot honorair consul van Oezbekistan, voegt ons toe: "Ik weet het zelf. De gemiddelde Oezbeek is positief over Karimov. Ik was geschokt over dat artikel in jullie krant. Dat klopte echt niet." Aalbers zou toch de naam van zijn Vitesse niet te grabbel willen gooien. En verder: "Ja, ik geef toe in Oezbekistan vallen hier en daar wat spaanders. En dat met Hubert Smeets (de NRC-correspondent die onlangs werd uitgewezen, HM), dat was gewoon een foutje."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden