Van aanrecht naar raadszetel

Steeds meer ChristenUnie-vrouwen emanciperen. Ze verruilen het aanrecht voor een politieke functie. Maar niet iedereen doet mee. „Als vrouwen thuis willen blijven is dat ook prima.”

’Ze zijn klaar voor de politiek, maar er liggen nog wat barrières,” zegt Maarten Verkerk, hoogleraar reformatorische wijsbegeerte aan de Technische Universiteit Eindhoven. Vandaag spreekt hij op het ChristenUnie-vrouwencongres ’Inclusief’.

Volgens Verkerk roepen al sinds 1920 enkele dominees vrouwen op om politiek actief te zijn. „Aan die oproep hebben vrouwen steeds geen gehoor gegeven. Dat komt door het man/vrouwbeeld dat lange tijd overheerste bij christenen. Daarbij was het de taak van de vrouw om het gezin te dienen. De man hoorde leiding te geven in het gezin en daarbuiten.”

Die opvatting staat ter discussie, bleek in maart uit een onderzoek van de Gereformeerde Hogeschool. Van de 65-plussers vindt ruim veertig procent nog dat een vrouw met een gezin niet politiek actief moet zijn. Bij de leden jonger dan 45 is dat nog geen vijftien procent.

„Vooral jongeren gaan anders denken over de rol van de vrouw,” zegt onderzoekster Marja Jager. „Maar het blijft toch een aanzienlijk deel van de achterban dat vindt dat vrouwen beter thuis kunnen blijven.”

Het emancipatiestreven is daarom ook niet heel erg populair binnen de ChristenUnie, zegt Marja Jager. „Keuzevrijheid is belangrijk binnen de ChristenUnie. Politieke betrokkenheid moet niet opgelegd worden. Als een vrouw ervoor kiest om thuis te blijven, moet dat ook kunnen.”

Veel vrouwen stemmen daarom volgens Marja ’met de voeten’. Zelf willen ze niet actief worden, maar om hun seksegenoten te steunen brengt ongeveer veertig procent een voorkeursstem uit.

Toch is de emancipatie steeds meer zichtbaar in de partij. Kopstuk Tineke Huizinga veroverde tot twee keer toe een zetel in de Tweede Kamer. Dat ging ten koste van de hoger geplaatste mannen Eimert van Middelkoop en Leen van Dijke. Inmiddels is Huizinga zelfs benoemd tot staatssecretaris van verkeer en waterstaat. Twee vrouwen zijn onlangs toegetreden tot de zeskoppige Tweede Kamerfractie: Esmé Wiegman en Cynthia Ortega. Het aantal vrouwelijke gemeenteraadsleden van de ChristenUnie steeg na de vorige verkiezingen van twaalf tot twintig procent, vijf procent onder het gemiddelde van andere politieke partijen.

Volgens Maarten Verkerk is het een kwestie van tijd. „De Rooie Vrouwen van de PvdA waren in 1975 al actief. Bij de ChristenUnie is er pas in 2003 een werkgroep gestart.”

„Veel vrouwen voelen zich nog onzeker,” zegt Marja Jager. „Ze weten niet of ze de juiste capaciteiten hebben om in de politiek aan de slag te gaan. Je moet ze wat meer aanmoedigen.”

Linda Horst (23) raadslid ChristenUnie/SGP Nijkerk.

Nieuwkomer Linda Horst stond op een onverkiesbare plaats op de lijst van ChristenUnie/SGP in Nijkerk. Maar dankzij voorkeursstemmen schoot ze onverwachts door naar de tweede plek in de fractie. „Waarschijnlijk omdat ik jong én vrouw ben.”

De SGP, waar de ChristenUnie Nijkerk mee gecombineerd is, had het niet zien aankomen. „Maar ze hebben het direct geaccepteerd. Ze kenden mij al een beetje, omdat mijn vader ook in de raad zat, dus dat scheelde.”

Linda stelt zich ook niet terughoudend op omwille van het SGP-standpunt over vrouwen. „Ik ben woordvoerder welzijn. En het woord neem ik zo vaak als ik kan. Daar heeft de SGP geen problemen mee. Ik ben volwaardig lid van de fractie.”

Dat ze in de raad is gekomen vanwege haar vrouw-zijn vindt ze alleen maar leuk. „Natuurlijk wil je ook wel gekozen worden om je kwaliteiten. Maar ik had nog niet kunnen laten zien wat ik kan. Ik woonde nog maar net in Nijkerk en kende er niemand. Nu moet ik laten zien dat ik die voorkeursstem ook waard ben. ”

Linda voelt zich prima thuis in de fractie. „Ik sta er niet zo bij stil dat er alleen maar mannen in de fractie zitten. Ik zie ze gewoon als mensen met wie het prettig samenwerken is.”

Marjan Haak (55), wethouder Woerden, daarvoor wethouder in De Bilt en Statenlid in de provincie Utrecht.

Marjan Haak heeft de positie van de vrouw in de partij van dichtbij zien veranderen. „We zitten in een overgangsfase. De vrouwen van nu hebben geen last van het oude idee dat de vrouw vooral het gezin moet dienen.”

Marjan Haak was in 1991 het eerste vrouwelijke statenlid voor het toenmalige GPV, dat later opging in de ChristenUnie. „Er was nog echte een ouderlingencultuur. Vrouwen werden geaccepteerd omdat het politiek correct was. Maar het drong nog niet door dat het gebrek aan vrouwen echt een gemis was, dat een partij zonder vrouwen eenzijdig is.”

Toch heeft Haak zich tussen de mannen nooit eenzaam gevoeld. „In de partij was ik misschien een uitzondering, maar bij de Provinciale Staten liepen genoeg andere vrouwen rond.”

Haaks jongste zoon was zes jaar toen ze begon als Statenlid. „De combinatie van gezin en politiek is eigenlijk altijd heel goed gegaan. Mijn man ging ’s avonds wat minder weg en voor overdag hadden we vaak een oppas.”

Kritiek kreeg ze wel eens uit haar omgeving. „Maar dan zei ik: het zijn ook de kinderen van mijn man. Het gaat er om dat we er samen voor ze zijn.”

Esmé Wiegman (31), Tweede Kamerlid, daarvoor raadslid in Zwolle.

Mannen of vrouwen, het kersverse Tweede-Kamerlid Esmé Wiegman houdt zich er eigenlijk niet zo mee bezig. „Gebruik gewoon je talenten, of je nu man of vrouw bent.”

Wiegman verruilde onlangs haar zetel in de Zwolse gemeenteraad voor een plek in de Tweede Kamer. Dat zorgde voor veel veranderingen thuis. Het raadswerk kon ze nog in de avonduren doen, zodat ze overdag tijd had voor haar drie zonen van acht, zes en twee. Maar nu moet ze overdag in Den Haag zijn.

„We gaan de rollen omdraaien. Mijn man gaat voor de kinderen zorgen en ik ga werken”, vertelt ze. „Ik heb het heel bijzonder gevonden om voor mijn kinderen te kunnen zorgen. Maar nu wil ik graag in de Kamer mijn andere gaven benutten.”

„Als mijn man me niet zou steunen, kon ik dit werk ook niet doen,” zegt Wiegman. „De tijden zijn zo onregelmatig dat het je met de gewone kinderopvang niet lukt.”

De ChristenUnie maakt geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, zegt Wiegman. „Het glazen plafond ben ik nog niet tegengekomen.” Ook van positieve discriminatie is geen sprake. „Dat zou ik ook niet willen. Het is een zwaktebod, ik wil gekozen worden om mijn kwaliteiten. Ik heb rapportages gelezen van de kiescommissie en daaruit maak ik op dat dit wel in orde was.” Dat er meer mannen dan vrouwen actief zijn in de ChristenUnie vindt Wiegman niet erg. „Als vrouwen zich er niet voor interesseren, geeft dat niet. Het gaat erom dat je als vrouw een goede balans in je leven hebt. Je moet niet onder druk staan van een omgeving die vindt dat je moet werken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden