Van alle cult-markten thuis

Met de vertoning van 'Head' (1968) van Bob Rafelson en 'Easy rider' (1969) van Dennis Hopper start het Filmmuseum vanavond onder het motto 'Easy riders, raging bulls' een terugblik op Hollywood in de jaren zeventig. Tot en met 5 mei zullen zo'n vijfentwintig, nu legendarische, films vertoond worden van regisseurs die in dat decennium hun carrière begonnen. Het kan niet anders of het gaat stormlopen. 'Taxi driver', 'Raging bull' en 'Mean streets' van Scorsese; 'The Godfather', 'The conversation' en 'Apocalypse now' van Coppola; 'Jaws', 'The sugerland express' en 'Close encounters of the third kind' van Spielberg, of 'Shampoo' van Ashby. Wie immers wil ze niet (her)zien?

Jan Doense (1960), de samensteller van deze terugblik wimpelt de lof op zijn 'seventies'-festijn bescheiden af. ,,Ik hoorde dat het Filmmuseum in de problemen kwam, omdat het voor april geplande retrospectief van Verstappen en De la Parra niet doorging. Toevallig las ik toen net Peter Biskinds standaardwerk 'Easy riders, raging bulls - How the sex-drugs-and-rock 'n' roll generation saved Hollywood'. Dat boek leest als een trein. Alle regisseurs die in de jaren zeventig begonnen wekt Biskind tot leven. Hun opkomst, glansperiode en totale verloedering, of aanpassing aan het zakelijke Hollywood van de jaren tachtig en negentig: Biskind beschrijft het van binnenuit. Met zijn boek in de hand was het voor mij een makkie om dit programma samen te stellen.''

In het voetspoor van Biskind ziet Doense de jaren zeventig als een van creativiteit bruisende tussenperiode. ,,De grote studio's hadden hun greep op de markt verloren. Na het totaal onverwachte wereldsucces van Hoppers 'Easy rider' kregen de alternatieve jonge filmmakers ruim baan. Dat leidde tot de stroom nu klassieke films waarin sex, drugs, rock 'n' roll en corruptie de boventoon voeren. Je zou kunnen zeggen dat de jaren zestig in Hollywood in de jaren zeventig plaatsvonden.''

'Easy riders', raging bulls' is een a-typische Doense-activiteit. De afgelopen vijftien jaar verwierf hij vooral faam als horror-fanaat. Die passie leefde hij uit in vele activiteiten. Bijvoorbeeld als journalist en als drijvende kracht achter het 'weekend of terror' en 'het festival van de fantastische film'. Verder distribueert hij horror-films waarin grote distributeurs geen brood zien. Sinds kort is Doense ook nog cult-programmeur bij het Filmmuseum. ,,Iedere vrijdagavond vertoon ik onder het motto 'Mondo bizarro' een B-film die buiten de officiële filmgeschiedenis valt. Dat loopt van horror tot porno en van de 'Godzilla-movies' tot de Duitse seksuele voorlichtingfilms van Oswalt Kolle uit de jaren zestig.''

Zijn fascinatie voor horror en andere cult-genres ontstond toen hij een jaar of twaalf was. De VPRO vertoonde toen een serie horror-klassiekers. ,,Ik moest met mijn ouders onderhandelen of ik daar naar mocht kijken. Het mocht; zolang ik niet zou gaan bedplassen. Fantastisch was het. Al die mensen die in ongewone situaties terechtkomen en de afschuwelijkste beproevingen doorstaan. Ik ben geen type voor survivaltochten of de achtbaan. Ik ervaar liever in de bioscoop of ik iets gruwelijks aankan.''

En nu is Doense opeens ook nog filmproducent. ,,Ik werk met de Amerikaanse regisseur Brian Yuzna, de maker van 'The dentist', 'Necronomicon' en 'Return of the living dead 3', aan het in Amsterdam spelend hedendaags spookverhaal 'Exhibition'. De film gaat over een Amerikaanse kunststudente die in Amsterdam research doet naar de vergeten zeventiende-eeuwse schilder Floris de Witte. Die specialiseerde zich in trompe-l'oeil schilderingen. Op één daarvan staat een deur die toegang geeft tot andere dimensies. Dat schilderij gaat nu schuil achter een laag plamuur. De studente moet en zal die deur bereiken, omdat ze in contact wil treden met haar overleden broer.''

Even bevlogen als over zijn 'Exhibition' vertelt Doense over het 'vijftiende weekend of terror' dat morgen- en overmorgen-nacht Tuschinski op zijn kop zal zetten. ,,Na dertien afleveringen vond ik het welletjes. Het festival dreigde mijn monster van Frankenstein te worden. Steeds vaker bekroop me de vrees dat ik het tot mijn laatste snik zou moeten organiseren.'' De organisatie werd overgenomen door enkele horror-fanaten. ,,Ze zijn er ook deze keer in geslaagd een goede mixture te maken van films voor een groot en klein publiek. Het ligt in de bedoeling het festival tot een week uit te breiden en op te nemen in een circuit dat verschillende grote Europese steden aandoet.''

Bijna verlekkerd blikt horror-fanaat en -promotor Doense vooruit op het heerlijks dat het Nederlandse publiek dan te wachten staat. ,,Het festival van de fantastische film in Brussel is het leukste wat ik ken. Er komen ontzettend veel gasten die goed aan het publiek worden voorgesteld. Ze doen er van alles omheen: boekenmarkten, make-upwedstrijden en feesten waar je verkleed naar toe moet. Zo'n festival 'voor' en 'door' het publiek moet er in Nederland ook komen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden