'Van Agt sloot zich af, om niet te zeggen op'

Redactie: Nicole Besselink, Wilfried van der Bles, Bart Zuidervaart

Op 22 juni 1976 veroorzaakte de toenmalige minister van justitie Dries van Agt grote opschudding met een brief waarin hij zich afvroeg of hij nog wel minister van justitie wilde blijven. Aanleiding was de zaak-Bloemenhove, de abortuskliniek in Heemstede die zich volgens Van Agt schuldig maakte aan illegale abortuspraktijken. Na een mislukte poging om de apparatuur van de kliniek in beslag te laten nemen, was Van Agt tot de conclusie gekomen dat verder geen grootscheepse actie tegen de kliniek zou worden ondernomen. De vraag van vele bezorgde mensen was hoe hij dit met zijn verantwoordelijkheid in overeenstemming kon brengen. Dat vroeg de minister van justitie zich ook af. Vandaar zijn twijfel of hij nog langer wilde aanblijven.

Het was een unieke actie van Van Agt. Niet eerder was (en is) het voorgekomen dat een bewindspersoon de Kamer meedeelt dat hij twijfelt of hij wil aanblijven. Om tot beantwoording te komen van de door hemzelf opgeworpen vraag nam Van Agt ruim de tijd. Pas op 30 juli kwam het hoge woord eruit: hij bleef. Zijn argument: als minister heb ik meer invloed op de abortuspraktijken dan als ambteloos burger.

Enkele weken geleden schreven wij over politici die er soms zo maar even tussenuit knijpen. Van Agt noemden wij in dit verband 'de bekendste tussenuit-pieper', omdat hij destijds in 1976 als minister van justitie 'zes weken demonstratief thuis bleef'.

Zes weken thuis? "Honderd-en-een-procentige onzin", reageerde Van Agt via een e-mail. Hij daagde ons uit aan te geven 'op welke door u en mij gerespecteerde informatiebron die diffamerende bewering berust'. Per kerende e-mail kreeg hij antwoord: op de autobiografie van Hein Roethof, destijds justitiewoordvoerder van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Roethof schreef onder meer: "Van Agt trok zich (...) terug, sloot zich af, om niet te zeggen op. Afspraken werden niet nagekomen; bij afgesproken overleg met de vaste Kamercommissie van justitie over dringende zaken bleef hij zonder bericht weg."

Teleurgesteld in dit antwoord is Van Agt zijn archiefkelder ingedoken en trof daar zijn brief aan van 22 juni 1976. Fijntjes constateert hij dat de Kamer twee dagen later op 24 juni met reces is gegaan. En het is 'volstrekt ondenkbaar' dat hij in die periode, waarin het kabinet vergaderde over de begroting voor 1977, verstek zou laten gaan. "De jaarlijkse begrotingsbesprekingen zijn een ware knokpartij - ik heb niet anders meegemaakt. Een minister die daarbij verstek laat gaan, wordt als een kip geplukt." Ten derde trof Van Agt in zijn archief persberichten aan over zijn deelname in die periode aan een conferentie in Luxemburg en een reis in juli 1976 naar de Filippijnen en Indonesië. Krantenberichten bevestigen dit.

Tja, thuis gezeten heeft Van Agt destijds bepaald niet. Wij roepen de lezer dan ook op het 'demonstratief zes weken thuis' vooral niet letterlijk te nemen. Maar dat hij zich van het Haagse gewoel afzonderde, is aannemelijk. Lees Roethof. Het betreffende citaat laat Van Agt onweersproken in zijn door hemzelf geautoriseerde biografie uit 2008. Van Agt blijft dan ook op nummer 2 staan in het lijstje van politici die er weleens tussen uit zijn geknepen. Ter onderbouwing voegen wij een ander voorbeeld van dit gedrag toe.

Zij knepen ertussenuit

1. Henk Vredeling (PvdA) was een nacht zoek toen hij als minister van defensie het contract voor de F-16 moest tekenen.

2. Dries van Agt (CDA) zat in Boxmeer om het startschot te lossen voor de jaarlijkse wielerronde, terwijl hij in Den Haag moest zijn voor de onderhandelingen over het regeerakkoord (1981)

3. Joseph Luns (KVP) bleef weg bij de algemene beschouwingen, omdat hij een ontmoeting met een collega uit Trinidad belangrijker vond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden